پیریتیون زینک
پیریتیون زینک یک مادهٔ مؤثرهٔ ضدقارچ و تاحدی ضدباکتریِ موضعی است که بهصورت شامپوی درمانی روی پوست سر استفاده میشود. این ماده با کاهش رشد قارچِ عامل شوره، به کنترل پوستهریزی و خارش پوست سر کمک میکند.
این شامپو بیشتر برای کنترل شورهٔ سر و کاهش نشانههای درماتیت سبورئیک، مانند پوستهریزی، خارش و قرمزی پوست سر، بهکار میرود.
این فرآورده فقط برای مصرف روی پوست سر است و باید از تماس آن با چشم، بینی، دهان و زخمهای باز خودداری کرد؛ هرگز نباید آن را بلعید.
اگر پس از چند هفته مصرف منظم، شوره یا خارش پوست سر بهبود نیافت یا پوست سر ملتهب، دردناک یا بسیار حساس شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پیریتیون زینک ترکیبی ضدقارچ و تا حدی ضدباکتری است که در گروه فرآوردههای پوستی جای میگیرد و معمولاً بهصورت شامپوی درمانی با غلظت ۲ درصد عرضه میشود. این ماده با مهارِ رشدِ قارچِ مالاسزیا (Malassezia)، که یکی از عوامل اصلیِ شورهٔ سر و درماتیت سبورئیک است، از تکثیر آن جلوگیری میکند و همزمان اثر ضدالتهابیِ خفیفی نیز دارد. جذب آن از پوست سالمِ سر بسیار ناچیز است و به همین دلیل عوارض سیستمیک آن کم و نادر است. هدف اصلی از مصرف این شامپو، کاهش پوستهریزی، خارش و چربیِ غیرطبیعیِ پوست سر و بازگرداندنِ ظاهرِ طبیعیِ مو و پوست سر است.
موارد مصرف
- کنترل و کاهش شورهٔ سر
- درمان درماتیت سبورئیک پوست سر
- کاهش پوستهریزی و خارشِ ناشی از پوست سرِ چرب
- کاهش قرمزی و التهابِ خفیفِ پوست سر مرتبط با شوره
روش مصرف
طبق دستور پزشک یا داروساز و برچسبِ روی بستهٔ محصول، ابتدا موها و پوست سر را کاملاً خیس کنید، مقدار مناسبی از شامپو را روی پوست سر بمالید و با ماساژ ملایم چند دقیقه روی پوست سر نگه دارید تا مادهٔ مؤثره فرصت اثرگذاری پیدا کند، سپس با آب فراوان کاملاً بشویید. برای گرفتن بهترین نتیجه، مصرف را طبق برنامهٔ توصیهشده و بهطور منظم ادامه دهید و حتی پس از بهبود ظاهریِ شوره، بدون هماهنگی با پزشک یا داروساز آن را ناگهان قطع نکنید، زیرا شوره و درماتیت سبورئیک ممکن است دوباره بازگردند. از تماسِ شامپو با چشم، بینی و دهان خودداری کنید و در صورت تماسِ تصادفی، فوراً با آب فراوان بشویید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
شورهٔ سر
از تماس با چشمها جلوگیری کنید؛ در صورت تماس، چشمها را با آب فراوان بشویید.
درماتیت سبورئیک پوست سر
اگر علائم بدتر شد یا با مصرف منظم بهبود نیافت، به پزشک مراجعه کنید.
پوستهریزی و خارش ناشی از پوست سرِ چرب
از خاراندن شدید پوست سر و تماس شامپو با چشمها خودداری کنید.
قرمزی و التهاب خفیف پوست سر مرتبط با شوره
در صورت ایجاد سوزش یا قرمزی شدید، مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به پیریتیون زینک یا هر یک از اجزای این شامپو حساسیت داشتهاید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- وجود زخم، بریدگی، سوختگی یا التهاب شدید در پوست سر را پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید.
- اگر همزمان از داروها یا فرآوردههای موضعیِ دیگری روی پوست سر استفاده میکنید، به داروساز خود بگویید.
- در دوران بارداری، شیردهی یا در صورت برنامهریزی برای بارداری، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- برای مصرف در کودکان خردسال، حتماً از پزشک راهنمایی بگیرید.
- اگر پس از چند هفته مصرف منظم بهبودی مشاهده نکردید، موضوع را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- خشکی یا چربشدن غیرعادی پوست سر
- خارش یا سوزش خفیف پوست سر
- تغییر رنگ موقتِ مو، بهویژه در موهای رنگشده یا سفید
- ریزش خفیف و موقت مو
- قرمزی خفیف و گذرای پوست سر
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا گلو، تنگی نفس یا کهیر گسترده؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- سوزش شدید، تاول یا زخمشدنِ پوست سر پس از مصرف؛ مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- تشدید غیرمنتظرهٔ قرمزی، خارش یا التهابِ پوست سر؛ به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- ورود تصادفیِ شامپو به چشم همراه با سوزش یا قرمزیِ مداوم که با شستوشو برطرف نمیشود؛ به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پیریتیون زینک بهصورت موضعی روی پوست سر اثر میکند و جذب سیستمیک آن بسیار اندک است؛ به همین دلیل تداخل دارویی شناختهشدهٔ مهمی با داروهای خوراکی یا تزریقی گزارش نشده است. بااینحال، استفادهٔ همزمان با سایر شامپوها یا فرآوردههای موضعیِ قوی روی پوست سر، مانند محصولات حاوی سالیسیلیکاسید، رنگ مو یا مواد فرکنندهٔ مو، ممکن است تحریک یا خشکیِ پوست سر را افزایش دهد یا اثربخشیِ درمان را کم کند. برای اطمینان کامل، فهرست همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای آرایشی-بهداشتیای را که روی پوست سر مصرف میکنید، به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مستقیمِ محدودی دربارهٔ مصرف پیریتیون زینک در بارداری و شیردهی وجود دارد، اما از آنجا که این شامپو بهصورت موضعی بهکار میرود و جذب آن از پوست سالمِ سر بسیار اندک است، بسیاری از منابع آن را در ردیف فرآوردههای موضعیِ کمخطر در این دورانها قرار میدهند. بااینحال، پیش از مصرف در بارداری یا شیردهی حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا با توجه به شرایط شما تصمیمگیری درست انجام شود.
نگهداری
این شامپو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب، گرمای زیاد و رطوبت نگهداری کنید. پس از هر بار مصرف، درِ ظرف را کاملاً ببندید و آن را دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار استفاده، تاریخ انقضا را بررسی کنید و در صورت گذشتِ تاریخ مصرف یا تغییر رنگ، بو یا بافتِ غیرعادی، از مصرف آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شامپو | 2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف پیریتیون زینک باعث ریزش مو میشود؟
۰۲این شامپو را چند بار در هفته باید استفاده کرد؟
۰۳آیا میتوان همزمان با نرمکننده یا رنگِ مو از این شامپو استفاده کرد؟
۰۴اگر شوره پس از چند هفته مصرف برطرف نشد، باید چه کار کرد؟
۰۵آیا این شامپو برای کودکان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه D11AX12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.