واکسن زندهٔ پنجظرفیتی روتاویروس
واکسن زندهٔ پنجظرفیتی روتاویروس، یک واکسن ویروسی خوراکی از گروه داروهای ضدعفونت است که برای تحریک ایمنی رودهٔ شیرخواران ساخته شده است.
برای پیشگیری از اسهال و استفراغ ناشی از روتاویروس و کاهش خطر بیماری شدید، کمآبی و بستری به کار میرود.
این فرآورده فقط خوراکی است و هرگز نباید تزریق شود. سابقهٔ درهمروی روده، نقص ایمنی ترکیبی شدید، برخی ناهنجاریهای گوارشی یا حساسیت شدید به نوبت قبلی و اجزای واکسن باید پیش از دریافت بررسی شود.
اگر کودک بیماری گوارشی، نقص ایمنی، درمان سرکوبکنندهٔ ایمنی، یا استفراغ و اسهال متوسط تا شدید دارد، پیش از واکسیناسیون اطلاع دهید. دردهای حملهای شکم، استفراغ مکرر، مدفوع خونی، بیحالی شدید یا علائم حساسیت پس از واکسن نیازمند مراجعهٔ فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن زندهٔ پنجظرفیتی روتاویروس یک واکسن ویروسی خوراکی از گروه فرآوردههای ضدعفونت است که برای شیرخواران ساخته شده است. ویروسهای زنده اما تضعیفشدهٔ آن، پاسخ ایمنی مخاط روده را تحریک میکنند تا بدن در برابر بیماری روتاویروسی آمادهتر باشد. هدف اصلی، پیشگیری از التهاب و عفونت معده و رودهٔ ناشی از روتاویروس و کاهش شدت اسهال، استفراغ و کمآبی است؛ این واکسن درمان اسهال موجود یا محافظت در برابر همهٔ میکروبهای گوارشی نیست. روتاسیل نام تجاری این فرآورده است و شکل پودری آن باید با رقیقکنندهٔ همراه برای مصرف خوراکی آماده شود.
موارد مصرف
- پیشگیری فعال از بیماری گوارشی ناشی از روتاویروس در شیرخواران سالم
- کاهش خطر اسهال و استفراغ شدید ناشی از روتاویروس
- کاهش احتمال کمآبی شدید و بستری در اثر عفونت روتاویروسی
روش مصرف
این فرآورده فقط بهصورت خوراکی و توسط کارکنان آموزشدیدهٔ واکسیناسیون داده میشود؛ پودر باید با رقیقکنندهٔ مخصوص همان بسته و طبق دستور آماده شود و هرگز نباید تزریق یا با آب و داروی دیگری مخلوط شود. زمان و تعداد نوبتها بر اساس سن شیرخوار، برنامهٔ واکسیناسیون و دستور فرآورده تعیین میشود؛ مجموعهٔ نوبتها را کامل کنید و در صورت عقبافتادن یک نوبت، خودسرانه مقدار یا نوبت جبرانی ندهید. در صورت امکان، ادامهٔ مجموعه با همین فرآورده انجام شود و تعویض با واکسن روتاویروس دیگر به تصمیم پزشک یا مرکز واکسیناسیون سپرده شود. حجم درجشده روی ویال ممکن است مربوط به بستهبندی یکنوبتی یا دونوبتی باشد و نباید مبنای اندازهگیری خانگی قرار گیرد. پیش و پس از دریافت واکسن، معمولاً محدودیتی برای شیر مادر یا مایعات معمول کودک وجود ندارد. اگر شیرخوار بیشتر واکسن را بالا آورد یا بیرون ریخت، همانجا به مسئول واکسیناسیون اطلاع دهید و در خانه دوباره واکسن ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت شدید یا تهدیدکنندهٔ حیات به نوبت قبلی واکسن روتاویروس یا هر یک از اجزای آن.
- سابقهٔ درهمروی روده، یا ناهنجاری مادرزادی اصلاحنشدهٔ دستگاه گوارش که خطر درهمروی روده را افزایش دهد.
- نقص ایمنی ترکیبی شدید یا هر بیماری و درمانی که ایمنی را بهطور قابلتوجهی تضعیف کند، مانند شیمیدرمانی، پیوند عضو یا کورتونهای سرکوبکنندهٔ ایمنی.
- تب یا بیماری حاد، استفراغ یا اسهال متوسط تا شدید؛ ممکن است نوبت تا بهبود کودک به تعویق بیفتد. سرماخوردگی خفیف معمولاً مانع دریافت واکسن نیست.
- بیماری مزمن روده، اسهال مزمن یا سابقهٔ جراحی و ناهنجاری گوارشی؛ در برخی از این وضعیتها اطلاعات ایمنی محدود است.
- سن کودک، تاریخ نوبتهای قبلی و هر واکسن روتاویروس دریافتشده را به مرکز واکسیناسیون بگویید. اگر فردی با نقص ایمنی شدید در خانه زندگی میکند، این موضوع را نیز اطلاع دهید و پس از تعویض پوشک دستها را بهخوبی بشویید.
عوارض احتمالی
- تب، معمولاً کوتاهمدت
- بیقراری یا تحریکپذیری
- کمتحرکی یا خوابآلودگی خفیف
- کاهش اشتها
- استفراغ
- اسهال خفیف و گذرا
- واکنش حساسیتی شدید مانند کهیر گسترده، ورم صورت یا گلو، خسخس یا تنگی نفس، رنگپریدگی یا ضعف ناگهانی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای درهمروی روده، مانند گریه و درد شکمی حملهای، جمعکردن پاها به سمت شکم، استفراغ مکرر، شکم بادکرده، مدفوع خونی یا ژلهای و بیحالی غیرعادی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- استفراغ یا اسهال شدید، ناتوانی در خوردن شیر، کاهش واضح ادرار، خشکی دهان یا خوابآلودگی غیرعادی؛ برای ارزیابی کمآبی فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تب بالا یا ماندگار، تشنج، بیحالی شدید یا گریهای که آرام نمیشود؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این واکسن را میتوان همزمان با بیشتر واکسنهای معمول شیرخواران، از جمله واکسنهای دیفتری، کزاز و سیاهسرفه، فلج اطفال، هموفیلوس نوع ب و هپاتیت ب دریافت کرد. داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، شیمیدرمانی، داروهای مربوط به پیوند و کورتونهای دارای اثر سرکوب ایمنی ممکن است پاسخ واکسن را کاهش دهند یا مصرف واکسن زنده را نامناسب کنند؛ زمانبندی آنها را خودسرانه تغییر ندهید. فهرست کامل داروها، مکملها و درمانهای کودک را به پزشک و داروساز بگویید. فرآوردهٔ آمادهشده را با هیچ دارو یا واکسن دیگری مخلوط نکنید و برای شیر مادر یا غذای معمول کودک معمولاً محدودیت خاصی لازم نیست.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این فرآورده برای شیرخواران است و برای بزرگسالان یا زنان باردار کاربرد ندارد؛ چون واکسن زنده است، در بارداری نباید تجویز شود. شیر مادر یا تغذیهٔ معمول کودک پیش و پس از واکسیناسیون مانعی ایجاد نمیکند و نیازی به قطع شیردهی نیست. باردار بودن مادر یا یکی از اعضای خانواده، بهتنهایی مانع واکسیناسیون کودک نیست؛ شستوشوی دست پس از تعویض پوشک اهمیت دارد.
نگهداری
ویال پودر و رقیقکننده را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از نور نگه دارید و آنها را منجمد نکنید. واکسن باید در مرکز واکسیناسیون با رقیقکنندهٔ مخصوص آماده شود؛ فرآوردهٔ آمادهشده برای نگهداری خانگی نیست و باقیمانده باید طبق دستور دور ریخته شود. تاریخ انقضا و در صورت وجود نشانگر دمایی ویال، وضعیت آن را پیش از مصرف بررسی کنید و واکسن را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر برای سوسپانسیون | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا روتاسیل تزریقی است یا خوراکی؟
۰۲اگر کودک واکسن را بالا آورد یا بیرون ریخت، چه کار کنیم؟
۰۳اگر کودک سرماخورده یا اسهال دارد، میتواند واکسن بگیرد؟
۰۴نشانههای درهمروی روده پس از روتاسیل چیست؟
۰۵آیا پس از روتاسیل، کودک دیگر به هیچ اسهالی مبتلا نمیشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J07BH01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.