روتیگوتین
روتیگوتین دارویی از گروهِ آگونیستهای دوپامین است که با تقلیدِ اثرِ دوپامین در مغز به کنترلِ علائمِ حرکتی کمک میکند. این دارو بهشکلِ برچسبِ پوستی (پَچ) عرضه میشود که هر ۲۴ ساعت یکبار روی پوست چسبانده میشود.
روتیگوتین بیشتر برای درمانِ بیماریِ پارکینسون—چه در مراحلِ اولیه و چه در مراحلِ پیشرفتهتر—و نیز برای درمانِ سندرمِ پای بیقرار با شدتِ متوسط تا زیاد در بزرگسالان تجویز میشود.
این دارو ممکن است باعثِ خوابآلودگیِ ناگهانی یا افتِ فشارِ خون هنگامِ برخاستن شود؛ به همین دلیل در روزهای نخستِ مصرف باید در رانندگی و کارهایی که نیاز به هوشیاریِ کامل دارند احتیاط کرد.
اگر دچارِ خوابآلودگیِ شدید، سرگیجه هنگامِ ایستادن، تغییراتِ غیرعادی در رفتار (مانندِ ولخرجی یا قماربازیِ کنترلنشدنی) یا واکنشِ پوستیِ شدید در محلِ برچسب شدید، حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
روتیگوتین دارویی از گروهِ آگونیستهای دوپامین (Dopamine Agonist) است؛ دستهای از داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی مرکزی که در درمانِ اختلالاتِ حرکتی به کار میروند. این دارو با اتصال به گیرندههای دوپامین در مغز، بهویژه گیرندهٔ نوعِ D3، عملکردِ این انتقالدهندهٔ عصبی را تقلید میکند و به بهبودِ کنترلِ حرکات و کاهشِ علائمِ ناشی از کمبودِ دوپامین کمک میکند. برخلافِ بسیاری از داروهای مشابه که بهصورتِ خوراکی مصرف میشوند، روتیگوتین بهشکلِ برچسبِ پوستی ساخته شده که مادهٔ مؤثره را بهآرامی و پیوسته طیِ شبانهروز وارد بدن میکند. همین ویژگی باعث میشود سطحِ دارو در خون یکنواختتر بماند و نوسانِ کمتری نسبت به داروهای خوراکیِ مشابه داشته باشد.
موارد مصرف
- کنترلِ علائمِ حرکتیِ بیماریِ پارکینسونِ ایدیوپاتیک، بهتنهایی در مراحلِ اولیه
- کنترلِ بیماریِ پارکینسون در مراحلِ پیشرفتهتر، معمولاً همراه با لوودوپا
- کاهشِ نوساناتِ حرکتی (دورههای خاموشی و روشنیِ علائم) در برخی بیمارانِ پارکینسونی که لوودوپا مصرف میکنند
- درمانِ سندرمِ پای بیقرار (Restless Legs Syndrome) با شدتِ متوسط تا زیاد در بزرگسالان
روش مصرف
روتیگوتین برچسبِ پوستی است، نه قرص یا کپسول، پس اصولِ مصرفِ آن با بیشترِ داروها فرق دارد. این برچسب باید هر روز در ساعتِ تقریباً ثابتی روی پوستِ تمیز، خشک و بدونِ زخم یا موی زیاد (مانندِ ناحیهٔ شکم، ران، پهلو، باسن یا بازو) چسبانده شود و محلِ چسباندن هر بار تغییر کند تا همان نقطه دستکم تا دو هفته دوباره استفاده نشود. برچسب را نباید برید یا نصف کرد، چون این کار میزانِ آزادسازیِ دارو را بههم میزند. بهتر است در طولِ مصرف، محلِ برچسب در معرضِ گرمای مستقیم مانندِ کیسهآبِ گرم، سونا یا آفتابِ شدید قرار نگیرد، زیرا گرما جذبِ دارو را از پوست بیشتر میکند. مقدار و مدتِ دقیقِ درمان و نحوهٔ قطعِ تدریجیِ آن را فقط پزشک تعیین میکند و نباید بدونِ مشورتِ او مصرف را ناگهان قطع کرد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری پارکینسون ایدیوپاتیک در مراحل اولیه، بهتنهایی
چسب پوستی تقریباً هر روز در زمان ثابتی تعویض و محل استفاده تغییر داده شود؛ از استفادهٔ مجدد از همان محل تا ۱۴ روز خودداری شود.
بیماری پارکینسون در مراحل پیشرفته، معمولاً همراه با لوودوپا
چسب پوستی پس از ۲۴ ساعت تعویض و محل استفاده تغییر داده شود؛ برای دوزهای بیش از ۸ میلیگرم در ۲۴ ساعت ممکن است چند چسب لازم باشد. قطع درمان باید تدریجی باشد.
کاهش نوسانات حرکتی بیماری پارکینسون در بیمار مصرفکنندهٔ لوودوپا
بهعنوان درمان کمکی همراه با لوودوپا مصرف میشود؛ چسب پوستی پس از ۲۴ ساعت تعویض و محل استفاده تغییر داده شود. قطع درمان باید تدریجی باشد.
سندرم پای بیقرار ایدیوپاتیک با شدت متوسط تا زیاد در بزرگسالان
چسب پوستی پس از ۲۴ ساعت با چسب جدید در محل متفاوت تعویض شود؛ نیاز به ادامهٔ درمان هر ۶ ماه بازبینی و قطع درمان بهتدریج انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به روتیگوتین یا سایرِ اجزایِ برچسب
- سابقهٔ بیماریهای قلبیعروقی، افتِ فشارِ خون یا سرگیجهٔ هنگامِ ایستادن
- سابقهٔ اختلالاتِ روانی، توهم، یا رفتارهای وسواسی و کنترلنشدنی مانندِ قماربازی یا ولخرجیِ افراطی
- بیماریِ کبدی یا کلیوی
- مصرفِ سایرِ داروها، مکملها یا داروهای گیاهی، بهویژه داروهای اثرگذار بر مغز یا فشارِ خون
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع، بهویژه در ابتدایِ درمان
- خوابآلودگی و احساسِ خستگی
- سردرد و سرگیجه
- بیخوابی یا اختلال در الگویِ خواب
- قرمزی، خارش یا تحریکِ خفیفِ پوست در محلِ برچسب
- خوابآلودگیِ شدید یا حملاتِ ناگهانیِ خواب، حتی در حینِ فعالیتهایی مانندِ رانندگی — تا مشورت با پزشک از رانندگی و کار با ماشینآلات خودداری کنید
- سرگیجه یا سیاهیرفتنِ چشم هنگامِ برخاستن که نشانهٔ افتِ فشارِ خون است — در صورتِ تکرارِ آن به پزشک اطلاع دهید
- تغییرِ ناگهانی در رفتار مانندِ میلِ کنترلنشدنی به قماربازی، خرید یا رفتارِ جنسی — این نشانه را حتماً و بدونِ خجالت به پزشک بگویید
- توهم یا سردرگمیِ ذهنیِ غیرمعمول، بهویژه در سالمندان — در صورتِ بروز، بدونِ فوتِ وقت با پزشک در میان بگذارید
- واکنشِ پوستیِ شدید در محلِ برچسب مانندِ تاول، تورم یا گسترشِ قرمزی فراتر از محلِ چسباندن — برچسب را بردارید و با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو یا تنگیِ نفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهایی که اثرِ دوپامین را در مغز مسدود میکنند—مانندِ بسیاری از داروهای ضدِ روانپریشی و برخی داروهای ضدِ تهوع مانندِ متوکلوپرامید—میتوانند اثرِ روتیگوتین را کم کنند و بهتر است همزمان با آن مصرف نشوند. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای دوپامینرژیک مانندِ لوودوپا معمولاً بخشی از برنامهٔ درمانِ پارکینسون است، اما ممکن است بر شدتِ برخی عوارض مانندِ حرکاتِ غیرارادی اثر بگذارد. الکل و داروهای آرامبخش یا خوابآور نیز میتوانند خوابآلودگیِ ناشی از روتیگوتین را بیشتر کنند و بهتر است در دورانِ درمان محدود شوند. بهطورِ کلی، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید همیشه به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی دربارهٔ مصرفِ روتیگوتین در بارداریِ انسانی در دست نیست، به همین دلیل این دارو تنها در صورتی که پزشک ضروری تشخیص دهد در دورانِ بارداری تجویز میشود. روتیگوتین همچنین میتواند ترشحِ شیر را کم کند، بنابراین معمولاً در دورانِ شیردهی توصیه نمیشود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در این دوران را باید پزشک با در نظر گرفتنِ شرایطِ فرد بگیرد.
نگهداری
برچسبهای روتیگوتین را در دمایِ اتاق و دور از نور و رطوبتِ مستقیم نگهداری کنید و پیش از استفاده بگذارید در بستهبندیِ اصلیِ خود بمانند. آنها را دور از دسترسِ کودکان و حیواناتِ خانگی نگه دارید، چون حتی برچسبِ مصرفشده هم مقداری دارویِ باقیمانده دارد؛ بهتر است پس از استفاده، دو طرفِ چسبندهٔ برچسب را بههم تا کرده و آن را دور بیندازید. همیشه پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و از داروی تاریخگذشته استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| برچسب پوستی | 13.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم با برچسبِ روتیگوتین دوش بگیرم یا شنا کنم؟
۰۲اگر یک روز فراموش کنم برچسب را عوض کنم، چه باید کرد؟
۰۳چرا باید هر بار محلِ برچسب را عوض کنم؟
۰۴آیا روتیگوتین میتواند روی رفتارِ من اثر بگذارد؟
۰۵آیا قطعِ ناگهانیِ روتیگوتین خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N04BC09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.