سدیم فلوراید
سدیم فلوراید ۰/۲٪ یک دهانشویهٔ داروییِ حاویِ فلوراید است که برای تقویتِ مینای دندان و پیشگیری از پوسیدگی بهکار میرود.
بیشتر برای پیشگیری از پوسیدگیِ دندان در افرادی با خطرِ بالا و بهعنوانِ مکملِ مسواکزدنِ روزانه استفاده میشود.
این دهانشویه فقط برای شستوشوی دهان است، نباید قورت داده شود و برای کودکانِ خردسال بدونِ نظرِ دندانپزشک مناسب نیست.
اگر پس از استفاده نشانههای حساسیت یا تحریکِ شدیدِ دهان دیدید، یا دهانشویه بهمقدارِ زیاد بلعیده شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم فلوراید ۰/۲٪ فرآوردهای دهانیِ موضعی از دستهٔ عواملِ پیشگیریکنندهٔ پوسیدگیِ دندان است که در قالبِ دهانشویه عرضه میشود. فلورایدِ موجود در آن با نشستن روی سطحِ مینای دندان، لایهای مقاومتر در برابرِ اسیدهایی که باکتریهای دهان تولید میکنند میسازد و به بازسازیِ نقاطِ اولیهٔ آسیبدیدهٔ مینا کمک میکند. این فرآورده معمولاً مکملِ مسواکزدن و نخدندان است، نه جایگزینِ آنها، و بیشتر برای افرادی با خطرِ بالای پوسیدگی بهکار میرود. مصرفِ آن باید طبقِ زمانبندی و راهنماییِ دندانپزشک انجام شود.
موارد مصرف
- پیشگیری از پوسیدگیِ دندان در افرادی با خطرِ بالا
- تقویتِ مقاومتِ مینای دندان در برابرِ اسیدهای پوسیدگیزا
- کمک به بازسازیِ نقاطِ اولیهٔ آسیبدیدهٔ مینا
- مراقبتِ دهان و دندان در افرادِ دچارِ خشکیِ دهان یا کاهشِ بزاق
- مکملِ برنامهٔ پیشگیری در افرادِ دارایِ ارتودنسی یا سابقهٔ پوسیدگیِ مکرر
روش مصرف
این دهانشویه با غلظتِ ۰/۲٪ در بسیاری از برنامههای پیشگیری، معمولاً یکبار در هفته و پس از مسواکزدن بهکار میرود؛ اما زمانبندیِ دقیق را دندانپزشک یا پزشک بر اساسِ شرایطِ شما تعیین میکند. مقدارِ مشخصشده را طبقِ دستور در دهان میچرخانید و سپس آن را تف میکنید — این دهانشویه هرگز نباید قورت داده شود. بهتر است تا حدودِ نیم ساعت پس از استفاده از خوردن، آشامیدن یا شستوشوی دهان با آب خودداری کنید تا فلوراید فرصتِ کافی برای اثرگذاری روی مینای دندان داشته باشد. برای هرگونه پرسش دربارهٔ برنامهٔ مصرف، با دندانپزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از پوسیدگی دندان در افراد با خطر بالا
محلول را نبلعید؛ تا ۳۰ دقیقه پس از مصرف چیزی نخورید، ننوشید و دهان را آبکشی نکنید.
تقویت مقاومت مینای دندان در برابر اسیدهای ایجادکنندهٔ پوسیدگی
این غلظت برای مصرف هفتگی است؛ از مصرف روزانهٔ خودسرانه یا بلعیدن محلول خودداری کنید.
کمک به بازسازی نقاط اولیهٔ آسیبدیدهٔ مینای دندان
مدت ادامهٔ مصرف برای ضایعات اولیهٔ مینا باید با ارزیابی دندانپزشک تعیین شود؛ محلول را نبلعید.
مراقبت دهان و دندان در افراد دچار خشکی دهان یا کاهش بزاق
همراه با بهداشت منظم دهان و معاینهٔ دورهای دندانپزشکی استفاده شود؛ محلول را نبلعید.
مکمل برنامهٔ پیشگیری در افراد دارای ارتودنسی یا سابقهٔ پوسیدگی مکرر
پس از تمیزکردن دقیق اطراف براکتها استفاده شود و بیش از هفتهای یکبار مصرف نشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به فلوراید یا هر یک از اجزای این دهانشویه را به دندانپزشک یا داروساز بگویید.
- کودکانِ زیرِ ۶ سال معمولاً نباید بدونِ نظرِ دندانپزشک از این دهانشویه استفاده کنند، زیرا خطرِ بلعِ آن بیشتر است.
- اگر از منابعِ دیگرِ فلوراید مانندِ قرصِ فلوراید، آبِ فلورایده یا خمیردندانِ پرفلوراید استفاده میکنید، دندانپزشک را در جریان بگذارید.
- در صورتِ ابتلا به بیماریِ مزمنِ کلیوی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر زخم، التهاب یا برشِ تازه در دهان دارید، پیش از استفاده با دندانپزشک مشورت کنید.
- اگر باردار هستید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک یا دندانپزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- تحریکِ خفیفِ دهان یا لثه
- تغییرِ موقتِ حسِ چشایی
- احساسِ مورمور شدن یا بیحسیِ خفیف در دهان
- حالتِ تهوعِ خفیف در صورتِ بلعِ ناخواستهٔ مقدارِ کم
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ لب، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده یا دشواریِ تنفس — در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- بلعِ مقدارِ زیاد همراه با تهوعِ شدید، استفراغ، دردِ شکم، اسهال یا لرزش — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- لکههای سفید یا قهوهایِ غیرعادی روی دندانهای در حالِ رشدِ کودکان که میتواند نشانهٔ مصرفِ بیشازحدِ فلوراید باشد و باید به دندانپزشک گزارش شود.
- تحریک یا زخمِ دهانی که با ادامهٔ مصرف بهتر نمیشود یا بدتر میشود — این موضوع را به پزشک یا دندانپزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دهانشویه بهصورت موضعی مصرف میشود و در حالتِ عادی بلعیده نمیشود، به همین دلیل تداخلِ دارویی سیستمیکِ چشمگیری برای آن شناختهنشده است. نکتهٔ مهم، مجموعِ فلورایدِ دریافتی از منابعِ گوناگون است؛ اگر همزمان از قرصِ فلوراید، آبِ فلورایده یا خمیردندانِ پرفلوراید هم استفاده میکنید، بهتر است دندانپزشک یا پزشک را آگاه کنید تا از دریافتِ بیشازحدِ فلوراید پیشگیری شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دهانشویهٔ فلورایدِ موضعی، در صورتِ مصرفِ درست و بدونِ بلع، جذبِ سیستمیکِ بسیار محدودی دارد و در دورانِ بارداری و شیردهی معمولاً با احتیاطِ عادی قابلِ استفاده در نظر گرفته میشود. بااینحال، تصمیمِ نهایی و زمانبندیِ مصرف در این دوران باید با نظرِ پزشک یا دندانپزشک باشد.
نگهداری
این دهانشویه را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید و درِ بطری را پس از هر بار استفاده محکم ببندید. آن را حتماً دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، زیرا بلعِ مقدارِ زیاد میتواند خطرناک باشد. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| دهانشویه | 0.2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دهانشویه جایگزینِ مسواکزدن است؟
۰۲اگر مقداری از دهانشویه را قورت دادم چه باید بکنم؟
۰۳چرا کودکانِ خردسال نباید از این دهانشویه استفاده کنند؟
۰۴چرا نباید بلافاصله بعد از استفاده آب دهانم را بشویم یا چیزی بخورم؟
۰۵آیا مصرفِ همزمانِ خمیردندانِ فلورایددار با این دهانشویه مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۵ سازنده، در گروه A01AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.