رابپرازول سدیم
رابپرازول سدیم دارویی از گروه مهارکنندههای پمپ پروتون است که با کاهش ترشح اسید معده به آرام شدن این اندام کمک میکند.
بیشتر برای درمان ریفلاکس معده به مری، زخم اثنیعشر و کمک به ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری همراه با آنتیبیوتیک تجویز میشود.
این قرص باید کامل و بدون خرد یا جویدن بلعیده شود تا پوشش محافظش آسیب نبیند؛ مصرف طولانیمدت را فقط طبق نظر پزشک ادامه دهید.
اگر علائم گوارشی با وجود مصرف دارو ادامه یافت یا نشانههایی مانند اسهال شدید و مداوم یا واکنش آلرژیک ظاهر شد، حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رابپرازول سدیم از خانواده دارویی مهارکنندههای پمپ پروتون (Proton Pump Inhibitor) است که در درمان بیماریهای وابسته به اسید معده به کار میرود. این دارو با مسدود کردن برگشتناپذیر آنزیم پمپ پروتون در سلولهای جداره معده، تولید اسید معده را چه در حالت پایه و چه پس از تحریک، بهشدت کاهش میدهد. با کم شدن اسید معده، بافت ملتهب یا زخمی مری و اثنیعشر فرصت بهبود پیدا میکند و علائمی مانند سوزش سر دل و ترش کردن تسکین مییابد. شکل دارویی آن در ایران قرص طولانیرهش است که برای محافظت از ماده مؤثره در برابر اسید معده روکش شده و باید کامل بلعیده شود. این دارو در ایران با نامهای تجاری گوناگون از جمله پریت و رابزول نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- درمان بیماری ریفلاکس معده به مری (GERD) و التیام التهاب فرسایشی مری
- درمان زخم اثنیعشر (دوازدهه)
- کمک به ریشهکنی عفونت هلیکوباکتر پیلوری همراه با آنتیبیوتیکهای تجویزی
- کنترل حالتهای پرترشحی پاتولوژیک معده مانند سندرم زولینگر-الیسون
- پیشگیری از عود التهاب مری پس از بهبود اولیه (درمان نگهدارنده)
روش مصرف
این قرص را دقیقاً طبق زمانبندی و تعداد نوبتهایی که پزشک تعیین کرده مصرف کنید. قرص باید کامل و همراه با آب بلعیده شود؛ خرد کردن، جویدن یا حل کردن آن در آب، پوشش محافظ روی دارو را از بین میبرد و ممکن است اثربخشیاش را کم کند. بهتر است هر روز در ساعتی مشخص آن را مصرف کنید تا هم اثرش پایدارتر بماند و هم فراموش نکردنش راحتتر شود. اگر این دارو برای درمانی طولانیمدت تجویز شده، بدون هماهنگی با پزشک مصرف را ناگهان قطع نکنید، چون ممکن است علائم گوارشی برگردد. جزئیات دقیق دوره درمان و هرگونه تغییر در نحوه مصرف را فقط پزشک یا داروساز شما باید مشخص کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری ریفلاکس معده به مری همراه با علائم
با یا بدون غذا مصرف شود؛ قرص را کامل ببلعید و نجوید.
التهاب فرسایشی یا زخمی مری ناشی از ریفلاکس
با یا بدون غذا مصرف شود؛ در صورت بهبود نیافتن پس از ۸ هفته، ادامه درمان فقط با نظر پزشک.
زخم اثنیعشر (دوازدهه)
بیشتر بیماران طی ۴ هفته بهبود مییابند؛ قرص را کامل ببلعید و نجوید.
ریشهکنی عفونت هلیکوباکتر پیلوری برای کاهش خطر عود زخم اثنیعشر
همراه با غذا و در وعدههای صبح و شب مصرف شود؛ کل دوره ۷ روزه هر سه دارو کامل شود.
حالتهای پرترشحی پاتولوژیک معده، از جمله سندرم زولینگر–الیسون
تنظیم دوز باید بر پایه کنترل ترشح اسید و پایش پاسخ درمانی انجام شود.
درمان نگهدارنده پس از بهبود التهاب فرسایشی یا زخمی مری
برای کاهش خطر عود است و نیاز به ادامه درمان باید بهصورت دورهای بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به رابپرازول یا سایر داروهای همخانواده مانند امپرازول یا پنتوپرازول حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقه بیماری کبدی یا هرگونه اختلال در عملکرد کبد را با پزشک در میان بگذارید.
- پوکی استخوان یا سابقه شکستگی استخوان را نیز مطرح کنید، زیرا مصرف طولانیمدت این گروه دارویی میتواند خطر شکستگی را کمی افزایش دهد.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان، بهویژه متوترکسات و وارفارین، را به پزشک نشان دهید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع مصرف حتماً با پزشک در میان بگذارید.
- سابقه کمبود منیزیم خون یا بیماری خودایمنی لوپوس را نیز به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- نفخ و گاز معده
- اسهال یا یبوست
- حالت تهوع
- درد خفیف شکم
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال آبکی، شدید و پایدار، بهویژه اگر با تب همراه باشد؛ میتواند نشانه یک عفونت روده جدی باشد و باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.
- نشانههای افت منیزیم خون مانند گرفتگی عضلانی، لرزش، ضربان نامنظم قلب یا تشنج، بهویژه در مصرف طولانیمدت؛ نیازمند بررسی سریع پزشک است.
- درد مفاصل یا بثورات پوستی تازه که با نور آفتاب بدتر میشود؛ میتواند نشانه نادر یک واکنش خودایمنی باشد و باید به پزشک گزارش شود.
- شکستگی استخوان با ضربههای خفیف در پی مصرف طولانیمدت؛ در صورت بروز به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
رابپرازول با کاهش اسیدیته معده میتواند بر جذب برخی داروها، از جمله بعضی داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول و برخی داروهای ضدویروس اچآیوی، اثر بگذارد. مصرف همزمان با دُزهای بالای متوترکسات ممکن است سطح آن را در بدن بالا ببرد و نیاز به احتیاط دارد. در افرادی که وارفارین مصرف میکنند نیز گاهی پایش دقیقتر انعقاد خون لازم میشود. مصرف الکل میتواند تحریک معده را بیشتر کند و بهتر است در دوران درمان محدود شود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود درباره مصرف رابپرازول در بارداری انسان محدود است، هرچند مطالعات حیوانی نگرانی بزرگی نشان ندادهاند. تصمیم برای مصرف در دوران بارداری باید با در نظر گرفتن ضرورت درمان و تنها با نظر پزشک گرفته شود. درباره ترشح این دارو در شیر مادر نیز اطلاعات کافی در دست نیست؛ از این رو مادران شیرده پیش از مصرف باید حتماً با پزشک خود مشورت کنند.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و به دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگه دارید، ترجیحاً در بستهبندی اصلی خود تا از نور محافظت شود. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای روی بسته را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص طولانیرهش | 20 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۲ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان قرص رابپرازول را خرد یا نصف کرد؟
۰۲رابپرازول را باید همراه غذا مصرف کرد یا ناشتا؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف رابپرازول را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۴آیا مصرف طولانیمدت رابپرازول خطری دارد؟
۰۵آیا رابپرازول با داروهای دیگر تداخل دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۲ برند از ۱۲ سازنده، در گروه A02BC04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.