بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · متفرقه

پرالیدوکسیم

Pralidoxime
رده ATC V03AB04شکل تزریقی برای محلولدوز 200 mgبرند در ایران ۲
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پرالیدوکسیم دارویی تزریقی از گروهِ بازفعال‌کننده‌هایِ آنزیمِ کولین‌استراز است که به‌عنوانِ پادزهرِ اختصاصیِ مسمومیت با ترکیباتِ فسفرهٔ آلی به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

این دارو، معمولاً همراه با آتروپین، در بیمارستان برایِ درمانِ اورژانسیِ مسمومیت با حشره‌کش‌هایِ فسفرهٔ آلی و عواملِ عصبیِ شیمیایی تزریق می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو فقط به‌صورتِ تزریقی و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک در بیمارستان تجویز می‌شود؛ تزریقِ سریع می‌تواند فشارِ خون را بالا ببرد یا عوارضِ عصبی‌عضلانی ایجاد کند، به همین دلیل سرعت و روشِ تزریق را تیمِ درمانی کنترل می‌کند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

چون این دارو فقط در بیمارستان و توسطِ پزشک تزریق می‌شود، هر پرسشی دربارهٔ ضرورتِ درمان یا علائمِ پس از تزریق را باید مستقیماً از تیمِ درمانی پرسید. اگر پس از ترخیص، علائمِ مسمومیت مانندِ ضعفِ عضلانی یا مشکلِ تنفسی بازگشت، بی‌درنگ به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Pralidoxime
۰۲

معرفی دارو

پرالیدوکسیم دارویی از خانوادهٔ اکسیم‌ها و در گروهِ بازفعال‌کننده‌هایِ آنزیمِ کولین‌استراز (Cholinesterase Reactivator) است که به‌عنوانِ پادزهرِ اختصاصیِ مسمومیت با ترکیباتِ فسفرهٔ آلی به کار می‌رود. این ترکیبات، که در برخی حشره‌کش‌هایِ کشاورزی و عواملِ عصبیِ شیمیایی یافت می‌شوند، آنزیمِ کولین‌استرازِ بدن را غیرفعال می‌کنند و باعثِ تجمعِ بیش‌ازحدِ استیل‌کولین در سیناپس‌هایِ عصبی می‌شوند؛ همین امر به علائمی چون ضعفِ عضلانی، تشنج و در مواردِ شدید نارساییِ تنفسی می‌انجامد. پرالیدوکسیم با اتصال به این آنزیمِ مسدودشده، پیوندِ آن را با سم می‌شکند و بخشی از فعالیتِ طبیعیِ آنزیم را بازمی‌گرداند. این دارو منحصراً در بیمارستان، معمولاً همراه با آتروپین و در کنارِ اقداماتِ حمایتیِ دیگر، توسطِ پزشک تزریق می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • پادزهرِ اختصاصیِ مسمومیتِ حاد با حشره‌کش‌هایِ فسفرهٔ آلی
  • درمانِ کمکی در مسمومیت با عواملِ عصبیِ شیمیایی
  • مصرف همراه با آتروپین در پروتکلِ استانداردِ مواجهه با ترکیباتِ مهارکنندهٔ آنزیمِ کولین‌استراز
  • به‌کارگیری در مسمومیت‌هایِ ناشناخته‌ای که احتمالِ دخالتِ ترکیباتِ فسفرهٔ آلی در آن‌ها مطرح است
۰۴

روش مصرف

پرالیدوکسیم هرگز در خانه یا توسطِ خودِ فرد مصرف نمی‌شود؛ این دارو فقط در بیمارستان یا مرکزِ اورژانس، به‌صورتِ تزریقِ وریدی و گاه عضلانی، زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک و تیمِ درمانی تجویز می‌شود. سرعتِ تزریق و تعدادِ دفعاتِ تکرار، بسته به شدتِ مسمومیت و پاسخِ بیمار، کاملاً بر عهدهٔ پزشکِ معالج است. هرچه این پادزهر زودتر پس از تماس با سمِ فسفرهٔ آلی تزریق شود، احتمالِ اثربخشیِ کاملِ آن بیشتر است، زیرا با گذشتِ زمان پیوندِ سم با آنزیم پایدارتر و در نهایت غیرقابل‌بازگشت می‌شود. درمان معمولاً همراه با آتروپین و اقداماتِ حمایتیِ دیگر مانندِ اکسیژن‌رسانی و پاک‌سازیِ پوست یا لباسِ آلوده انجام می‌شود، و ادامه یا قطعِ آن تماماً بر عهدهٔ تیمِ درمانی است.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

مسمومیت حاد با حشره‌کش‌های فسفرهٔ آلی

بزرگسالاندوز آغازین ۱ تا ۲ گرم وریدی، ترجیحاً طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه؛ در صورت برطرف‌نشدن ضعف عضلانی، ۱ تا ۲ گرم دیگر پس از حدود ۱ ساعت و در صورت تداوم یا عود علائم، نوبت‌های بعدی معمولاً هر ۱۰ تا ۱۲ ساعت.
کودکاندوز آغازین ۲۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن وریدی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، حداکثر ۲ گرم در هر نوبت؛ در صورت تداوم ضعف عضلانی، تکرار پس از حدود ۱ ساعت و سپس هر ۱۰ تا ۱۲ ساعت در صورت نیاز.

همراه با آتروپین، رفع آلودگی و مراقبت حمایتی استفاده می‌شود؛ تزریق وریدی باید آهسته و با پایش قلبی و تنفسی انجام شود.

مسمومیت حاد با عوامل عصبی شیمیایی

بزرگسالاندوز آغازین ۱ تا ۲ گرم وریدی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه؛ در صورت تداوم ضعف عضلانی یا نارسایی تنفسی، ۱ تا ۲ گرم دیگر پس از حدود ۱ ساعت و تکرار بعدی بر اساس پاسخ بالینی.
کودکان۲۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وریدی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، حداکثر ۲ گرم در هر نوبت؛ در صورت تداوم علائم، تکرار پس از حدود ۱ ساعت و سپس طبق پروتکل مسمومیت.

باید فوراً در مرکز مجهز، همراه با آتروپین و حمایت راه هوایی انجام شود؛ تزریق سریع می‌تواند عوارض شدید قلبی، تنفسی و عضلانی ایجاد کند.

مواجههٔ علامت‌دار با ترکیبات مهارکنندهٔ آنزیم کولین‌استراز، همراه با آتروپین

بزرگسالان۱ تا ۲ گرم وریدی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه؛ در صورت باقی‌ماندن ضعف عضلانی یا نارسایی تنفسی، تکرار ۱ تا ۲ گرم پس از حدود ۱ ساعت و سپس بر اساس پاسخ بالینی.
کودکان۲۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وریدی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، حداکثر ۲ گرم در هر نوبت؛ در صورت تداوم ضعف عضلانی، تکرار پس از حدود ۱ ساعت و سپس طبق نظر پزشک.

این درمان در چارچوب مسمومیت با ترکیبات فسفرهٔ آلی به‌کار می‌رود؛ در مسمومیت با کاربامات‌ها نباید خودسرانه استفاده شود.

مسمومیت ناشناخته با احتمال دخالت ترکیبات فسفرهٔ آلی

بزرگسالاندر صورت وجود علائم سازگار با مسمومیت فسفرهٔ آلی، ۱ تا ۲ گرم وریدی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه؛ در صورت تداوم ضعف عضلانی، تکرار ۱ تا ۲ گرم پس از حدود ۱ ساعت و ادامهٔ درمان بر اساس عود علائم.
کودکان۲۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وریدی طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، حداکثر ۲ گرم در هر نوبت؛ در صورت تداوم علائم، تکرار پس از حدود ۱ ساعت و سپس طبق پاسخ بالینی.

در صورت شک بالینی قوی، درمان نباید تا آماده‌شدن نتیجهٔ آزمایش به تأخیر بیفتد؛ آتروپین، رفع آلودگی و مراقبت حمایتی هم‌زمان ضروری است.

تنظیم دوز: پرالیدوکسیم عمدتاً از راه کلیه دفع می‌شود؛ در نارسایی شدید کلیه و نیز نارسایی شدید کبدی ممکن است پس از دوز اولیه، کاهش مقدار یا افزایش فاصلهٔ نوبت‌ها لازم باشد. در سالمندان انتخاب دوز باید محتاطانه باشد؛ مقدار دقیق و ادامهٔ درمان را پزشک بر پایهٔ شدت مسمومیت، پاسخ بالینی و عملکرد کلیه و کبد تعیین می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش از این به پرالیدوکسیم یا داروهایِ مشابه حساسیت نشان داده‌اید، در صورتِ امکان به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
  • سابقهٔ بیماریِ کلیوی را حتماً بگویید؛ این دارو از راهِ کلیه دفع می‌شود و در نارساییِ کلیوی نیازمندِ احتیاطِ بیشتر است.
  • سابقهٔ میاستنی گراویس (یک بیماریِ عصبی‌عضلانی) را حتماً به پزشک بگویید، چون این دارو در این بیماران باید با احتیاطِ ویژه به کار رود.
  • اگر نامِ دقیقِ سم یا حشره‌کشِ موردِ تماس مشخص است، بسته‌بندی یا نامِ آن را همراهِ بیمار به بیمارستان ببرید تا انتخابِ درمان دقیق‌تر انجام شود.
  • بارداری، احتمالِ بارداری یا شیردهی، و نیز سنِ بیمار به‌ویژه در کودکان را به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • سرگیجه
  • تاریِ دید یا دوبینیِ گذرا
  • سردردِ خفیف
  • حالتِ تهوع
  • تندیِ ضربانِ قلب
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • ضعفِ شدیدِ عضلانی یا مشکل در تنفس — بی‌درنگ به پزشک یا پرستارِ بالینِ بیمار اطلاع دهید.
  • افزایشِ ناگهانی و قابل‌توجهِ فشارِ خون، به‌ویژه در طولِ تزریق — نیازمندِ کنترل و مداخلهٔ فوریِ تیمِ درمانی است.
  • علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ صورت، لب یا زبان، یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • اسپاسمِ حنجره یا سفتیِ غیرعادیِ عضلات پس از تزریق — تزریق باید بی‌درنگ متوقف و پزشک فوراً مطلع شود.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

پرالیدوکسیم معمولاً همراه با آتروپین و در چارچوبِ پروتکلِ درمانیِ بیمارستان تجویز می‌شود؛ این هم‌زمانی بخشِ طبیعیِ درمان است، نه یک تداخلِ نگران‌کننده. مصرفِ هم‌زمانِ برخی داروهایِ بی‌هوشی، آرام‌بخش‌هایِ تنفسی یا سایرِ داروهایِ مؤثر بر دستگاهِ عصبی‌عضلانی می‌تواند وضعیتِ بالینیِ بیمارِ مسموم را پیچیده‌تر کند، چون او از پیش دچارِ اختلالِ عملکردِ عصبی‌عضلانی است. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو، و اگر پیش از این برایِ بیماریِ عصبی‌عضلانی دارویی مصرف می‌کرده‌ای، حتماً اطلاع بده.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

دربارهٔ اثرِ پرالیدوکسیم بر بارداری و شیردهی اطلاعاتِ محدودی در دست است، چون این دارو تنها در موقعیت‌هایِ اورژانسی و تهدیدکنندهٔ حیات به کار می‌رود. در مسمومیتِ جدیِ فسفرهٔ آلی، از آنجا که خطرِ جانیِ ناشی از مسمومیتِ درمان‌نشده برایِ مادر و جنین معمولاً بسیار بیشتر از خطرِ احتمالیِ دارو است، پزشک غالباً بدونِ درنگ آن را تجویز می‌کند. تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی پس از دریافتِ این دارو را نیز باید با پزشک در میان گذاشت.

۱۰

نگهداری

پرالیدوکسیم را کادرِ درمانِ بیمارستان یا مرکزِ اورژانس، پیش از تزریق، به‌صورتِ ویال یا آمپولِ پودر نگهداری و آماده می‌کند؛ بنابراین بیمار به‌طورِ معمول نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارد. این دارو باید در جایِ خشک و خنک و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب، طبقِ دستورِ روی برچسب، نگهداری شود. پیش از هر تزریق، تاریخِ انقضا و سالم‌بودنِ ظاهریِ محلول باید بررسی شود و محلولِ آماده‌شده برایِ تزریق باید تازه و طبقِ دستورالعملِ مصرف به کار رود.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی برای محلول200 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۲ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پرالیدوکسیم PRALIDOXIME
10 INJECTION, POWDER, FOR SOLUTION in 10 VIAL in 1 BOX
JW Pharmaceutical
تزریقی برای محلول
کنتراتیون CONTRATHION
10 VIAL, GLASS in 1 BOX
Laboratorio Reig Jofre S.A
تزریقی برای محلول
کنتراتیون CONTRATHION
1 VIAL in 1 BOX
Sanofi S.R.L.
تزریقی برای محلول
کنتراتیون CONTRATHION
200 MILLIGRAM in 1 VIAL
Sanofi-aventis S.p.A.
تزریقی برای محلول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا می‌توان پرالیدوکسیم را از داروخانه تهیه کرد و در خانه استفاده کرد؟
خیر. پرالیدوکسیم منحصراً در بیمارستان و توسطِ پزشک، برایِ درمانِ اورژانسیِ مسمومیت با ترکیباتِ فسفرهٔ آلی تزریق می‌شود. این دارو کاربردِ خانگی یا خودسرانه ندارد و تجویز و تزریقِ آن همیشه زیرِ نظرِ تیمِ درمانی انجام می‌گیرد.
۰۲چرا معمولاً پرالیدوکسیم را همراه با آتروپین تزریق می‌کنند؟
این دو دارو مکملِ یکدیگرند. آتروپین علائمِ ناشی از تحریکِ بیش‌ازحدِ اعصاب، مانندِ ترشحِ زیادِ بزاق و تنگیِ مردمک، را کنترل می‌کند؛ درحالی‌که پرالیدوکسیم با بازفعال‌کردنِ آنزیمِ مسدودشده، به‌ویژه ضعفِ عضلانی و مشکلاتِ تنفسی را هدف قرار می‌دهد. به همین دلیل، در بیشترِ پروتکل‌هایِ درمانیِ مسمومیت با فسفرهٔ آلی، این دو دارو در کنارِ هم به کار می‌روند.
۰۳آیا هر مسمومیتی نیاز به پرالیدوکسیم دارد؟
خیر؛ این دارو مخصوصِ مسمومیت با ترکیباتِ فسفرهٔ آلی، مانندِ برخی حشره‌کش‌هایِ کشاورزی و عواملِ عصبیِ شیمیایی، است. در بسیاری از مسمومیت‌هایِ کاربامیتی معمولاً نیازِ چندانی به این دارو نیست، هرچند تشخیصِ دقیقِ نوعِ سم و تصمیمِ نهایی همیشه برعهدهٔ پزشکِ معالج است.
۰۴آیا زمانِ تزریق در اثربخشیِ این دارو اهمیت دارد؟
بله، زمان اهمیتِ زیادی دارد. هرچه این پادزهر زودتر پس از تماس با سم تزریق شود، احتمالِ بازگرداندنِ کاملِ عملکردِ آنزیم بیشتر است. با گذشتِ زمان، پیوندِ سم با آنزیم پایدارتر و در نهایت غیرقابل‌بازگشت می‌شود و اثربخشیِ دارو کاهش می‌یابد.
۰۵بعد از تزریقِ پرالیدوکسیم چه علائمی طبیعی است؟
سرگیجهٔ خفیف، تاریِ دیدِ گذرا یا سردردِ ملایم می‌تواند رخ دهد و معمولاً نگران‌کننده نیست. اما اگر ضعفِ شدیدِ عضلانی، مشکل در تنفس یا افزایشِ ناگهانیِ فشارِ خون دیده شود، تیمِ درمانِ حاضر بر بالینِ بیمار بی‌درنگ رسیدگی می‌کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۲ برند از ۴ سازنده، در گروه V03AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.