پیروینیوم
پیروینیوم دارویی ضدکرم (ضدانگل رودهای) است که بهطور اختصاصی برای از بین بردن کرمک بهکار میرود و تقریباً وارد جریان خون نمیشود.
بیشترین کاربرد آن درمان عفونت کرمک (اکسیوریازیس) است که در کودکان شایعتر است و باعث خارش شبانهٔ ناحیهٔ مقعد و بیقراری در خواب میشود.
این دارو مدفوع و گاهی استفراغ را بهطور بیخطر قرمز یا نارنجی رنگ میکند که نشانهٔ خطر نیست؛ بااینحال باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف و دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
اگر پس از درمان نشانههای کرمک ادامه یافت یا بازگشت، دارو واکنش آلرژیک یا استفراغ شدید ایجاد کرد، یا قرار است به کودک خردسال، فرد باردار یا شیرده داده شود، پیش از مصرف یا ادامهٔ آن با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پیروینیوم دارویی ضدکرم (Anthelmintic) از گروه داروهای ضدانگل رودهای است که بهطور اختصاصی برای درمان کرمک، یکی از شایعترین عفونتهای انگلی روده در کودکان، بهکار میرود. این دارو پس از خوردن تقریباً از دستگاه گوارش جذب جریان خون نمیشود و بیشتر در روده باقی میماند، جایی که با مختلکردن تنفس و مصرف انرژیِ کرم، آن را ضعیف و از پا درمیآورد. کرمهای ازپاافتاده سپس همراه مدفوع از بدن دفع میشوند. چون اثر پیروینیوم عمدتاً موضعی و در همان روده است، عوارض سیستمیک آن نسبت به برخی داروهای مشابه محدودتر گزارش شده است. این دارو معمولاً بهصورت سوسپانسیون خوراکی یا قرص در دسترس است.
موارد مصرف
- درمان عفونت کرمک (اکسیوریازیس)
- تسکین خارش شبانهٔ مقعد و بیقراری ناشی از کرمک
- درمان همزمان اعضای خانواده برای قطع چرخهٔ انتقال آلودگی
- مناسب برای کودکان (طبق نظر پزشک) و بزرگسالان مبتلا به کرمک
روش مصرف
پیروینیوم را دقیقاً طبق دستور پزشک یا داروساز و مطابق برگهٔ راهنمای داخل بستهٔ دارو مصرف کنید؛ نوع، مقدار و تعداد دفعات مصرف را پزشک بر اساس سن، وزن و شرایط فرد تعیین میکند. در بسیاری از موارد یک نوبت مصرف برای درمان کافی است، هرچند پزشک ممکن است بهدلیل احتمال آلودگی مجدد، تکرار آن را پس از چند هفته لازم بداند. پیش از هر بار مصرف، سوسپانسیون را خوب تکان دهید تا یکنواخت شود؛ این دارو را میتوان با غذا یا بدون آن مصرف کرد، مگر آنکه پزشک دستور دیگری بدهد. توجه داشته باشید که مدفوع و گاه استفراغ ممکن است پس از مصرف دارو بهطور طبیعی و بیخطر قرمز یا نارنجیرنگ شود؛ نگران نباشید، اما مراقب لکهدار نشدن لباس و ملحفه باشید. برای موفقیتِ کاملِ درمان، رعایت بهداشت فردی مانند شستوشوی مرتب دستها بهویژه پیش از غذا، کوتاه نگهداشتن ناخنها، حمام صبحگاهی و شستوشوی داغِ ملحفه، حوله و لباسِ زیر نیز توصیه میشود. بدون هماهنگی با پزشک، دوز را تکرار یا خودسرانه تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت کرمک (اکسیوریازیس)
با یا بدون غذا مصرف میشود. سوسپانسیون را پیش از مصرف خوب تکان دهید و با پیمانهٔ مدرج اندازهگیری کنید؛ برای جلوگیری از عود، اعضای خانواده همزمان درمان شوند و بهداشت دست، ناخن و ملحفه رعایت شود. قرمز شدن مدفوع یا استفراغ ممکن است رخ دهد و معمولاً بیضرر است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت یا واکنش آلرژیک شناختهشده به پیروینیوم یا سایر اجزای دارو
- بیماریهای زمینهای دستگاه گوارش یا سابقهٔ ناراحتی شدید معده
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ در حال مصرف
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- سن و وزن دقیق کودک، برای تعیین مناسب بودن دارو و شکل دارویی توسط پزشک
- سابقهٔ آلودگی همزمان به سایر انگلهای رودهای یا عود مکرر کرمک در خانواده
عوارض احتمالی
- تهوع خفیف
- دلدرد یا گرفتگی خفیف شکم
- اسهال
- سردرد خفیف
- رنگ قرمز یا نارنجیِ بیخطرِ مدفوع و گاه استفراغ، ناشی از رنگدانهٔ دارو
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- استفراغ شدید و پیدرپی که مانع نگهداشتن دارو یا مایعات در بدن شود — به پزشک مراجعه کنید
- درد شدید یا غیرعادی شکم — با پزشک مشورت کنید
- ادامه یا بازگشت نشانههای کرمک مانند خارش شبانهٔ مقعد، چند هفته پس از پایان درمان — به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است تکرار دوره یا درمان سایر اعضای خانواده لازم باشد
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پیروینیوم پس از مصرف تقریباً وارد جریان خون نمیشود و به همین دلیل تداخل دارویی سیستمیک قابلتوجهی برای آن گزارش نشده است. بااینحال، مصرف همزمان آن با سایر داروهای ضدانگل یا داروهای مؤثر بر دستگاه گوارش باید تنها با نظر پزشک باشد، چراکه ممکن است بر اثربخشی درمان یا احتمال بروز ناراحتی گوارشی تأثیر بگذارد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هر تداخل احتمالی و ناشناخته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات بالینی محدودی دربارهٔ مصرف پیروینیوم در دوران بارداری و شیردهی در دسترس است. ازآنجاکه این دارو تقریباً وارد جریان خون مادر نمیشود و بیشتر در دستگاه گوارش باقی میماند، برخی منابع آن را در مقایسه با بعضی داروهای ضدانگل دیگر با احتیاط کمتری همراه میدانند؛ بااینحال، این موضوع بهمعنای بیخطر بودن قطعی آن نیست. تصمیم دربارهٔ مصرف این دارو در بارداری، بهویژه در سهماههٔ نخست، و نیز در دوران شیردهی باید فقط با تجویز و صلاحدید پزشک انجام شود.
نگهداری
پیروینیوم را در دمای اتاق، دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و از یخزدگیِ سوسپانسیون خودداری کنید. دارو را همیشه دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید، زیرا رنگ و طعم آن ممکن است برای آنها جذاب باشد. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| سوسپانسیون | 50 mg / 5mL |
| قرص | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا مدفوع یا گاهی استفراغم بعد از مصرف این دارو قرمز یا نارنجی میشود؟ آیا خطرناک است؟
۰۲آیا باید همهٔ اعضای خانواده همزمان این دارو را مصرف کنند؟
۰۳آیا یک نوبت مصرف این دارو برای درمان کامل کرمک کافی است؟
۰۴آیا مصرف این دارو نیاز به رعایت رژیم غذایی خاصی دارد؟
۰۵اگر بعد از مصرف دارو خارش مقعد ادامه یابد، باید نگران باشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۴ سازنده، در گروه P02CX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.