پرازوسین
پرازوسین دارویی از گروهِ مسدودکنندههای گیرندهٔ آلفا-۱ است که با شلکردنِ عضلاتِ صافِ رگها فشار خون را پایین میآورد و جریانِ ادرار را در بزرگیِ خوشخیمِ پروستات آسانتر میکند.
بیشتر برای کنترلِ فشار خونِ بالا و کاهشِ علائمِ ادراریِ ناشی از بزرگیِ خوشخیمِ پروستات تجویز میشود؛ گاهی برای کاهشِ کابوسهای شبانهٔ مرتبط با استرسِ پس از سانحه نیز به کار میرود.
نخستین دوز یا هر افزایشِ دوزِ این دارو میتواند افتِ ناگهانیِ فشار خون، سرگیجهٔ شدید یا حتی غش را به دنبال داشته باشد؛ رعایتِ توصیههای پزشک دربارهٔ نحوهٔ شروعِ مصرف اهمیت زیادی دارد.
اگر پس از مصرف دچار سرگیجهٔ شدید، غش، تپشِ قلب یا نعوظِ طولانی و دردناک شدید، یا قصدِ عملِ جراحیِ چشم (بهویژه آبمروارید) دارید، پیش از هر اقدامی با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پرازوسین دارویی از خانوادهٔ مسدودکنندههای گیرندهٔ آلفا-۱ آدرنرژیک است که در ردهٔ داروهای قلب و عروق قرار میگیرد. این دارو با مسدودکردنِ گیرندههای آلفا-۱ در دیوارهٔ رگهای خونی، عضلاتِ صافِ رگها را شل و آنها را گشاد میکند و به این ترتیب مقاومتِ عروقی و فشار خون را پایین میآورد. همین نوع گیرنده در گردنِ مثانه و بافتِ پروستات نیز وجود دارد؛ از این رو پرازوسین با شلکردنِ عضلاتِ این ناحیه، دفعِ ادرار را در مردانِ مبتلا به بزرگیِ خوشخیمِ پروستات آسانتر میکند. هدفِ اصلیِ درمان، کنترلِ فشار خون یا کاهشِ علائمِ آزاردهندهٔ ادراری است، هرچند امروزه این دارو معمولاً بهعنوانِ اولین انتخاب برای فشار خون بهکار نمیرود و بیشتر در موقعیتهای خاص یا در کنارِ داروهای دیگر تجویز میشود.
موارد مصرف
- کنترلِ فشار خونِ بالا، بهتنهایی یا همراه با داروهای دیگرِ فشار خون
- کاهشِ علائمِ ادراریِ ناشی از بزرگیِ خوشخیمِ پروستات، مانندِ تکررِ ادرار، ضعفِ جریانِ ادرار و بیدارشدنِ شبانه برای دفعِ ادرار
- کاهشِ کابوسهای شبانهٔ مرتبط با اختلالِ استرسِ پس از سانحه، به تشخیص و تجویزِ روانپزشک
- کنترلِ برخی موارد از پدیدهٔ رینود (تنگیِ رگهای انتهاییِ دست و پا در برابرِ سرما)، به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
پرازوسین را میتوان با غذا یا بدونِ غذا مصرف کرد، اما بهتر است هر روز در ساعاتِ مشخصی مصرف شود تا اثرش پایدار بماند. نکتهٔ مهم این است که در نخستین دوز، و نیز هر بار که پزشک دوز را افزایش میدهد، احتمالِ سرگیجه یا غشِ ناگهانی بیشتر است؛ به همین دلیل معمولاً توصیه میشود آن دوز را پیش از خواب و در حالتِ نشسته یا درازکش مصرف کنید و از بلندشدنِ ناگهانی خودداری کنید. تعدادِ دفعات و مقدارِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک، بر پایهٔ وضعیتِ شما، تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر کند. حتی اگر فشار خون یا علائم بهبود یافت، مصرفِ دارو را خودسرانه قطع نکنید و هر تغییری را پیش از اجرا با پزشک در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل فشارخون بالا
نخستین نوبت هنگام خواب مصرف شود؛ پس از شروع یا افزایش دوز، خطر سرگیجه و غش وجود دارد. سقف معمول ۲۰ میلیگرم در روز است.
علائم ادراری ناشی از بزرگی خوشخیم پروستات
با یا بدون غذا، اما هر روز به شیوهای ثابت مصرف شود؛ نخستین نوبت و هر افزایش دوز میتواند افت فشار و سرگیجه ایجاد کند.
کابوسهای شبانهٔ مرتبط با اختلال استرس پس از سانحه
فقط برای کابوسهای مرتبط با اختلال استرس پس از سانحه و با تجویز روانپزشک مصرف شود؛ افزایش سریع دوز انجام نشود.
برخی موارد پدیدهٔ رینود
در موارد منتخب و با پایش فشارخون مصرف میشود؛ در صورت سرگیجهٔ شدید، غش، یا زخم و تغییررنگ ماندگار انگشتان، ارزیابی پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به پرازوسین یا هر مسدودکنندهٔ آلفا-۱ دیگر حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید
- سابقهٔ افتِ فشار خون، غش یا سرگیجههای شدید را با پزشک در میان بگذارید
- اگر برنامهٔ جراحیِ چشم، بهویژه عملِ آبمروارید، دارید، پیش از عمل حتماً مصرفِ این دارو را به چشمپزشک اطلاع دهید
- فهرستِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان، بهویژه داروهای فشار خون یا داروهای اختلالِ نعوظ، را به پزشک بگویید
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید
- بیماریِ کبدی یا کلیوی، یا هر بیماریِ قلبیِ زمینهای را به پزشک اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- سرگیجه یا احساسِ سبکیِ سر، بهویژه هنگامِ بلندشدنِ ناگهانی
- سردرد
- خوابآلودگی و احساسِ خستگی
- تهوعِ خفیف
- تپشِ قلب
- گرفتگیِ بینی
- غشِ ناگهانی یا افتِ شدیدِ فشار خون، بهخصوص پس از نخستین دوز یا افزایشِ دوز؛ در این حالت بنشینید یا دراز بکشید و در صورتِ ادامهداشتن با اورژانس تماس بگیرید
- نعوظِ طولانی و دردناکِ بدونِ ارتباط با تحریکِ جنسی؛ این وضعیت اورژانسِ پزشکی است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- ضربانِ قلبِ نامنظم یا دردِ قفسهٔ سینه؛ در اسرع وقت به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پرازوسین میتواند با سایر داروهای پایینآورندهٔ فشار خون اثرِ افتِ فشار را تشدید کند و با داروهای درمانِ اختلالِ نعوظ نیز تداخلی مشابه دارد که خطرِ افتِ شدیدِ فشار خون و سرگیجه را بالا میبرد. مصرفِ همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش میتواند سرگیجه، خوابآلودگی و افتِ فشار را بیشتر کند. برخی داروهای ضدالتهابیِ غیراستروییدی نیز ممکن است اثرِ کاهندهٔ فشارِ این دارو را کم کنند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی و قطعی دربارهٔ بیخطربودنِ پرازوسین در بارداریِ انسان در دست نیست، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ بارداری تنها در صورتی در نظر گرفته میشود که پزشک فایدهٔ آن را برای مادر بیشتر از خطرِ احتمالی بداند. این دارو به مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر میشود؛ اگر در دورانِ شیردهی هستید، حتماً پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید تا بر اساسِ وضعیتِ شما و نوزاد تصمیمگیری شود.
نگهداری
پرازوسین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خودش. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگیِ معمولی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg |
| قرص | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید نخستین دوزِ پرازوسین را موقعِ خواب مصرف کرد؟
۰۲پرازوسین برای فشار خون است یا برای پروستات؟
۰۳آیا پرازوسین برای کابوسهای شبانه هم استفاده میشود؟
۰۴اگر بعد از مصرفِ پرازوسین سرگیجه گرفتم، چه کار کنم؟
۰۵آیا مصرفِ پرازوسین همراه با الکل خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۵ سازنده، در گروه C02CA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.