بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · مغز و اعصاب

ریزاتریپتان

Rizatriptan
رده ATC N02CC04شکل‌ها قرص، قرص زیرزبانی سریع‌حلدوز 10 mg، 5 mgبرند در ایران ۲۸
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

ریزاتریپتان دارویی از ردهٔ تریپتان‌ها است؛ نوعی آگونیستِ گیرندهٔ سروتونین که برای فرونشاندنِ سریعِ حملهٔ حادِ میگرن به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای درمانِ حملهٔ میگرنی در حالِ وقوع و کاهشِ همزمانِ تهوع و حساسیت به نور و صدا استفاده می‌شود. برای پیشگیری از میگرن یا درمانِ سایرِ انواعِ سردرد کاربردی ندارد.

نکتهٔ ایمنی مهم

افرادی که سابقهٔ بیماریِ قلبی‌عروقی، سکتهٔ مغزی یا میگرنِ همی‌پلژیک/قاعده‌ای دارند نباید بدونِ نظرِ پزشک این دارو را مصرف کنند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر سردردتان با میگرنِ همیشگی‌تان فرق دارد یا دارو کارساز نیست، با پزشک مشورت کنید؛ در صورتِ نشانه‌های ناگهانیِ قلبی یا عصبی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Rizatriptan
۰۲

معرفی دارو

ریزاتریپتان دارویی از خانوادهٔ تریپتان‌ها و از گروهِ داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی است. مکانیسمِ اثرِ آن، اتصال به گیرنده‌های اختصاصیِ سروتونین در عروقِ خونیِ اطرافِ مغز و انتهای اعصابِ مسئولِ دردِ میگرن است؛ همین اتصال باعثِ تنگ‌شدنِ عروقِ متسع و کاهشِ آزادشدنِ موادِ التهاب‌زا می‌شود. نتیجهٔ این فرایند، کاهشِ نسبتاً سریعِ دردِ میگرنی و علائمِ همراهِ آن مانندِ تهوع و حساسیت به نور و صداست. نکتهٔ مهم این‌که ریزاتریپتان فقط برای درمانِ حمله‌ای که در حالِ رخ‌دادن است کاربرد دارد، نه برای پیشگیری از میگرن یا تسکینِ سایرِ انواعِ سردرد.

۰۳

موارد مصرف

  • فرونشاندنِ حملهٔ حادِ میگرن، با یا بدونِ اورا، در بزرگسالان
  • کاهشِ نسبتاً سریعِ دردِ میگرنی و بازگشتِ فرد به فعالیت‌های روزمره
  • کاهشِ علائمِ همراهِ میگرن مانندِ تهوع، استفراغ و حساسیت به نور و صدا
  • گزینه‌ای مناسب هنگامی که تهوع یا استفراغِ همراهِ میگرن بلعِ قرص را دشوار کرده (با فرمِ سریع‌حلِ زیرزبانی)
  • کاهشِ نیاز به مصرفِ مکررِ مسکن‌های عمومی در حملهٔ میگرنیِ متوسط تا شدید
۰۴

روش مصرف

ریزاتریپتان را در همان آغازِ سردردِ میگرنی مصرف کنید؛ هرچه زودتر مصرف شود، معمولاً اثرش بهتر است. قرصِ معمولی را با آب کاملاً قورت دهید. قرصِ زیرزبانیِ سریع‌حل را روی زبان بگذارید تا خودش در دهان حل شود؛ نیازی به آب ندارد و برای زمانی که تهوع یا استفراغ دارید مناسب‌تر است، اما پیش از برداشتنِ آن از بسته، دست‌هایتان باید خشک باشد. تعدادِ دفعات و فاصلهٔ مصرف را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید و بدونِ هماهنگی، مقدارِ بیشتری مصرف نکنید. این دارو برایِ پیشگیری از میگرن نیست و فقط در زمانِ بروزِ حمله به کار می‌رود. اگر سردردتان ویژگیِ متفاوتی از میگرنِ همیشگی‌تان دارد یا دارو مثلِ همیشه اثر نمی‌کند، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک مشورت کنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

حملهٔ حاد میگرن با یا بدون اورا در بزرگسالان

بزرگسالان۵ یا ۱۰ میلی‌گرم در آغاز حمله؛ اگر سردرد پس از بهبود بازگشت، یک دوز دیگر پس از حداقل ۲ ساعت مصرف شود؛ حداکثر ۳۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت. اگر دوز نخست برای همان حمله مؤثر نبود، دوز دوم مصرف نشود.

برای درمان حملهٔ حاد است، نه پیشگیری. قرص سریع‌حل را با دست خشک روی زبان بگذارید تا حل شود؛ آب لازم نیست. با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است، اما غذا ممکن است شروع اثر را به تأخیر بیندازد.

تنظیم دوز: در سالمندان و بیماران مبتلا به اختلال کلیه یا کبد، به‌ویژه نارسایی شدید، معمولاً دوز پایین‌تر لازم است و در نارسایی شدید ممکن است مصرف ممنوع باشد؛ مصرف همزمان پروپرانولول نیز به کاهش دوز و محدودیت روزانهٔ بیشتری نیاز دارد. حداکثر معمول بزرگسالان ۳۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت است و دوز دقیق و امکان مصرف را پزشک بر اساس شرایط بیمار تعیین می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • سابقهٔ بیماریِ قلبی‌عروقی مانندِ بیماریِ عروقِ کرونر، سکتهٔ قلبی یا فشارِ خونِ کنترل‌نشده
  • سابقهٔ سکتهٔ مغزی یا حملهٔ گذرای کمبودِ خون‌رسانی به مغز
  • سابقهٔ میگرنِ همی‌پلژیک (همراه با ضعفِ یک‌طرفهٔ بدن) یا میگرنِ قاعده‌ای (بازیلار)
  • مصرفِ سایرِ داروهای ضدمیگرن مانندِ تریپتان‌های دیگر یا مشتقاتِ ارگوتامین
  • مصرفِ داروهای ضدافسردگی یا مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز (MAOI)
  • بارداری، قصدِ بارداری، شیردهی، یا بیماریِ کبدی و کلیوی
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • سرگیجه یا احساسِ منگی
  • خواب‌آلودگی یا خستگیِ خفیف
  • احساسِ سنگینی، فشار یا گزگز در قفسهٔ سینه، گردن یا فک (معمولاً خفیف و گذرا)
  • تهوعِ خفیف
  • خشکیِ دهان
  • گزگز یا مورمورشدنِ دست و پا
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • دردِ شدید و طولانیِ قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس یا ضربانِ نامنظمِ قلب — فوراً به اورژانس مراجعه کنید، چون می‌تواند نشانهٔ مشکلِ قلبی باشد
  • ضعف یا بی‌حسیِ ناگهانیِ یک طرفِ بدن، یا اختلال در صحبت‌کردن و دیدن — فوراً به اورژانس مراجعه کنید، چون می‌تواند نشانهٔ سکتهٔ مغزی باشد
  • بی‌قراریِ شدید، تبِ بالا، تعریقِ زیاد و لرزشِ شدید، به‌ویژه در مصرفِ هم‌زمان با داروهای ضدافسردگی — این‌ها می‌توانند نشانهٔ سندرومِ سروتونین باشند؛ با اورژانس تماس بگیرید
  • سردردِ شدید و مداوم یا با ویژگیِ متفاوت از میگرنِ همیشگی‌تان که با دارو بهبود نمی‌یابد — به پزشک اطلاع دهید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

پیش از مصرفِ ریزاتریپتان، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایتان را به پزشک و داروساز بگویید. مصرفِ هم‌زمانِ آن با سایرِ تریپتان‌ها یا مشتقاتِ ارگوتامین توصیه نمی‌شود، چون اثرِ تنگ‌کنندگیِ عروق را جمع می‌کند. مهارکننده‌های آنزیمِ مونوآمین‌اکسیداز (MAOI) غلظتِ خونیِ ریزاتریپتان را به‌شدت بالا می‌برند و معمولاً مصرفِ هم‌زمان یا نزدیک‌به‌هم با آن‌ها ممنوع است. داروهای ضدافسردگیِ گروهِ مهارکننده‌های بازجذبِ سروتونین (SSRI) یا سروتونین-نوراپی‌نفرین (SNRI) نیز ممکن است در ترکیب با ریزاتریپتان، خطرِ نادرِ سندرومِ سروتونین را افزایش دهند. پروپرانولول (نوعی بتابلاکر) هم غلظتِ خونیِ این دارو را بالا می‌برد؛ در صورتِ مصرفِ هم‌زمان، پزشک نحوهٔ مصرف را متناسب با آن تنظیم می‌کند.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

دادهٔ انسانیِ کافی دربارهٔ مصرفِ ریزاتریپتان در بارداری در دست نیست؛ بنابراین مصرفِ آن در دورانِ بارداری تنها با نظرِ صریحِ پزشک و در صورتی که فایده‌اش از خطرِ احتمالی بیشتر باشد توصیه می‌شود. این دارو به مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر می‌شود؛ اگر شیر می‌دهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا دربارهٔ ادامهٔ شیردهی راهنمایی‌تان کند.

۱۰

نگهداری

ریزاتریپتان را در دمای اتاق و به‌دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگه دارید. قرصِ زیرزبانیِ سریع‌حل را تا لحظهٔ مصرف داخلِ بسته‌بندیِ آلومینیومی‌اش باقی بگذارید، چون به رطوبتِ هوا حساس است. همهٔ اشکالِ این دارو را دورِ از دیدِ کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ داروی تاریخ‌گذشته یا آسیب‌دیده را مصرف نکنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قرص10 mg
قرص5 mg
قرص زیرزبانی سریع‌حل10 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۲۸ برند از ۲۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ایرینوتکان هاسپیرا 40م گ ویال IRINOTECAN (HOSPIRA) 40MG/2ML VIAL
Hospira
قرص
مکسالت MAXALT
2 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
Merck Sharp & Dohme
قرص
ریزافست RIZAFAST
4 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
الحاوی
قرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان RIZATRIPTAN
10 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
ایران دارو
قرص
بایومیگریل BIOMIGRIL
10 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
باختر بیو شیمی
قرص
قرص ماکسالت 10 میلی گرم MAXALT 10MG TAB
بازرگانی سها کیش
قرص
قرص مکسالت 5 میلی گرم MAXALT 5MG TAB
بازرگانی سها کیش
قرص
ایرینوتکان 40 میلی گرم IRINOTECAN (OSVEH) 40MG/2ML POWDER VIAL
دارو سازی اسوه
قرص
ریزاتریپتان-حکیم RIZATRIPTAN-HAKIM
4 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX · 10 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
دارو سازی حکیم
قرص
ریزافید RIZAFID
3 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
دارو سازی طب مفید نیکان
قرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاملت RIZAMELT
6 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
دارو سازی طب مفید نیکان
قرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان RIZATRIPTAN
3 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
دارو سازی طب مفید نیکان
قرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان RIZATRIPTAN
10 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
دارو سازی فارابی
قرص
ریزاتریپتان 10 RIZATRIPTAN (MINOO) 10MG TAB
داروئی ارایشی وبهداشتی مینو
قرص
ریزاتریپتان 5 RIZATRIPTAN (MINOO) 5MG TAB
داروئی ارایشی وبهداشتی مینو
قرص
میگنات MIGNOT
100 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی امین
قرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان RIZATRIPTAN
10 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی امین
قرص
ریزاتریپتان 10-اکسیر RIZATRIPTAN (EXIR) 10MG TAB
داروسازی اکسیر
قرص
ریزاتریپتان5-اکسیر RIZATRIPTAN (EXIR) 5MG TAB
داروسازی اکسیر
قرص
ریزاتان RIZATAN
4 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX · 3 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی تهران شیمی
قرصقرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان RIZATRIPTAN
30 TABLET in 3 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی جالینوس
قرص
ملتیوا MELTIVA
1 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی دکتر عبیدی
قرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان-سبحان RIZATRIPTAN-SOBHAN
10 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
سبحان دارو
قرص
میگریتان MIGRITAN
4 TABLET in 1 BLISTER PACK in 1 BOX · 10 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
صنعتی کیمیدارو
قرصقرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان-فارماشیمی 10 م گ قرص RIZATRIPTAN (PHARMACHIMI) 10MG TAB
فارماشیمی
قرص
ریزاتریپتان-فارماشیمی 5 م گ قرص RIZATRIPTAN (PHARMACHIMI) 5MG TAB
فارماشیمی
قرص
ریزاملت RIZAMELT
6 TABLET, ORALLY DISINTEGRATING in 1 BLISTER PACK in 1 BOX
فن آوریهای نوین دارویی آتیه
قرص زیرزبانی سریع‌حل
ریزاتریپتان-شفا® 10م گ قرص RIZATRIPTAN-SHAFA® 10MG TAB
لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا
قرص
ریزاتریپتان 5 RIZATRIPTAN (PD) 5MG TAB
پارس دارو
قرص
ریزاتریپتان 10 RIZATRIPTAN (DP) 10MG TAB
کارخانجات دارو پخش
قرص
ریزاتریپتان 5 RIZATRIPTAN (DP) 5MG TAB
کارخانجات دارو پخش
قرص
ماکساتان® 10 MAXATAN® 10MG TAB
کیش مدیفارم
قرص
ماکساتان® 5 MAXATAN® 5MG TAB
کیش مدیفارم
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا ریزاتریپتان برای پیشگیری از میگرن هم مصرف می‌شود؟
خیر. ریزاتریپتان فقط برای درمانِ حمله‌ای که در حالِ رخ‌دادن است کاربرد دارد، نه پیشگیریِ آن. اگر حملاتِ میگرنیِ شما مکرر است، پزشک ممکن است داروی جداگانه‌ای برای پیشگیری تجویز کند.
۰۲اگر سردرد پس از مصرفِ ریزاتریپتان دوباره برگردد چه باید کرد؟
در برخی افراد ممکن است سردرد پس از بهبودِ اولیه بازگردد. اینکه آیا و چه زمانی می‌توانید دوزِ بعدی را مصرف کنید، بر اساسِ نسخهٔ پزشکتان مشخص می‌شود؛ بدونِ هماهنگی، مقدارِ اضافه مصرف نکنید.
۰۳آیا می‌توان ریزاتریپتان را همراه با غذا مصرف کرد؟
بله، مصرف با یا بدونِ غذا معمولاً مشکلی ندارد، هرچند برخی افراد ترجیح می‌دهند در معدهٔ خالی مصرف کنند تا اثرش کمی زودتر شروع شود. جزئیاتِ مربوط به شرایطِ خودتان را از پزشک یا داروسازتان بپرسید.
۰۴تفاوتِ قرصِ معمولی و قرصِ زیرزبانیِ سریع‌حل چیست؟
این دو فرم از نظرِ اثرگذاری تفاوتِ مهمی ندارند و تفاوتِ اصلی در شکلِ مصرف است. قرصِ زیرزبانی بدونِ نیاز به آب در دهان حل می‌شود، به همین دلیل برای زمانی که تهوع یا استفراغ دارید یا دسترسی به آب ندارید مناسب‌تر است.
۰۵آیا ریزاتریپتان اعتیادآور است؟
ریزاتریپتان از نظرِ دارویی وابستگی‌زا شناخته نشده است، اما مصرفِ مکررِ داروهای ضدِمیگرنِ حاد در طولِ ماه می‌تواند به‌مرور خودش باعثِ نوعی سردردِ مزمن شود. به همین دلیل بهتر است تعدادِ دفعاتِ مصرف در ماه را با پزشک هماهنگ کنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۲ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۲۸ برند از ۲۴ سازنده، در گروه N02CC04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.