تتراکائین
تتراکائین بیحسکنندهٔ موضعیِ چشمی از خانوادهٔ داروهای استری است که با مسدود کردنِ موقتِ اعصابِ سطحِ چشم، حسِ درد را در همان ناحیه از بین میبرد.
این قطره پیش از اقداماتی مانندِ اندازهگیریِ فشارِ چشم، خارج کردنِ جسمِ خارجی از سطحِ آن، یا برخی معایناتِ تخصصیِ چشمپزشکی برای ایجادِ بیحسیِ موقت استفاده میشود.
این قطره فقط برای مصرفِ یکبار یا کوتاهمدت و زیرِ نظرِ پزشک ساخته شده؛ مصرفِ مکرر یا خودسرانه میتواند به قرنیهٔ چشم آسیبِ جدی برساند.
اگر پس از برطرفشدنِ بیحسی دردِ شدید، قرمزیِ فزاینده یا کاهشِ ناگهانیِ بینایی داشتید، یا سابقهٔ حساسیت به بیحسکنندههای موضعی دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تتراکائین یک بیحسکنندهٔ موضعیِ استری است که در چشمپزشکی بهشکلِ قطره برای ایجادِ بیحسیِ سریع و کوتاهمدت در سطحِ چشم بهکار میرود. این دارو با مسدود کردنِ کانالهای سدیمِ انتهای اعصابِ حسیِ قرنیه و ملتحمه، انتقالِ پیامِ درد را برای مدتی کوتاه متوقف میکند. اثرِ آن بهسرعت آغاز میشود و تنها چند دقیقه پایدار میماند. این قطره صرفاً برای اقداماتِ تشخیصی و درمانیِ کوتاهمدت در مطبِ پزشک یا بیمارستان کاربرد دارد و هرگز برای تسکینِ مکررِ دردِ چشم در خانه مناسب نیست.
موارد مصرف
- بیحسیِ سطحِ چشم پیش از اندازهگیریِ فشارِ چشم (تونومتری)
- بیحسیِ موضعی پیش از خارج کردنِ جسمِ خارجی یا بخیه از چشم
- آمادهسازیِ چشم برای اقداماتِ کوچکِ جراحی یا معایناتِ تخصصی
- کاهشِ ناراحتی هنگامِ استفاده از لنزهای تشخیصیِ مخصوص
- ایجادِ بیحسی پیش از شستوشو یا نمونهبرداری از چشم در موارد اورژانسی
روش مصرف
این قطره را معمولاً پزشک یا کادرِ درمان و فقط در محیطِ بالینی روی سطحِ چشم میچکاند؛ مصرفِ خودسرانه یا خانگیِ آن توصیه نمیشود. بلافاصله پس از چکاندن ممکن است چند ثانیه سوزشِ خفیف احساس شود که طبیعی و گذراست. تا زمانی که اثرِ بیحسی کاملاً برطرف نشده، از مالیدن یا فشار آوردن به چشم خودداری کنید، زیرا در این بازه حسِ درد و رفلکسِ محافظتیِ پلک موقتاً از بین رفته و امکانِ آسیب دیدنِ بدونِ احساسِ درد وجود دارد. دفعات و شرایطِ دقیقِ مصرف را کاملاً طبقِ تشخیص و صلاحدیدِ پزشک رعایت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیحسی سطح چشم پیش از اندازهگیری فشار چشم (تونومتری)
برای یک اقدام کوتاه معمولاً یک نوبت کافی است؛ پس از مصرف تا برطرف شدن بیحسی چشم را نمالید.
بیحسی موضعی پیش از خارج کردن جسم خارجی یا بخیه از چشم
مصرف فقط برای همان اقدام است؛ تکرار بیش از ۳ نوبت میتواند خطر آسیب قرنیه را افزایش دهد.
آمادهسازی چشم برای اقدامات کوچک جراحی یا معاینات تخصصی
برای بیحسی کوتاهمدت است و نباید پس از پایان اقدام ادامه یابد.
کاهش ناراحتی هنگام استفاده از لنزهای تشخیصی مخصوص
به علت بیحسی موقت، تا بازگشت کامل حس از لمس یا مالیدن چشم خودداری شود.
ایجاد بیحسی پیش از شستوشو یا نمونهبرداری از چشم در موارد اورژانسی
پس از پایان شستوشو یا نمونهبرداری، مصرف ادامه داده نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به هر بیحسکنندهٔ موضعی، بهویژه از خانوادهٔ داروهای استری، حساسیت داشتهاید، به پزشک بگویید
- هرگونه بیماریِ زمینهایِ قرنیه یا سطحِ چشم را با پزشک در میان بگذارید
- اگر لنزِ تماسی استفاده میکنید، پیش از تجویز این موضوع را به پزشک اطلاع دهید
- فهرستِ کاملِ داروها و قطرههای چشمیِ دیگری را که مصرف میکنید به پزشک بگویید
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا قصدِ بارداری، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید
- این قطره را هرگز بدونِ تجویز و نظارتِ مستقیمِ پزشک برای دردهای مکررِ چشم بهکار نبرید
عوارض احتمالی
- سوزش یا سوزشِ گذرا هنگامِ چکاندنِ قطره
- تاریِ موقتِ دید تا پایانِ اثرِ دارو
- قرمزیِ خفیفِ سطحِ چشم
- حساسیتِ موقتِ بیشتر به نور
- اشکریزشِ خفیف
- قرمزی، تورم یا خارشِ شدید که نشانهٔ واکنشِ آلرژیک است؛ در این صورت فوراً به پزشک اطلاع دهید
- دردِ شدید، تاریِ پایدارِ دید یا کدر شدنِ سطحِ چشم پس از پایانِ بیحسی؛ نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ قرنیه است و باید بیدرنگ به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
- تمایل به تکرارِ مصرفِ این قطره بدونِ نسخهٔ پزشک؛ چون مصرفِ مکرر میتواند به زخم یا کدریِ دائمیِ قرنیه بینجامد، حتماً با پزشک مشورت کنید
- احساسِ مداومِ جسمِ خارجی در چشم یا نبودِ بهبود پس از گذشتِ چند ساعت؛ نیازمندِ بررسیِ پزشک است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تتراکائینِ چشمی معمولاً بهصورتِ موضعی و کوتاهمدت مصرف میشود، از این رو تداخلِ دارویی سیستمیکِ شناختهشده و قابلِتوجهی ندارد؛ بااینحال مصرفِ همزمان با قطرههای چشمیِ دیگر ممکن است بر جذب یا اثرِ آنها تأثیر بگذارد و بهتر است فاصلهٔ زمانیِ مناسبی بینِ چکاندنِ داروها رعایت شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه ناسازگاریِ احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ اختصاصی دربارهٔ اثرِ تتراکائینِ چشمی بر بارداری و شیردهی محدود است، اما چون این دارو معمولاً یکبار و بهصورتِ موضعی زیرِ نظرِ پزشک مصرف میشود، جذبِ سیستمیکِ آن بسیار ناچیز درنظر گرفته میشود. بااینحال اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از هر اقدامی که نیاز به این قطره دارد، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
نگهداری
این قطره را دورِ از دسترسِ کودکان و طبقِ دمای ذکرشده روی برچسب، معمولاً دور از نور و گرمای مستقیم، نگهداری کنید. پس از باز شدنِ ظرف، مدتِ مجازِ مصرف را طبقِ توصیهٔ داروساز رعایت کنید و از تماسِ نوکِ قطرهچکان با چشم یا هر سطحِ دیگری خودداری کنید تا محلول آلوده نشود. اگر رنگ یا شفافیتِ محلول تغییر کرد یا تاریخِ انقضا گذشت، آن را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم قطرهٔ تتراکائین را خودم در خانه برای دردِ چشم استفاده کنم؟
۰۲چرا نباید بعد از این قطره چشمم را بمالم؟
۰۳آیا بعد از دریافتِ این قطره میتوانم رانندگی کنم؟
۰۴چرا بعد از برطرفشدنِ بیحسی، چشمم هنوز کمی ناراحت است؟
۰۵اگر به بیحسکنندههای موضعیِ دیگر حساسیت دارم، این قطره برایم خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه S01AA09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.