رنیوم(۱۸۶) اتیدرونیت
رنیوم(۱۸۶) اتیدرونیت یک رادیوداروی درمانیِ استخواندوست است. بخش اتیدرونیت به نواحی فعال استخوان میچسبد و پرتوی بتا را برای اثرگذاری موضعی بر ضایعات دردناک میرساند.
بیشتر برای کاهش درد ناشی از متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی، بهویژه ضایعاتی که در اسکن استخوان جذب دارند، به کار میرود. هدف اصلی تسکین درد است و جای درمان اصلی سرطان را نمیگیرد.
این فرآورده رادیواکتیو است و فقط بهصورت تزریق وریدی در مرکز پزشکی هستهای تجویز میشود. دفع آن عمدتاً از راه ادرار است؛ نوشیدن مایعات در صورت نداشتن محدودیت و رعایت دستورهای بهداشتی و پرتویی مرکز اهمیت دارد.
پیش از درمان، بارداری یا شیردهی، بیماری کلیه، کاهش شمارش سلولهای خونی، بیاختیاری ادرار و درمانهای اخیر سرطان را اطلاع دهید. تب، خونریزی، کاهش شدید ادرار یا تنگی نفس پس از تزریق نیازمند تماس فوری با پزشک یا مراجعه به اورژانس است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رنیوم(۱۸۶) اتیدرونیت یک رادیوداروی درمانی از گروه داروهای استخواندوست است که برای درمان تسکینی درد استخوانی به کار میرود. اتیدرونیت به بلورهای هیدروکسیآپاتیت و نواحی با بازسازی زیاد استخوان متصل میشود. رنیوم-۱۸۶ با انتشار عمده پرتوی بتا، در نزدیکی ضایعه پرتودرمانی موضعی ایجاد میکند و ممکن است شدت درد را کاهش دهد؛ انتشار اندکی از پرتو گاما نیز امکان بررسی توزیع آن را فراهم میکند. این درمان معمولاً برای کنترل درد است، نه درمان کامل سرطان یا جایگزینی درمان ضدسرطان.
موارد مصرف
- تسکین درد ناشی از متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی
- کمک به کاهش درد ضایعات استخوانی با فعالیت استخوانسازی بالا که در اسکن استخوان دیده میشوند
- تسکین درد استخوانی منتشر در موارد انتخابشده، وقتی درمانهای معمول بهتنهایی کافی نیستند
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و خود بیمار نباید آن را تزریق کند؛ تزریق وریدی در بخش پزشکی هستهای و پس از تأیید تشخیص، اسکن استخوان و ارزیابی آزمایشهای خون و کلیه انجام میشود. مقدار فعالیت، سرعت تزریق، زمان ماندن در مرکز و امکان تکرار درمان را پزشک بر اساس وضعیت بیمار و مشخصات فرآورده تعیین میکند. پس از تزریق، طبق دستور مرکز مایعات کافی بنوشید و مثانه را مرتب خالی کنید؛ اگر نارسایی قلب یا کلیه و محدودیت مایعات دارید، مقدار نوشیدن را خودسرانه زیاد نکنید. بهداشت توالت، شستوشوی دستها و هر دستور مربوط به تماس نزدیک، لباسها یا ترشحات را دقیق رعایت کنید؛ در صورت مراجعه به هر مرکز درمانی بگویید رادیودارو دریافت کردهاید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسکین درد ناشی از متاستازهای متعدد و دردناک استخوانی
درمان معمولاً تکنوبتی است؛ تکرار فقط پس از ارزیابی و بهبود شمارش سلولهای خونی انجام شود. دریافت مایعات کافی و دفع مکرر ادرار رعایت شود.
کمک به کاهش درد ضایعات استخوانی با فعالیت استخوانسازی بالا که در اسکن استخوان دیده میشوند
تأیید ضایعات استخوانساز در اسکن استخوان ضروری است؛ شمارش سلولهای خونی و عملکرد کلیه باید پایش شود.
تسکین درد استخوانی منتشر در موارد انتخابشده، وقتی درمانهای معمول بهتنهایی کافی نیستند
تکرار فقط پس از بهبود شمارش خون و با نظر متخصص پزشکی هستهای انجام شود؛ مصرف مایعات کافی و دفع مکرر ادرار توصیه میشود.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری، احتمال بارداری یا قصد بارداری را پیش از تزریق اعلام کنید؛ این درمان بهدلیل پرتو یونساز معمولاً در بارداری انجام نمیشود.
- اگر شیرده هستید، پیش از درمان اطلاع دهید؛ برای محافظت از شیرخوار باید درباره توقف شیردهی و زمان احتمالی ازسرگیری با تیم پزشکی هستهای برنامهریزی شود.
- سابقه بیماری کلیه، کاهش ادرار، انسداد مجاری ادراری، کمآبی بدن یا بیاختیاری ادرار را بگویید؛ دفع ماده عمدتاً کلیوی است و رعایت بهداشت ادرار اهمیت دارد.
- کاهش پلاکت یا گلبولهای سفید و قرمز، بیماری مغز استخوان، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی اخیر و هر رادیوداروی درمانی قبلی را اطلاع دهید.
- هرگونه حساسیت به اتیدرونیت، مواد تشکیلدهنده یا رادیوداروها را مطرح کنید.
- فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه داروهای ضدسرطان، رقیقکنندههای خون و داروهای مؤثر بر کلیه را همراه داشته باشید؛ این درمان برای هر نوع درد استخوانی مناسب نیست و باید علت درد و نتیجه اسکن استخوان روشن باشد.
عوارض احتمالی
- افزایش گذرای درد استخوانی در چند روز پس از تزریق، معروف به واکنش شعلهورشدن درد
- کاهش خفیف و موقت شمارش پلاکتها
- کاهش خفیف و موقت شمارش گلبولهای سفید
- درد، سوزش یا کبودی کوتاهمدت در محل ورود سوزن
- کاهش شدید پلاکتها با کبودی گسترده، خونریزی بینی یا لثه، خون در ادرار یا مدفوع یا مدفوع سیاه؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و در خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش شدید گلبولهای سفید با تب، لرز، گلودرد یا زخمهای دهانی؛ بدون تأخیر برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید و در تب بالا یا بدحالی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس، ضعف شدید، تپش قلب یا سرگیجه قابلتوجه که میتواند با افت شدید سلولهای خونی همراه باشد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- تورم صورت، لب یا زبان، خسخس، تنگی نفس، غش یا کهیر گسترده؛ نشانه واکنش حساسیتی شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش شدید ادرار، ناتوانی در دفع ادرار، ورم تازه یا درد پهلو؛ فوراً با پزشک یا مرکز پزشکی هستهای تماس بگیرید.
- درد استخوانی بسیار شدید یا ماندگار، بهویژه همراه بیحسی، ضعف اندام یا از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای شکل تزریقی، تداخل مهم و شناختهشدهای با غذا یا الکل که جذب دارو را تغییر دهد شناخته نشده است. بااینحال، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، رادیوداروهای درمانی دیگر و داروهای سرکوبکننده مغز استخوان میتوانند افت سلولهای خونی را تشدید کنند؛ داروهای آسیبرسان به کلیه نیز ممکن است دفع ماده را مختل کنند. در صورت مصرف داروهای رقیقکننده خون، خطر خونریزی ناشی از افت پلاکت اهمیت بیشتری پیدا میکند. فهرست کامل داروها، مکملها و درمانهای همزمان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بهدلیل پرتو یونساز، این رادیودارو در بارداری یا احتمال بارداری نباید انجام شود و پیش از تزریق باید وضعیت بارداری روشن باشد. درباره عبور رنیوم(۱۸۶) اتیدرونیت به شیر مادر اطلاعات کافی وجود ندارد، اما برای جلوگیری از تابش به شیرخوار باید شیردهی پیش از درمان متوقف شود. زمان ازسرگیری شیردهی یا انتخاب تغذیه جایگزین را پزشک پزشکی هستهای تعیین میکند؛ اگر پس از تزریق متوجه بارداری شدید، فوراً با تیم درمان تماس بگیرید.
نگهداری
این فرآورده بهدلیل رادیواکتیو بودن باید در مرکز مجاز پزشکی هستهای، با حفاظ پرتویی و طبق دما و زمان درجشده روی برچسب نگهداری شود؛ معمولاً نگهداری آن در خانه مطرح نیست. دور از دسترس کودکان و افراد آموزشندیده باشد و تاریخ انقضا و زمان کالیبراسیون پیش از تزریق بررسی شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا رنیوم(۱۸۶) اتیدرونیت سرطان را درمان میکند؟
۰۲چرا اسکن استخوان و آزمایش خون قبل از تزریق لازم است؟
۰۳بعد از تزریق میتوانم کنار خانوادهام باشم؟
۰۴اگر درد بعد از تزریق بیشتر شد، طبیعی است؟
۰۵آیا این دارو برای هر نوع درد استخوانی مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V10BX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.