سکوکینوماب
سکوکینوماب یک داروی زیستیِ تعدیلکنندهٔ ایمنی است که پیامرسان التهابی اینترلوکین ۱۷ را مهار میکند و التهاب پوست و مفاصل را کاهش میدهد.
بیشتر برای پسوریازیس پلاکی متوسط تا شدید، آرتریت پسوریاتیک و برخی التهابهای ستون فقرات و مفاصل استفاده میشود. در برخی بزرگسالان نیز برای هیدرادنیت چرکی کاربرد دارد.
این دارو دفاع بدن در برابر بعضی عفونتها را کاهش میدهد؛ بررسی سل پیش از شروع درمان اهمیت دارد. واکسنهای زنده در طول درمان نباید دریافت شوند.
تب، سرفهٔ مداوم، تنگی نفس، اسهال شدید یا خونی، یا نشانههای حساسیت شدید را سریع گزارش کنید. سابقهٔ سل یا هپاتیت ب، بیماری کرون یا کولیت، بارداری و مصرف داروهای زیستی دیگر را پیش از درمان بگویید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سکوکینوماب یک پادتن تکدودمانی انسانی و داروی زیستیِ تعدیلکنندهٔ ایمنی است که در گروه مهارکنندههای اینترلوکین قرار دارد. با اتصال به اینترلوکین ۱۷آ، پیامهای التهابزا را مهار میکند و به کاهش التهاب و علائم پوست و مفاصل کمک میرساند. فرآوردهٔ این مدخل بهصورت تزریقی با قدرت ۱۵۰ میلیگرم در ۱ میلیلیتر و با نام تجاری ورکسانت معرفی شده است.
موارد مصرف
- پسوریازیس پلاکی متوسط تا شدید، در بیمارانی که نامزد درمان سیستمیک یا نوردرمانیاند
- آرتریت پسوریاتیک فعال
- اسپوندیلیت آنکیلوزان فعال
- اسپوندیلوآرتریت محوریِ غیررادیوگرافیک فعال، همراه با شواهد التهاب
- هیدرادنیت چرکی متوسط تا شدید در بزرگسالان
- برخی آرتریتهای التهابی کودکان، از جمله آرتریت پسوریاتیک نوجوانان و آرتریت مرتبط با انتزیت، طبق نظر فوقتخصص روماتولوژی کودکان
روش مصرف
قدرت ۱۵۰ میلیگرم در ۱ میلیلیتر معمولاً بهصورت تزریق زیرجلدی مصرف میشود؛ مسیر و برنامهٔ مصرف را از روی نسخه و بروشور همان فرآورده تطبیق دهید. برنامه، شامل مرحلهٔ آغازین و فواصل نگهدارنده، بر اساس بیماری و پاسخ درمانی تعیین میشود و نباید خودسرانه تغییر کند. اگر برای تزریق در منزل آموزش دیدهاید، محل تزریق را هر بار عوض کنید و از پوست زخمی، قرمز، سفت، دردناک، عفونی یا پلاک فعال پسوریازیس دوری کنید؛ سرنگ یا قلم یکبارمصرف را دوباره استفاده نکنید. در صورت فراموشی نوبت، آن را دو برابر نکنید و برای تنظیم زمان نوبت بعدی از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید. حتی با بهترشدن علائم، قطع درمان باید با برنامهریزی انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به سکوکینوماب یا هر یک از اجزای فرآورده واکنش شدید داشتهاید، آن را اطلاع دهید؛ در حساسیت به لاتکس نیز نوع سرنگ یا وسیلهٔ تزریق را بررسی کنید.
- عفونت فعال یا عودکننده، تب، سرفهٔ مداوم، تنگی نفس، زخم عفونی، عفونت دندان یا مصرف آنتیبیوتیک را پیش از شروع یا تزریق بعدی مطرح کنید.
- سابقهٔ سل، تماس نزدیک با فرد مبتلا به سل، هپاتیت ب یا بیماری ویروسی فعال را بگویید؛ بررسی سل پیش از آغاز درمان لازم است.
- اگر بیماری کرون، کولیت اولسراتیو، اسهال مزمن، درد شکم یا خون و مخاط در مدفوع دارید، پزشک باید پیش از انتخاب درمان در جریان باشد.
- فهرست همهٔ داروها، فرآوردههای زیستی، داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، مکملها و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده را همراه داشته باشید؛ واکسنهای زنده نیازمند هماهنگی ویژهاند.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید. در کودکان و سالمندان نیز بیماریهای زمینهای و وضعیت واکسیناسیون باید پیش از درمان بررسی شود.
عوارض احتمالی
- گرفتگی یا آبریزش بینی و عطسه، شبیه سرماخوردگی
- گلودرد یا عفونت راههای تنفسی فوقانی
- اسهال یا دلپیچهٔ خفیف
- سردرد
- قرمزی، درد، خارش یا تورم خفیف در محل تزریق
- برفک دهان یا عفونت قارچی سطحی پوست یا ناحیهٔ تناسلی
- عفونت جدی یا سل: تب مداوم، لرز، تعریق شبانه، سرفهٔ مداوم یا خونی، تنگی نفس، کاهش وزن، سوزش ادرار یا زخم قرمز و دردناک؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و در بدحالی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- حساسیت شدید: کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، تنگی نفس، سرگیجه یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- شروع یا تشدید بیماری التهابی روده: اسهال مداوم یا شبانه، درد شکم، خون یا مخاط در مدفوع، تب یا کاهش وزن؛ سریع برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- واکنش پوستی شدید: بثورات گسترده شبیه اگزما، تاول، پوستهریزی شدید، قرمزی منتشر یا زخم دهان؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید، و اگر همراه تورم صورت یا اختلال تنفس است به اورژانس بروید.
- احتمال فعالشدن دوبارهٔ هپاتیت ب: زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خستگی غیرعادی یا درد قسمت بالای راست شکم؛ در صورت بروز، سریع به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سکوکینوماب با غذا تداخل شناختهشدهای ندارد و تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل گزارش نشده است؛ در بیماری کبدی یا هپاتیت ب، مصرف الکل را جداگانه مطرح کنید. متوترکسات یا کورتونها گاهی همراه آن در درمان آرتریت تجویز میشوند، اما افزودن خودسرانهٔ آنها یا یک داروی زیستی یا سرکوبکنندهٔ ایمنی دیگر میتواند خطر عفونت را بیشتر کند و نیازمند برنامهریزی تخصصی است. واکسنهای زنده در طول درمان نباید دریافت شوند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان، از جمله داروهای بدون نسخه و فرآوردههای گیاهی، و همهٔ واکسنها را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی دربارهٔ ایمنی سکوکینوماب در بارداری و ورود آن به شیر مادر محدود است. اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیرده هستید، پیش از شروع یا ادامهٔ درمان دربارهٔ سود و خطر و گزینههای جایگزین با متخصص تصمیم بگیرید و خودسرانه دارو را قطع نکنید. اگر دارو در نیمهٔ دوم بارداری مصرف شده باشد، برنامهٔ واکسنهای زندهٔ نوزاد باید با پزشک کودک هماهنگ شود.
نگهداری
در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگهداری شود؛ دارو را منجمد نکنید و تکان ندهید. از گرمای زیاد و تماس مستقیم با بخش یخساز دور باشد؛ اگر دارو یخ زده، بیش از حد گرم شده یا مدت نامعلوم خارج از یخچال مانده است، قبل از مصرف از داروساز دربارهٔ قابلیت استفاده بپرسید. تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی و دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 150 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱ورکسانت چیست و آیا همان سکوکینوماب است؟
۰۲آیا سکوکینوماب بیماری کرون را درمان میکند؟
۰۳آیا هنگام مصرف سکوکینوماب میتوانم واکسن بزنم؟
۰۴اگر نوبت تزریق را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۵آیا میتوانم سکوکینوماب را در خانه تزریق کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L04AC10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.