بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

پیرازینامید

Pyrazinamide
رده ATC J04AK01شکل قرصدوز 500 mgبرند در ایران ۵
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پیرازینامید داروییِ ضدسل (باکتری‌کش) است که همیشه در ترکیب با چند داروی دیگر، برای نابودیِ باکتریِ عاملِ سل به‌کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

بیشترین کاربردِ آن درمانِ سلِ فعالِ ریوی و خارج‌ریوی است، معمولاً در فازِ ابتداییِ یک رژیمِ چنددارویی.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکتهٔ ایمنیِ این دارو، احتمالِ آسیبِ کبدی است؛ به همین دلیل در طولِ درمان باید عملکردِ کبد به‌طورِ منظم بررسی شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

در صورتِ بروزِ زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، دردِ شدیدِ شکم، تورمِ دردناکِ مفاصل یا هر نشانهٔ آلرژیِ شدید، بی‌درنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Pyrazinamide
۰۲

معرفی دارو

پیرازینامید یکی از داروهای خطِ اولِ درمانِ سل (ضدسل) است که همواره در ترکیب با چند داروی دیگر، نه به‌تنهایی، برای درمانِ سلِ فعالِ ریه یا سایرِ اندام‌ها به‌کار می‌رود و در ایران معمولاً به شکلِ قرص در دسترس است. این دارو در بدن به مادهٔ فعال تبدیل می‌شود و در محیطِ اسیدیِ داخلِ سلول‌های آلوده، رشدِ باکتریِ سل را متوقف می‌کند؛ به همین دلیل در نابودیِ باکتری‌های نیمه‌خفته که با داروهای دیگر به‌خوبی از بین نمی‌روند، نقشِ ویژه‌ای دارد. هدفِ اصلی از افزودنِ پیرازینامید به رژیمِ درمانی، کوتاه‌ترکردنِ دورهٔ کلیِ درمانِ سل و کاهشِ احتمالِ عودِ بیماری است. مصرفِ آن معمولاً در چند ماهِ نخستِ درمان و طبقِ برنامهٔ دقیقِ پزشک انجام می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ سلِ فعالِ ریوی، همراه با سایر داروهای ضدسل
  • درمانِ سلِ فعال در اندام‌های خارج از ریه، در قالبِ رژیمِ چنددارویی
  • جزئی از فازِ فشردهٔ ابتداییِ رژیمِ استانداردِ درمانِ سل
  • کمک به کوتاه‌ترکردنِ کلِ دورهٔ درمانِ سل
  • کمک به کاهشِ خطرِ عودِ بیماری و مقاوم‌شدنِ باکتریِ سل به داروها
۰۴

روش مصرف

پیرازینامید را دقیقاً طبقِ برنامه و مدتی که پزشک تعیین کرده مصرف کنید، معمولاً همراه با سایر داروهای ضدسل و در یک نوبتِ ثابت از روز. مصرفِ آن همراه با غذا می‌تواند ناراحتیِ گوارشی را کم‌تر کند، اما دربارهٔ زمانِ دقیقِ مصرف نسبت به غذا از پزشک یا داروسازِ خود بپرسید. نکتهٔ بسیار مهم این است که حتی اگر پس از مدتی احساسِ بهبود کردید، هرگز خودسرانه دارو را قطع نکنید یا نوبتی را حذف نکنید؛ ناتمام‌گذاشتنِ درمانِ سل می‌تواند به بازگشتِ بیماری یا مقاوم‌شدنِ باکتری به داروها بینجامد. اگر نوبتی را فراموش کردید یا ادامهٔ مصرف برایتان دشوار شد، پیش از هر تصمیمی با پزشکِ معالجِ خود تماس بگیرید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

سل فعال ریوی

بزرگسالان۲۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن، یک‌بار در روز (محدودهٔ معمول ۲۰ تا ۳۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز)، در دو ماه نخستِ رژیم استانداردِ چنددارویی؛ حداکثر معمول ۲ گرم در روز.
کودکاندر کودکان با وزن کمتر از ۳۰ کیلوگرم، ۳۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن، یک‌بار در روز (محدودهٔ معمول ۳۰ تا ۴۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز)، در دو ماه نخست؛ حداکثر معمول ۲ گرم در روز.

همراه سایر داروهای ضدسل مصرف شود و هرگز به‌تنهایی استفاده نشود؛ معمولاً پس از فاز فشرده قطع می‌شود.

سل فعال خارج‌ریوی

بزرگسالان۲۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن، یک‌بار در روز (محدودهٔ معمول ۲۰ تا ۳۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز)، معمولاً در دو ماه نخستِ رژیم چنددارویی؛ حداکثر معمول ۲ گرم در روز.
کودکاندر کودکان با وزن کمتر از ۳۰ کیلوگرم، ۳۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن، یک‌بار در روز (محدودهٔ معمول ۳۰ تا ۴۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز)، معمولاً در دو ماه نخست؛ حداکثر معمول ۲ گرم در روز.

در سل مننژ، استخوان یا مفصل ممکن است کل دورهٔ درمان طولانی‌تر باشد، اما پیرازینامید معمولاً فقط در فاز فشرده مصرف می‌شود و باید همراه رژیم کامل ضدسل باشد.

تنظیم دوز: دوز دقیق بر اساس سن، وزن، شدت بیماری و عملکرد کلیه و کبد توسط پزشک تعیین می‌شود. در نارسایی شدید کلیه یا دیالیز، دفعات مصرف معمولاً کاهش می‌یابد؛ در بیماری شدید کبدی معمولاً منع مصرف دارد. در سالمندان و افراد مبتلا به نقرس یا افزایش اسیداوریک، پایش بیشتری لازم است؛ در رژیم روزانه معمولاً نباید از ۲ گرم در روز بیشتر شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • سابقهٔ بیماریِ کبدی یا هپاتیت، در گذشته یا هم‌اکنون
  • سابقهٔ نقرس یا بالابودنِ اسیدِ اوریکِ خون
  • سابقهٔ بیماریِ کلیوی یا نارساییِ کلیه
  • سابقهٔ حساسیت به پیرازینامید یا سایر داروهای ضدسل
  • بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
  • فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، به‌ویژه هر داروی اثرگذار بر کبد
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تهوع و کاهشِ اشتها
  • دردِ مفاصل (بدونِ نشانه‌های نقرسِ واقعی)
  • برافروختگی یا حساسیتِ پوست به نورِ آفتاب
  • خستگی یا بی‌حالیِ خفیف
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ شکم — نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید
  • تورمِ صورت، لب یا زبان، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید
  • دردِ شدید و ناگهانیِ یک مفصل همراه با قرمزی و تورم — می‌تواند نشانهٔ حملهٔ نقرس باشد؛ موضوع را در اولین فرصت به پزشک اطلاع دهید
  • تاول‌زدن یا پوسته‌پوسته‌شدنِ گستردهٔ پوست — نشانهٔ نادر ولی جدیِ یک واکنشِ پوستی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

پیرازینامید معمولاً همراه با چند داروی ضدسلِ دیگر تجویز می‌شود؛ مجموعِ این داروها خطرِ آسیبِ کبدی را بیشتر از هرکدام به‌تنهایی می‌کند، به همین دلیل پزشک در طولِ درمان عملکردِ کبد را به‌طورِ منظم پیگیری می‌کند. مصرفِ الکل نیز همین خطر را بالا می‌برد و بهتر است در دورانِ درمان کنار گذاشته شود. از سویی، چون پیرازینامید سطحِ اسیدِ اوریکِ خون را افزایش می‌دهد، ممکن است اثرِ برخی داروهای کاهش‌دهندهٔ اسیدِ اوریک یا داروهای نقرس با حالتِ معمول متفاوت باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی بررسی و کنترل شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

داده‌های محدودی دربارهٔ اثرِ پیرازینامید در بارداری در دست است، اما در بیشترِ راهنماهای درمانِ سل، وقتی سلِ فعال در دورانِ بارداری تشخیص داده شود، این دارو همراه با سایر داروهای استاندارد و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص تجویز می‌شود، زیرا درمان‌نشدنِ سل برای مادر و جنین خطرِ بیشتری دارد. مقدارِ اندکی از دارو ممکن است به شیرِ مادر منتقل شود، ولی بر پایهٔ شواهدِ موجود، معمولاً با شیردهی ناسازگار دانسته نمی‌شود. در هر دو حالت، تصمیمِ نهایی باید با پزشکِ متخصص و متناسب با شرایطِ فردی گرفته شود.

۱۰

نگهداری

پیرازینامید را در دمای اتاق، دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگه‌داری کنید. قرص‌ها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخ‌گذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قرص500 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پیرازینامید PYRAZINAMIDE
100 TABLET in 2 BLISTER PACK in 1 CARTON
9M India Limited
قرص
پیریبریکس PYRIBRIX
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Brix Biopharma Private Limited
قرص
پیرازینامید PYRAZINAMIDE
672 TABLET in 24 BLISTER PACK in 1 BOX · 672 TABLET in 24 BLISTER PACK in 1 CARTON
Macleods Pharmaceuticals Limited
قرص
پیرازینامید PYRAZINAMIDE
672 TABLET in 24 BLISTER PACK in 1 BOX
Svizera Labs Pvt Ltd
قرص
پیرازینامید 500-عبیدی PYRAZINAMID-ABIDI® 500MG TAB
داروسازی دکتر عبیدی
قرص
قرص پیرازینامید 500 میلی گرم PYRAZINAMIDE 500 MG TAB
ماه داروی تجهیز
قرص
قرص پیرازیناماید 500 میلی گرم PYRAZINAMIDE-500 MG-TABLET-TABLET-ORAL
ماه داروی تجهیز
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا باید پیرازینامید را همراه با غذا مصرف کنم؟
پیرازینامید را می‌توان همراه یا بدونِ غذا مصرف کرد، اما خوردنِ آن همراه با غذا معمولاً ناراحتیِ گوارشی مانندِ تهوع را کم‌تر می‌کند. بهتر است دربارهٔ زمانِ دقیقِ مصرف نسبت به غذا از پزشک یا داروسازِ خود بپرسید.
۰۲چرا در طولِ مصرفِ این دارو باید آزمایشِ کبد بدهم؟
پیرازینامید می‌تواند روی کبد اثر بگذارد و در برخی افراد این اثر جدی می‌شود. آزمایشِ دوره‌ایِ کبد به پزشک کمک می‌کند مشکل را از همان مراحلِ اولیه شناسایی کند و در صورتِ نیاز درمان را تنظیم کند.
۰۳آیا این دارو باعثِ نقرس می‌شود؟
پیرازینامید می‌تواند سطحِ اسیدِ اوریکِ خون را بالا ببرد و در برخی افراد دردِ مفاصل یا حتی حملهٔ نقرس ایجاد کند. اگر دردِ مفصلیِ شدید یا تورم پیدا کردید، آن را با پزشکِ خود در میان بگذارید.
۰۴اگر یک نوبت از دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
به‌محضِ یادآوری، همان نوبتِ فراموش‌شده را مصرف کنید، مگر آنکه زمانِ نوبتِ بعدی نزدیک باشد؛ در این صورت آن نوبت را حذف کنید و هرگز دو نوبت را با هم مصرف نکنید. چون پایبندیِ کامل به برنامهٔ دارویی در درمانِ سل بسیار مهم است، فراموشیِ مکرر را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
۰۵چرا حتی بعد از بهترشدنِ حالم باید مصرفِ دارو را ادامه دهم؟
بهترشدنِ علائم به‌معنیِ نابودیِ کاملِ باکتریِ سل نیست. قطعِ زودهنگامِ درمان می‌تواند به بازگشتِ بیماری یا مقاوم‌شدنِ باکتری به داروها بینجامد، پس باید دورهٔ کاملی را که پزشک تعیین کرده به پایان برسانید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه J04AK01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.