بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · خون و خون‌سازی

پتاسیم کلراید

Potassium Chloride 0.15 %
رده ATC B05XA01شکل تزریقیبرند در ایران ۲
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پتاسیم کلراید محلولی الکترولیتی برای تزریق وریدی است که کمبودِ پتاسیمِ خون را در بیمارانی که نمی‌توانند آن را از راهِ خوراکی دریافت کنند جبران می‌کند. این فرآورده معمولاً همراه با محلولِ دکستروز و تحتِ نظارتِ کاملِ پزشکی در بیمارستان تجویز می‌شود.

بیشتر برای چه؟

بیشترین کاربردِ آن پیشگیری و درمانِ افتِ پتاسیمِ خون ناشی از بیماری، جراحی، اسهال و استفراغِ شدید، یا مصرفِ برخی داروهای ادرارآور است. همچنین برای حفظِ تعادلِ الکترولیت‌ها در بیمارانی که مایعاتِ وریدی دریافت می‌کنند به‌کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو هرگز نباید به‌صورتِ مستقیم، سریع یا رقیق‌نشده تزریق شود، زیرا می‌تواند اختلالِ خطرناکی در ریتمِ قلب ایجاد کند؛ به همین دلیل تزریقِ آن همیشه با نظارتِ کادرِ درمان انجام می‌شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر در حین یا پس از تزریق احساسِ تپشِ قلب، ضعفِ عضلانی، بی‌حسیِ دست‌وپا، یا تنگیِ نفس داشتید، بی‌درنگ به پزشک یا پرستار اطلاع دهید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

پتاسیم کلراید نمکی معدنی است که پتاسیم، یکی از مهم‌ترین الکترولیت‌های بدن، را تأمین می‌کند. پتاسیم برای عملکردِ طبیعیِ سلول‌های عصبی و عضلانی، به‌ویژه ریتمِ منظمِ قلب، ضروری است. شکلِ تزریقیِ آن، که در ردهٔ محلول‌های الکترولیتیِ وریدی قرار می‌گیرد، زمانی به‌کار می‌رود که سطحِ پتاسیمِ خون پایین باشد یا بیمار نتواند آن را از راهِ خوراکی دریافت کند. این فرآورده معمولاً پس از رقیق‌شدن در کیسهٔ سرم و با سرعتِ کنترل‌شده تزریق می‌شود تا سطحِ پتاسیم به‌آرامی و ایمن به حالتِ طبیعی بازگردد.

۰۳

موارد مصرف

  • پیشگیری و درمانِ کمبودِ پتاسیمِ خون (هیپوکالمی)
  • جبرانِ پتاسیمِ ازدست‌رفته در اثرِ اسهال، استفراغ، یا مکشِ معده‌ایِ طولانی
  • حفظِ تعادلِ الکترولیت در بیمارانی که مایعاتِ وریدی دریافت می‌کنند و امکانِ تغذیهٔ خوراکی ندارند
  • پیشگیری از افتِ پتاسیم در بیمارانی که داروهای ادرارآورِ دفع‌کنندهٔ پتاسیم مصرف می‌کنند
  • کنترلِ پتاسیم در پروتکل‌های درمانیِ کتواسیدوزِ دیابتی
  • مراقبت‌های پس از جراحی برای حفظِ تعادلِ مایعات و الکترولیت‌ها
۰۴

روش مصرف

این دارو را پزشک یا پرستار، معمولاً پس از رقیق‌کردن در کیسهٔ سرم، به‌آرامی و در بازهٔ زمانیِ مشخص از راهِ ورید تزریق می‌کند؛ این فرآورده هرگز در خانه یا توسطِ خودِ بیمار مصرف نمی‌شود. سرعتِ تزریق و مقدارِ موردنیاز کاملاً به سطحِ پتاسیمِ خون، وضعیتِ کلیه‌ها و شرایطِ بالینیِ هر بیمار بستگی دارد و تنها پزشک آن را تعیین می‌کند. در طول و پس از تزریق، ضربانِ قلب و سطحِ پتاسیمِ خون معمولاً پایش می‌شود تا از ایمنیِ درمان اطمینان حاصل شود.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

پیشگیری و درمان کمبود پتاسیم خون (هیپوکالمی)

بزرگسالاندوز ثابت ندارد؛ بر اساس شدت کمبود، سطح پتاسیم خون، تلفات و عملکرد کلیه محاسبه و به‌صورت تزریق وریدی آهسته و مرحله‌ای تا اصلاح کمبود تجویز می‌شود.
کودکاندوز بر پایه وزن، شدت کمبود، سطح پتاسیم خون و عملکرد کلیه محاسبه می‌شود و فقط به‌صورت رقیق‌شده، آهسته و با پایش دقیق تجویز می‌گردد.

تزریق مستقیم وریدی ممنوع است؛ استفاده از پمپ انفوزیون، پایش پتاسیم خون و نوار قلب ضروری است. در کمبود خفیف، درمان خوراکی معمولاً ترجیح دارد.

جبران پتاسیم ازدست‌رفته در اثر اسهال، استفراغ یا مکش طولانی‌مدت معده

بزرگسالانمقدار مورد نیاز بر اساس میزان تلفات، نتایج آزمایش و پاسخ بیمار تعیین و به‌صورت انفوزیون وریدی کنترل‌شده تا جبران تلفات ادامه می‌یابد.
کودکانمقدار بر اساس وزن، میزان تلفات و نتایج آزمایش تعیین می‌شود و باید به‌صورت رقیق‌شده و با پایش مکرر انجام گیرد.

هم‌زمان باید آب و سایر اختلالات الکترولیتی و اسید ـ باز اصلاح شوند؛ ادامه درمان به برطرف‌شدن علت و توقف تلفات بستگی دارد.

حفظ تعادل الکترولیت در بیمارانی که مایعات وریدی دریافت می‌کنند و امکان تغذیه خوراکی ندارند

بزرگسالانبه‌صورت مقدار نگهدارنده همراه مایع وریدی تجویز می‌شود؛ مقدار و مدت مصرف بر پایه نیاز روزانه، تلفات جاری، سطح پتاسیم خون و مدت ناتوانی از تغذیه خوراکی تعیین می‌گردد.
کودکانمقدار نگهدارنده بر اساس وزن، نیاز مایعات، تلفات جاری و آزمایش‌های کودک محاسبه می‌شود و رژیم ثابت ندارد.

پیش از تجویز باید عملکرد کلیه و دفع ادرار کافی تأیید شود؛ پتاسیم خون در طول درمان مرتب بررسی گردد.

پیشگیری از افت پتاسیم هنگام مصرف داروهای ادرارآور دفع‌کننده پتاسیم

بزرگسالاندر صورت اثبات نیاز، مقدار نگهدارنده بر اساس سطح پتاسیم خون، نوع داروی ادرارآور و عملکرد کلیه تعیین و همراه مایع وریدی تجویز می‌شود.
کودکانفقط با محاسبه بر پایه وزن و آزمایش‌های کودک و تحت پایش دقیق پزشک تجویز می‌شود.

در مصرف هم‌زمان داروهای نگه‌دارنده پتاسیم یا داروهای افزایش‌دهنده پتاسیم، خطر افزایش پتاسیم وجود دارد و تجویز بدون آزمایش مناسب نیست.

کتواسیدوز دیابتی

بزرگسالاندر چارچوب پروتکل بیمارستانی، پس از بررسی پتاسیم خون، عملکرد کلیه و دفع ادرار، جایگزینی پتاسیم همراه مایع‌درمانی و بر اساس روند پتاسیم انجام می‌شود؛ در کمبود قابل‌توجه، شروع انسولین تا اصلاح پتاسیم به تعویق می‌افتد.
کودکاندر بیمارستان و بر اساس پروتکل کتواسیدوز دیابتی، با محاسبه بر پایه وزن و سطح پتاسیم خون تجویز می‌شود؛ در کمبود قابل‌توجه، شروع انسولین تا اصلاح پتاسیم به تعویق می‌افتد.

پایش مکرر پتاسیم، قند، وضعیت اسید ـ باز، دفع ادرار و نوار قلب ضروری است؛ در افزایش پتاسیم یا اختلال شدید کلیه، پتاسیم نباید بدون ارزیابی پزشک تجویز شود.

مراقبت‌های پس از جراحی برای حفظ تعادل مایعات و الکترولیت‌ها

بزرگسالانمقدار جایگزین یا نگهدارنده بر اساس تلفات پس از جراحی، سطح پتاسیم خون، وضعیت مایعات و عملکرد کلیه تعیین و به‌صورت تزریق وریدی آهسته تا پایدارشدن وضعیت ادامه می‌یابد.
کودکانمقدار بر پایه وزن، تلفات، نیاز مایعات و نتایج آزمایش‌های کودک تعیین می‌شود و رژیم ثابت ندارد.

پایش پتاسیم خون، دفع ادرار و وضعیت قلبی ضروری است؛ با برقراری تغذیه خوراکی و پایدارشدن آزمایش‌ها، ادامه درمان بازبینی می‌شود.

تنظیم دوز: این فرآورده تزریقی پرخطر است و دوز و سرعت تزریق آن باید توسط پزشک و بر اساس آزمایش‌ها تعیین شود. در سالمندان و بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه، بیماری قلبی یا بیماری کبدی همراه با احتباس مایعات، کاهش یا فاصله‌گذاری دوز و پایش نزدیک‌تر لازم است. پیش از تزریق باید دفع ادرار کافی وجود داشته باشد؛ مقدار روزانه و سرعت نهایی فقط طبق وضعیت بیمار، نوار قلب و پروتکل بیمارستانی تعیین می‌شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • سابقهٔ بیماریِ کلیوی یا کاهشِ عملکردِ کلیه‌ها
  • هرگونه سابقهٔ بالا بودنِ پتاسیمِ خون (هیپرکالمی) یا بیماری‌های غدهٔ فوق‌کلیوی
  • مصرفِ داروهای ادرارآورِ نگه‌دارندهٔ پتاسیم یا داروهای فشارِ خونی مانند کاپتوپریل و لوزارتان
  • بیماریِ قلبی، به‌ویژه اختلالِ ریتمِ قلب یا بلوکِ قلبی
  • کم‌آبیِ بدن یا کاهشِ شدیدِ حجمِ ادرار
  • بارداری، شیردهی، یا هرگونه حساسیتِ شناخته‌شده به این دارو
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • درد، سوزش، یا احساسِ ناراحتی در محلِ تزریق
  • قرمزی یا التهابِ خفیفِ رگ در مسیرِ تزریق
  • حالتِ تهوعِ خفیف
  • احساسِ سنگینی یا کِرختیِ موقت در محلِ تزریق
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تپشِ قلب، ضربانِ نامنظم، یا احساسِ ایست‌های کوتاهِ قلب — بی‌درنگ به پزشک یا پرستار اطلاع دهید
  • ضعفِ شدیدِ عضلانی، بی‌حسی یا گزگزِ دست‌وپا و اطرافِ لب — همین حالا کادرِ درمان را مطلع کنید
  • تورم، دردِ شدید، یا تغییرِ رنگِ پوست در محلِ تزریق — نشانهٔ نشتِ دارو از رگ است و باید فوراً گزارش شود
  • تنگیِ نفس، گیجی، یا سنگینیِ قفسهٔ سینه در حینِ تزریق — بی‌درنگ کادرِ درمان را مطلع کنید
  • علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانند تورمِ صورت و گلو یا کهیرِ گسترده — فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ پتاسیم کلراید با داروهای ادرارآورِ نگه‌دارندهٔ پتاسیم (مانند اسپیرونولاکتون یا آمیلوراید)، داروهای فشارِ خونِ مهارکنندهٔ آنزیمِ مبدلِ آنژیوتانسین (ACE inhibitors) مانند کاپتوپریل، یا مکمل‌های دیگرِ پتاسیم می‌تواند خطرِ بالا رفتنِ خطرناکِ پتاسیمِ خون را افزایش دهد. برخی داروهای ضدالتهابیِ غیراستروییدی نیز می‌توانند دفعِ پتاسیم را از کلیه کم کنند. تداخل با گلیکوزیدهای قلبی مانند دیگوکسین نیز بالینی مهم است، چون تغییرِ سطحِ پتاسیمِ خون می‌تواند خطرِ مسمومیت با این دارو را افزایش دهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و جایگزین‌های نمکِ حاویِ پتاسیم را به پزشک و داروساز بگویید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

پتاسیم از الکترولیت‌های طبیعیِ بدن است و در دورانِ بارداری و شیردهی نیز در صورتِ نیازِ پزشکی، مانندِ افتِ اثبات‌شدهٔ پتاسیمِ خون، قابلِ استفاده است. با این حال، تجویز، مقدار، و پایشِ آن در این دوران باید کاملاً زیرِ نظرِ پزشک انجام شود تا هم سلامتِ مادر و هم جنین یا نوزاد تضمین شود.

۱۰

نگهداری

این محلول باید در دمای اتاق و دور از نور و گرمای مستقیم نگهداری و از یخ‌زدن محافظت شود. پیش از تزریق، کادرِ درمان ظاهرِ محلول را از نظرِ کدورت، تغییرِ رنگ، یا وجودِ ذراتِ معلق بررسی می‌کند و در صورتِ مشاهدهٔ هرگونه ناهنجاری یا آسیب‌دیدگیِ ظرف، از آن استفاده نمی‌کند. این فرآورده در بیمارستان نگهداری می‌شود، اما در هر صورت باید دور از دسترسِ کودکان باشد.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی0.15 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پتاسیم کلراید POTASSIUM CHLORIDE
0.15 GRAM in 1 BOTTLE
داروسازی ثامن
تزریقی
پتاسیم کلراید در دکستروز POTASSIUM CHLORIDE IN DEXTROSE
500 MILLILITER in 1 BOTTLE
داروسازی شهید قاضی
تزریقی
پتاسیم کلراید در دکستروز POTASSIUM CHLORIDE IN DEXTROSE
500 MILLILITER in 1 BOTTLE · 1000 MILLILITER in 1 BOTTLE
فرآورده های تزریقی و دارویی ایران
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا پتاسیم کلرایدِ تزریقی باید حتماً رقیق و به‌آرامی تزریق شود؟
چون تزریقِ سریع یا رقیق‌نشدهٔ پتاسیم می‌تواند غلظتِ آن را در خون به‌طورِ ناگهانی بالا ببرد و باعثِ اختلالِ خطرناک و حتی توقفِ ریتمِ قلب شود. به همین دلیل این دارو همیشه رقیق‌شده، با سرعتِ کنترل‌شده، و زیرِ نظرِ مستقیمِ کادرِ درمان تزریق می‌شود.
۰۲آیا می‌توان این دارو را در منزل و بدونِ حضورِ پزشک تزریق کرد؟
خیر. پتاسیم کلرایدِ تزریقی فقط در محیطِ بیمارستانی یا درمانگاهی و توسطِ پرستار یا پزشک تزریق می‌شود، چون نیاز به پایشِ دقیقِ ریتمِ قلب و سطحِ پتاسیمِ خون در حینِ تزریق دارد.
۰۳فرقِ «پتاسیم کلراید در دکستروز» با نوعِ سادهٔ آن چیست؟
در فرآوردهٔ حاویِ دکستروز، پتاسیم از پیش با محلولِ قندِ دکستروز مخلوط شده تا هم‌زمان مایع، انرژی، و پتاسیمِ موردنیازِ بدن تأمین شود. این نوع بیشتر برای مایع‌درمانیِ نگه‌دارنده در بیمارانی که تغذیهٔ خوراکی ندارند به‌کار می‌رود.
۰۴اگر حینِ تزریق دردِ سوزشی یا التهاب در محلِ رگ احساس کنم، یعنی چه؟
این حالت می‌تواند نشانهٔ تحریکِ رگ یا نشتِ محلول به بافتِ اطراف باشد. بلافاصله به پرستار اطلاع دهید تا محلِ تزریق را بررسی و درصورتِ نیاز تعویض کند.
۰۵چرا در طولِ درمان با این دارو آزمایشِ خون تکرار می‌شود؟
چون تنها راهِ اطمینان از ایمن و مؤثر بودنِ درمان، اندازه‌گیریِ منظمِ سطحِ پتاسیمِ خون است. این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کنند سرعت و مقدارِ تزریق را متناسب با وضعیتِ بیمار تنظیم کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه B05XA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.