رانیبیزومب
رانیبیزومب یک داروی ضد رگزایی از گروه داروهای چشمی است که بهصورت تزریق داخل زجاجیه مصرف میشود. با مهار عامل رشد رگها، رشد غیرطبیعی عروق و نشت مایع در شبکیه را کاهش میدهد.
بیشتر برای دژنراسیون ماکولا وابسته به سن از نوع مرطوب، ورم ماکولا در دیابت یا انسداد سیاهرگ شبکیه و برخی انواع رگزایی نابجای مشیمیه بهکار میرود. برای رتینوپاتی دیابتی تکثیری و بعضی موارد رتینوپاتی نوزادان نارس نیز ممکن است در شرایط تخصصی استفاده شود.
این دارو باید با روش استریل و فقط توسط چشمپزشک تزریق شود و زمانبندی آن را نباید خودسرانه تغییر داد. درد یا قرمزی رو به افزایش، کاهش ناگهانی دید، جرقههای نور یا زیاد شدن ناگهانی مگسپران پس از تزریق به ارزیابی فوری نیاز دارد.
اگر عفونت یا التهاب فعال چشم، حساسیت دارویی، سابقه سکته مغزی یا بیماری قلبیعروقی، فشارخون کنترلنشده، جراحی چشمی اخیر یا بارداری و شیردهی دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه رقیقکنندههای خون و داروهای ضد رگزایی، باید بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رانیبیزومب یک قطعه پادتن تکدودمانیِ مهندسیشده و داروی ضد رگزایی در گروه داروهای چشمی است. این دارو به عامل رشد رگزایی در چشم متصل میشود و رشد عروق غیرطبیعی و نشت مایع از آنها را کم میکند؛ در نتیجه تورم شبکیه کاهش مییابد و دید ممکن است تثبیت یا بهتر شود. فرآورده به شکل محلول تزریقی برای تزریق داخل زجاجیه عرضه میشود و آمادهسازی و تزریق آن باید توسط چشمپزشک باتجربه و با شرایط استریل انجام شود. نامهای تجاری موجود در اطلاعات این دارو شامل لوسنتیس، رانی بیزومب و ویسنتیس است.
موارد مصرف
- دژنراسیون ماکولا وابسته به سن، نوع مرطوب
- ورم ماکولا ناشی از دیابت
- رتینوپاتی دیابتی تکثیری
- ورم ماکولا پس از انسداد شاخهای یا مرکزی سیاهرگ شبکیه
- رگزایی نابجای مشیمیه، بهویژه در نزدیکبینی پاتولوژیک و برخی بیماریهای دیگر چشم
- رتینوپاتی نوزادان نارس، در فرآوردهها و کشورهایی که این کاربرد را تأیید کردهاند و فقط در مراکز تخصصی
روش مصرف
رانیبیزومب خوراکی یا قطرهای نیست و خود بیمار نباید آن را تزریق کند؛ چشمپزشک آن را با روش استریل داخل زجاجیه تزریق میکند. تعداد و فاصله تزریقها ثابت نیست و بر پایه نوع بیماری، سنجش دید، معاینه و تصویربرداری شبکیه تنظیم میشود؛ حضور منظم در ویزیتها برای تصمیم درباره نوبت بعدی اهمیت دارد. اگر نوبتی از دست رفت، با مرکز درمانی هماهنگ کنید و فاصله یا تعداد تزریق را خودسرانه تغییر ندهید. تاری دید یا لکههای شناور ممکن است کوتاهمدت باشد؛ تا برطرف شدن آن رانندگی و کار با دستگاههای خطرناک انجام ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دژنراسیون ماکولا وابسته به سن، نوع مرطوب
تعداد تزریق ثابت نیست؛ فاصلهٔ دو تزریق در یک چشم نباید کمتر از ۴ هفته باشد.
ورم ماکولا ناشی از دیابت
در شروع ممکن است ۳ یا بیشتر تزریق ماهانه لازم باشد؛ سپس فاصله بر اساس دید و وضعیت شبکیه تنظیم میشود.
رتینوپاتی دیابتی تکثیری
پس از چند تزریق ماهانه، پاسخ درمانی ارزیابی و دربارهٔ ادامه یا توقف درمان تصمیمگیری میشود.
ورم ماکولا پس از انسداد شاخهای یا مرکزی سیاهرگ شبکیه
در صورت نبود فایدهٔ کافی یا وجود آسیب ایسکمیک شدید، ادامهٔ تزریق باید بازبینی شود.
رگزایی نابجای مشیمیه، بهویژه در نزدیکبینی پاتولوژیک و برخی بیماریهای دیگر چشم
ممکن است از ۱ تزریق در سال نخست تا تزریقهای ماهانه لازم باشد؛ معاینه و تصویربرداری شبکیه برای تصمیمگیری ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر عفونت یا زخم اطراف چشم، عفونت داخل چشم یا التهاب شدید داخل چشم دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ تا کنترل این وضعیتها تزریق معمولاً به تعویق میافتد.
- هرگونه حساسیت به رانیبیزومب یا مواد تشکیلدهنده، یا واکنش شدید به تزریق قبلی را بگویید.
- سابقه سکته مغزی، حمله ایسکمیک گذرا، حمله قلبی یا بیماری عروقی مهم و نیز فشارخون کنترلنشده را با پزشک در میان بگذارید؛ پس از تزریق، خطر عوارض عروقی بهطور کامل صفر نیست.
- جراحی داخل چشم اخیر یا برنامهریزیشده، پارگی یا جداشدگی شبکیه، سوراخ ماکولا یا هر کاهش ناگهانی دید نیاز به ارزیابی پیش از تزریق دارد.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامه درمان اطلاع دهید؛ در زنان در سن باروری، برنامه پیشگیری از بارداری نیز باید بررسی شود.
- فهرست کامل داروها و مکملها را همراه داشته باشید، بهویژه رقیقکنندههای خون، داروهای ضدپلاکت و سایر داروهای ضد رگزایی. در نوزادان نارس و کودکان، تزریق فقط باید در مرکز تخصصی و بر اساس ارزیابی چشمپزشک انجام شود.
عوارض احتمالی
- قرمزی چشم یا خونمردگی روی سفیدی چشم
- درد، سوزش، احساس جسم خارجی یا ناراحتی چشم
- تاری دید، دیدن لکههای شناور یا تغییر موقت دید
- خشکی چشم، خارش، اشکریزش یا التهاب لبه پلک
- افزایش موقت فشار داخل چشم، که گاهی فقط در معاینه مشخص میشود
- سردرد، درد مفصل یا علائم شبیه سرماخوردگی
- درد شدید یا رو به افزایش چشم، قرمزی فزاینده، ترشح، حساسیت شدید به نور یا کاهش دید میتواند نشانه عفونت شدید داخل چشم باشد؛ همان روز به چشمپزشک مراجعه کنید و در صورت شدت علائم فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- جرقههای ناگهانی نور، افزایش ناگهانی مگسپران، سایه یا پرده در میدان دید، یا کاهش ناگهانی دید میتواند نشانه پارگی یا جداشدگی شبکیه باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید چشم همراه با سردرد، تهوع، دیدن هاله اطراف چراغها یا تاری شدید میتواند نشانه افزایش خطرناک فشار داخل چشم باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم صورت یا لب و زبان، خسخس، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا احساس غش نشانه واکنش حساسیتی شدید است؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- ضعف یا بیحسی ناگهانی یکطرفه، اختلال گفتار، درد قفسه سینه یا تنگی نفس ناگهانی میتواند نشانه عارضه عروقی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای رانیبیزومب تداخل غذایی شناختهشدهای مطرح نیست و تداخل مستقیم مشخصی با الکل گزارش نشده است؛ بااینحال تا برطرف شدن تاری دید پس از تزریق رانندگی نکنید. همزمانی آن با داروهای ضد رگزایی مشابه، چه داخل چشم و چه برای سراسر بدن، باید فقط با تصمیم چشمپزشک انجام شود. داروهای رقیقکننده خون و ضدپلاکت میتوانند احتمال خونمردگی یا خونریزی مرتبط با تزریق را بیشتر کنند، اما قطع آنها بدون دستور پزشک خطرناک است. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای بدون نسخهتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
داده کافی درباره مصرف رانیبیزومب در بارداری وجود ندارد. اگرچه پس از تزریق چشمی مقدار ورود آن به خون کم است، بهدلیل مهار عامل رشد رگها، احتمال آسیب جنینی را نمیتوان منتفی دانست؛ بارداری یا قصد بارداری باید پیش از تزریق با چشمپزشک مطرح شود. اثر دارو بر شیرخوار مشخص نیست و در دوران شیردهی، ادامه درمان یا انتخاب جایگزین باید با نظر پزشک انجام شود.
نگهداری
فرآورده را در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از نور نگه دارید؛ آن را منجمد نکنید و برای حملونقل، زنجیره سرد را حفظ کنید. اگر بسته آسیبدیده، محلول کدر یا دارای ذرات است، استفاده نشود. دور از دسترس کودکان و پس از بررسی تاریخ انقضا نگهداری شود؛ آمادهسازی و تزریق را مرکز درمانی انجام دهد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱رانیبیزومب برای چه مدتی باید تزریق شود؟
۰۲آیا تاری دید بعد از تزریق رانیبیزومب طبیعی است؟
۰۳اگر یک نوبت تزریق را از دست بدهم چه کار کنم؟
۰۴آیا هنگام مصرف رقیقکننده خون باید آن را قطع کنم؟
۰۵آیا رانیبیزومب بینایی را کاملاً به حالت اول برمیگرداند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه S01LA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.