تستوسترون انانتات
تستوسترون انانتات شکلِ تزریقی و طولانیاثرِ هورمونِ جنسیِ مردانه است که کمبودِ تستوسترون را در بدن جبران میکند.
بیشتر برای درمانِ کمبودِ تستوسترون (هیپوگنادیسم) در مردان، و گاهی برای کمک به روندِ بلوغِ پسرانِ نوجوانِ دچارِ تأخیرِ بلوغ تجویز میشود.
این دارو فقط باید با تشخیصِ پزشک و همراه با پیگیریِ منظمِ آزمایشهای خون مصرف شود؛ استفادهٔ خودسرانه یا برای افزایشِ حجمِ عضلانی میتواند خطرناک باشد.
اگر بعد از تزریق نشانههای آلرژیِ شدید، دردِ قفسهٔ سینه، تورمِ ناگهانیِ یک پا یا نعوظِ طولانی و دردناک دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تستوسترون انانتات یک فرآوردهٔ تزریقی از هورمونِ جنسیِ مردانه (آندروژن) با اثرِ طولانی است که در ردهٔ درمانیِ ادراری-تناسلی و هورمونِ جنسی جای میگیرد. این دارو در واقع نسخهٔ استریِ تستوسترون است؛ پس از تزریق در عضله، بهآرامی در بدن آزاد و به تستوسترونِ فعال تبدیل میشود. تستوسترون با اتصال به گیرندههای آندروژنی، نقشِ اصلی را در حفظِ ویژگیهای جنسیِ ثانویهٔ مردانه، تودهٔ عضلانی و تراکمِ استخوان دارد. هدفِ اصلیِ این درمان، بازگرداندنِ سطحِ تستوسترونِ خون به محدودهٔ طبیعی در مردانی است که بدنشان بهاندازهٔ کافی این هورمون را نمیسازد.
موارد مصرف
- درمانِ کمبودِ تستوسترون (هیپوگنادیسم) در مردان، ناشی از اختلالِ بیضهها یا هیپوفیز/هیپوتالاموس
- کمک به روندِ بلوغ در پسرانِ نوجوانِ دچارِ تأخیرِ بلوغ، زیرِنظرِ متخصصِ غدد
- جایگزینیِ هورمونی پس از برداشتنِ بیضهها به دلایلِ پزشکی
- بهبودِ نشانههای ناشی از کمبودِ تأییدشدهٔ تستوسترون مانندِ کاهشِ انرژی، افتِ میلِ جنسی و کاهشِ تودهٔ عضلانی
روش مصرف
این دارو با تزریقِ عمقی در عضله (تزریقِ عضلانی) مصرف میشود و معمولاً پزشک یا پرستار آن را در مطب یا درمانگاه تزریق میکند. از آنجا که فرآوردهای روغنی و طولانیاثر است، فاصلهٔ زمانیِ بینِ نوبتهای تزریق را پزشک بر اساسِ پاسخِ بدن و آزمایشهای خون تعیین میکند؛ این فاصله را بدونِ نظرِ پزشک زودتر یا دیرتر نکنید. برای ارزیابیِ اثربخشی و ایمنیِ درمانِ طولانیمدت، پیگیریِ منظمِ آزمایشهایی مانندِ سطحِ تستوسترون و شمارشِ خون اهمیتِ زیادی دارد. هرگونه تصمیم برای تغییرِ دوز، تعویضِ فرآورده یا قطعِ درمان را فقط با مشورتِ پزشک انجام دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمبود تستوسترون در مردان بهعلت نارسایی بیضه یا اختلال هیپوفیز و هیپوتالاموس (هیپوگنادیسم مردانه)
پایش دورهای سطح تستوسترون، هماتوکریت و وضعیت پروستات لازم است.
جایگزینی هورمونی پس از برداشتن بیضهها به دلایل پزشکی
پایش دورهای سطح هورمون، هماتوکریت و وضعیت پروستات لازم است.
نشانههای ناشی از کمبود تأییدشدهٔ تستوسترون
فقط در صورت تأیید کمبود با علائم و آزمایش استفاده شود؛ برای علائم بدون کمبود آزمایشگاهی مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ سرطانِ پروستات یا سرطانِ پستان در مردان دارید یا مشکوک به آن هستید، حتماً پیش از شروع به پزشک بگویید
- بیماریِ قلبیعروقی، فشارِ خونِ بالا، سابقهٔ لختهٔ خون یا آپنهٔ خواب را با پزشک در میان بگذارید
- بزرگیِ خوشخیمِ پروستات، مشکلاتِ دفعِ ادرار، یا بیماریِ کبدی و کلیوی را حتماً اطلاع دهید
- اگر قصدِ بچهدار شدن دارید، پیش از شروعِ درمان با پزشک مشورت کنید؛ این دارو میتواند بهطورِ موقت باروری را کاهش دهد
- فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت، بهویژه داروهای رقیقکنندهٔ خون، کورتیکواستروئیدها و داروهای دیابت را به پزشک و داروساز نشان بده
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به تستوسترون یا اجزای فرآورده را پیش از تزریق اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا سفتیِ خفیف در محلِ تزریق
- آکنه (جوش) و افزایشِ چربیِ پوست
- تغییر در الگوی رشدِ موهای بدن
- احتباسِ خفیفِ آب در بدن و تورمِ جزئی
- تغییراتِ خلقی مانندِ تحریکپذیری
- حساسیت یا تورمِ خفیفِ بافتِ پستان
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ صورت/لب/زبان یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید
- تورم و دردِ ناگهانیِ یک پا، دردِ قفسهٔ سینه یا تنگیِ نفسِ ناگهانی که میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد — نیازمندِ مراجعهٔ فوری به اورژانس است
- دردِ قفسهٔ سینه، ضعفِ ناگهانیِ یکطرفهٔ بدن یا مشکل در صحبتکردن که میتواند نشانهٔ سکته یا مشکلِ قلبی باشد — فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- نعوظِ دردناک و طولانی که چند ساعت قطع نمیشود (پریاپیسم) — نیازمندِ مراجعهٔ فوریِ پزشکی است
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ شکم که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد — در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید
- مشکل در دفعِ ادرار یا احتباسِ کاملِ ادرار که میتواند نشانهٔ مشکلِ پروستات باشد — به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تستوسترون انانتات میتواند اثرِ داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین را تقویت کند و خطرِ خونریزی را افزایش دهد. در مصرفِ همزمان با داروهای دیابت، بهویژه انسولین، ممکن است قندِ خون بیشازحد افت کند و نیاز به تنظیمِ دوزِ داروی دیابت باشد. همزمانیِ آن با کورتیکواستروئیدها نیز میتواند احتباسِ آب و نمک در بدن را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تستوسترون انانتات دارویی است که اساساً برای مردان تجویز میشود و مصرفِ آن در بارداری، بهدلیلِ خطرِ مردانهشدنِ ویژگیهای جنینِ دختر، ممنوع است. در مواردِ نادرِ پزشکی که این دارو برای زنی در سنِ باروری در نظر گرفته شود، باید پیش از شروع، بارداری قطعاً رد شود و از روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده گردد. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر در دست نیست، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ شیردهی نیز معمولاً توصیه نمیشود مگر با نظرِ صریحِ پزشک.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید و از سرمای شدید و انجمادِ آن پرهیز کنید. ویال را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر تزریق، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. فرآوردهٔ استفادهنشده یا تاریخگذشته را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بیندازید، نه در سطلِ زبالهٔ عادی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 250 mg / 1mL |
| تزریقی | 100 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ این دارو باروری را تحتِ تأثیر قرار میدهد؟
۰۲آیا میتوان این دارو را بدونِ تشخیصِ کمبودِ تستوسترون، فقط برای افزایشِ حجمِ عضلانی یا بهبودِ عملکردِ ورزشی مصرف کرد؟
۰۳تزریقِ این دارو را چه کسی باید انجام دهد؟
۰۴اثرِ این دارو بلافاصله حس میشود یا زمان میبرد؟
۰۵اگر یک نوبتِ تزریق را فراموش کنم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۸ سازنده، در گروه G03BA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.