تکلیستاماب
تکلیستاماب یک پادتن دوسویهٔ ضدسرطان و تعدیلکنندهٔ ایمنی است که سلولهای تی را به سلولهای مولتیپل میلوما نزدیک میکند تا به نابودی آنها کمک شود.
برای درمان بزرگسالان مبتلا به مولتیپل میلوما که بیماریشان عود کرده یا به درمان مقاوم شده است، معمولاً پس از چند درمان قبلی بهکار میرود.
درمان باید با چند نوبت آغازینِ افزایشی و پایش نزدیک شروع شود؛ واکنش التهابی شدید و عوارض عصبی ممکن است تهدیدکنندهٔ حیات باشند. تب، تنگی نفس، افت فشار، گیجی یا لرزش پس از تزریق را جدی بگیرید.
پیش از درمان دربارهٔ عفونت فعال یا هپاتیت ب، سابقهٔ سکته یا تشنج، بیماری کبد و کلیه، واکسن اخیر و بارداری یا شیردهی اطلاع دهید. فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهایتان را نیز همراه داشته باشید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تکلیستاماب در ردهٔ داروهای ضدسرطان و ایمنی قرار دارد و یک پادتن دوسویه است. این دارو به آنتیژن بلوغ سلولهای بی روی سلولهای میلوما و نشانگر سیدی۳ روی سلولهای تی متصل میشود. با نزدیک کردن این دو سلول، سلولهای تی فعال میشوند و سلولهای میلوما را از بین میبرند. فرآورده بهصورت تزریق زیرجلدی و با برنامهٔ افزایش تدریجی در آغاز درمان استفاده میشود و به پایش تخصصی نیاز دارد. در ایران، این مادهٔ مؤثره با نام تجاری تکوایلی نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- مولتیپل میلوما عودکرده در بزرگسالان، پس از ناکافی بودن درمانهای قبلی
- مولتیپل میلوما مقاوم به درمان در بزرگسالان، وقتی بیماری با وجود درمان پیشرفت کرده است
- درمان تکدارویی پس از چند درمان قبلی، ازجمله داروی تعدیلکنندهٔ ایمنی، مهارکنندهٔ پروتئازوم و پادتن ضد سیدی۳۸
روش مصرف
تکلیستاماب فقط بهصورت تزریق زیرجلدی و توسط کادر درمانی آموزشدیده، در مرکز مجهز به مراقبتهای فوری داده میشود و نباید وریدی یا عضلانی تزریق شود. در شروع، مقدارها طی چند نوبت بهتدریج افزایش مییابند و پیش از نوبتهای آغازین معمولاً داروی کاهندهٔ التهاب، داروی ضدحساسیت و تببر داده میشود. پس از نوبتهای آغازین ممکن است لازم باشد ۴۸ ساعت تحت پایش نزدیک یا در نزدیکی مرکز درمانی بمانید. اگر نوبتی را از دست دادید، خودسرانه جبران یا برنامه را از سر نگیرید؛ ممکن است لازم باشد مرحلهٔ افزایش تدریجی تکرار شود. در مرحلهٔ آغازین و تا ۴۸ ساعت پس از آن، و نیز هنگام بروز هر علامت عصبی، رانندگی و کار با ماشینآلات خطرناک انجام ندهید. مقدار، فاصلهٔ نوبتها، مدت درمان و توقف یا تأخیر آن را تیم درمان بر اساس پاسخ بیماری و عوارض تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به تکلیستاماب یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده، بهویژه پلیسورباتها
- تب، عفونت فعال، عفونتهای مکرر یا سابقهٔ عفونتهای مهم؛ مرحلهٔ آغازین درمان در زمان عفونت فعال انجام نمیشود
- سابقه یا احتمال هپاتیت ب، بیماری کبدی یا نتایج غیرطبیعی آزمونهای کبد
- سابقهٔ سکته یا تشنج، بهویژه در ماههای اخیر، یا هرگونه علامت عصبی جدید
- شمارش پایین گلبولهای سفید، قرمز یا پلاکت، کاهش پادتنهای خون، نارسایی شدید کلیه یا کبد، و ضعف عمومی شدید
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی، واکسن اخیر یا برنامهریزیشده، و همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی مصرفی
عوارض احتمالی
- واکنش محل تزریق مانند قرمزی، درد، تورم، گرمی یا کبودی
- تب و لرز
- خستگی و ضعف
- درد عضلات، استخوانها، مفاصل، کمر یا اندامها
- سردرد
- تهوع، اسهال یا یبوست
- تب، لرز شدید، سردرد، تندی ضربان قلب، سرگیجه، افت فشار، تنگی نفس یا کاهش اکسیژن، بهویژه پس از نوبتهای آغازین؛ احتمال واکنش التهابی شدید وجود دارد—فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- گیجی، کاهش هوشیاری، خوابآلودگی غیرمعمول، اختلال نوشتن یا تکلم، لرزش، ضعف یا بیحسی، مشکل در راهرفتن، تغییر دید، تشنج یا از دسترفتن تعادل؛ میتواند عارضهٔ عصبی جدی باشد—فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب یا لرز مداوم، سرفه، تنگی نفس، تنفس تند، تپش قلب، گلودرد یا درد هنگام ادرار؛ بهدلیل کاهش دفاع ایمنی و گلبولهای سفید، همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و در تنگی نفس یا بدترشدن سریع فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم زبان، لب، صورت یا گلو، کهیر گسترده، خسخس، احساس خفگی یا غش؛ نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است—فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، بیاشتهایی، خستگی شدید یا درد سمت راست بالای شکم؛ میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد—همان روز با تیم درمان تماس بگیرید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، خوندماغ مکرر، مدفوع سیاه، رنگپریدگی یا ضعف شدید؛ ممکن است با کاهش پلاکت یا هموگلوبین مرتبط باشد و به ارزیابی سریع نیاز دارد؛ در خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که دارو تزریقی است، غذا جذب آن را تغییر نمیدهد و تداخل اختصاصی مشخصی با الکل مطرح نیست؛ بااینحال، الکل در صورت گیجی یا خوابآلودگی میتواند کاهش هوشیاری و خطر آسیب را بیشتر کند. آزادشدن سیتوکینها در شروع درمان یا هنگام واکنش التهابی شدید ممکن است موقتاً فعالیت برخی آنزیمهای کبدی تجزیهکنندهٔ داروها را کم کند و سطح داروهای حساس، مانند برخی داروهای پیوند، را بالا ببرد؛ در این شرایط پایش یا تنظیم داروهای همزمان لازم میشود. واکسنهای زنده را از ۴ هفته پیش از شروع تا ۴ هفته پس از پایان درمان دریافت نکنید، مگر با هماهنگی تیم درمان. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی دربارهٔ مصرف تکلیستاماب در بارداری وجود ندارد و بهدلیل عبور احتمالی پادتن از جفت، احتمال آسیب به جنین مطرح است؛ بنابراین در بارداری معمولاً توصیه نمیشود. اگر باردارید، احتمال بارداری وجود دارد یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ افراد دارای امکان بارداری باید در طول درمان و تا ۵ ماه پس از آخرین نوبت از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعات کافی وجود ندارد و بهدلیل احتمال عوارض جدی برای نوزاد، در طول درمان و تا ۵ ماه پس از آخرین نوبت شیردهی نکنید؛ زمان مناسب را با متخصص تعیین کنید.
نگهداری
ویال را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید؛ هرگز یخ نزند و آن را تکان ندهید. آمادهسازی و تزریق باید در مرکز درمانی انجام شود و فرآورده نباید در گرما یا خارج از شرایط مناسب رها شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت ویال را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 90 mg / 1 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا شروع درمان با چند مقدار متفاوت انجام میشود؟
۰۲آیا تکلیستاماب باید در بیمارستان تزریق شود؟
۰۳اگر بعد از تزریق تب کنم، چه کنم؟
۰۴آیا میتوانم هنگام درمان واکسن بزنم؟
۰۵اگر یک نوبت را از دست بدهم چه میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01FX. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.