رالوکسیفن
رالوکسیفن دارویی از خانوادهٔ تعدیلکنندههای انتخابیِ گیرندهٔ استروژن است که در بافتِ استخوان مانندِ استروژن عمل میکند، بدونِ اثرِ محرککننده بر رحم و پستان.
بیشتر برای پیشگیری و درمانِ پوکیِ استخوان در زنانِ یائسه، و نیز کاهشِ خطرِ سرطانِ پستان در زنانِ یائسهٔ پرخطر، تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی، افزایشِ خطرِ لختهٔ خون در وریدهاست؛ افرادی با سابقهٔ این مشکل یا سکتهٔ مغزی نباید این دارو را مصرف کنند.
اگر تورم یا دردِ ناگهانیِ پا، تنگیِ نفس، یا تغییرِ ناگهانیِ دید را تجربه کردید، یا قرار است تحتِ عملِ جراحی یا بیحرکتیِ طولانی قرار بگیرید، حتماً پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رالوکسیفن هیدروکلراید دارویی از دستهٔ تعدیلکنندهٔ انتخابیِ گیرندهٔ استروژن (Selective Estrogen Receptor Modulator) است که بهصورتِ قرصِ خوراکی موجود است. این دارو در بافتِ استخوان مانندِ استروژن عمل میکند و به حفظِ تراکمِ استخوان کمک میکند، اما در بافتِ رحم و پستان چنین اثرِ محرککنندهای ندارد. به همین دلیل، رالوکسیفن عمدتاً در زنانِ یائسه برای پیشگیری و درمانِ پوکیِ استخوان و کاهشِ خطرِ برخی انواعِ سرطانِ پستان بهکار میرود. این دارو جایگزینِ هورموندرمانیِ کاملِ استروژنی نیست و کاربردی تخصصیتر و هدفمندتر دارد.
موارد مصرف
- پیشگیریِ پوکیِ استخوان در زنانِ یائسه
- درمانِ پوکیِ استخوان در زنانِ یائسه برای کاهشِ خطرِ شکستگیِ استخوان، بهویژه در ستونِ فقرات
- کاهشِ خطرِ سرطانِ تهاجمیِ پستان در زنانِ یائسهٔ مبتلا به پوکیِ استخوان یا در معرضِ خطرِ بالا
روش مصرف
رالوکسیفن بهصورتِ خوراکی مصرف میشود و میتوان آن را در هر ساعتی از شبانهروز، همراه یا بدونِ غذا، خورد. برای اثربخشیِ بهتر، مصرفِ منظم و پایبندی به زمانبندیِ تعیینشده از سویِ پزشک اهمیتِ زیادی دارد؛ اگر یک نوبتِ مصرف فراموش شد، بهمحضِ یادآوری آن را بخورید مگر آنکه به نوبتِ بعدی نزدیک باشید، که در این صورت نوبتِ فراموششده را نادیده بگیرید و دو برابر نخورید. پزشک ممکن است مصرفِ مکملهای کلسیم و ویتامینِ D را نیز در کنارِ این دارو توصیه کند. این دارو معمولاً برای دورهٔ طولانیمدت تجویز میشود و نباید بدونِ مشورت با پزشک قطع شود؛ مقدار و زمانبندیِ دقیقِ مصرف را همیشه طبقِ نسخهٔ پزشک یا داروساز رعایت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از پوکی استخوان در زنان یائسه
در هر زمان از روز، با یا بدون غذا مصرف شود؛ در صورت ناکافی بودن دریافت کلسیم یا ویتامین د، مکمل طبق نظر پزشک مصرف شود.
درمان پوکی استخوان در زنان یائسه برای کاهش خطر شکستگی، بهویژه در ستون فقرات
با یا بدون غذا مصرف شود؛ دریافت کافی کلسیم و ویتامین د اهمیت دارد.
کاهش خطر سرطان تهاجمی پستان در زنان یائسه مبتلا به پوکی استخوان یا در معرض خطر بالا
برای درمان سرطان پستان یا کاهش خطر عود آن نیست؛ در صورت وجود یا سابقه لخته خون وریدی مصرف نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ لختهٔ خون در وریدها (مانندِ ترومبوز وریدیِ عمقی یا آمبولیِ ریه) یا لختهٔ خون در وریدِ شبکیهٔ چشم دارید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید؛ این دارو در این افراد ممنوع است.
- اگر باردار هستید، احتمالِ بارداری دارید، یا هنوز به یائسگی نرسیدهاید، به پزشک اطلاع دهید؛ این دارو فقط برای زنانِ یائسه تأیید شده است.
- سابقهٔ سکتهٔ مغزی یا بیماریهای قلبیعروقی و عواملِ خطرِ آن مانندِ فشارِ خونِ بالا را با پزشک در میان بگذارید.
- هرگونه بیماریِ کبدی یا کلیوی را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر قرار است تحتِ عملِ جراحی قرار بگیرید یا دورهٔ طولانیِ بیحرکتی (مانندِ سفرِ طولانی یا استراحتِ مطلق) در پیش دارید، به پزشک بگویید، زیرا ممکن است لازم باشد مصرف موقتاً قطع شود.
- فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایی که مصرف میکنید، و نیز هرگونه خونریزیِ غیرطبیعیِ رحمی را، با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی و احساسِ گرمای ناگهانی
- گرفتگیِ عضلاتِ ساق پا
- تورمِ خفیفِ دستها یا پاها
- تعریقِ زیاد
- دردهای مفصلی خفیف
- علائمِ شبهسرماخوردگی مانندِ گلودرد
- علائمِ لختهٔ خون در پا مانندِ تورم، درد، قرمزی یا گرمیِ ناگهانیِ یک پا — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای آمبولیِ ریه مانندِ تنگیِ نفسِ ناگهانی، دردِ قفسهٔ سینه، یا سرفهٔ خونی — با اورژانس تماس بگیرید.
- علائمِ سکتهٔ مغزی مانندِ ضعفِ ناگهانیِ یک طرفِ بدن، مشکل در صحبتکردن، یا تاریِ ناگهانیِ دید — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تغییرِ ناگهانیِ بینایی یا دردِ چشم که میتواند نشانهٔ لختهٔ خون در وریدِ شبکیه باشد — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
- واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده، یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ رالوکسیفن با کلستیرامین (یک داروی کاهندهٔ چربیِ خون) میتواند جذبِ رالوکسیفن را بهشدت کم کند و اثربخشیِ آن را کاهش دهد. در افرادی که وارفارین (داروی رقیقکنندهٔ خون) مصرف میکنند، رالوکسیفن ممکن است بر روندِ انعقادِ خون اثر بگذارد و نیازمندِ پایشِ دقیقتر است. همزمانی با هورموندرمانیِ استروژنیِ سیستمیک نیز توصیه نمیشود، زیرا ایمنی و اثرِ این ترکیب بهاندازهٔ کافی بررسی نشده است. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
رالوکسیفن فقط برای زنانِ یائسه تأیید شده و مصرفِ آن در دورانِ بارداری و شیردهی مطلقاً ممنوع است، زیرا میتواند به جنین آسیب برساند. این دارو در زنانی که هنوز امکانِ بارداری دارند نباید استفاده شود. اگر در سنینِ باروری هستید یا شکِ به بارداری دارید، پیش از هرگونه مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
قرصهای رالوکسیفن را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آنها را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ روشِ صحیح دفع کنید، نه در زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 60 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا رالوکسیفن همان هورموندرمانیِ جایگزین است؟
۰۲آیا مصرفِ رالوکسیفن خطرِ لختهٔ خون دارد؟
۰۳چه مدت طول میکشد تا اثرِ رالوکسیفن روی استخوان مشخص شود؟
۰۴آیا رالوکسیفن باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۵آیا رالوکسیفن برای زنانِ پیش از یائسگی هم تجویز میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۹ سازنده، در گروه G03XC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.