بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · مغز و اعصاب

پیراستام

Piracetam 33.33 %
رده ATC N06BX03شکل مایعبرند در ایران ۵
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پیراستام دارویی از دسته نوتروپیک‌ها (تقویت‌کننده‌های عملکرد ذهنی) و مشتقی از پیرولیدون است که بر عملکرد سلول‌های عصبی و گردش خون مغزی اثر می‌گذارد.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای کاهش شناختی مرتبط با افزایش سن، سرگیجه، و به‌عنوان درمان کمکی در میوکلونوس (پرش‌های عضلانی ناخواسته) و توان‌بخشی پس از سکته مغزی تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

پیراستام می‌تواند خطر خونریزی را در کسانی‌که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند افزایش دهد و در نارسایی شدید کلیوی نباید مصرف شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر نشانه‌های خونریزی غیرعادی، واکنش آلرژیک، یا بی‌قراری و بی‌خوابی شدید دیدید، یا خواستید مصرف دارو را—به‌ویژه در میوکلونوس—قطع کنید، حتماً با پزشک مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Piracetam
۰۲

معرفی دارو

پیراستام مشتقی حلقوی از گابا (پیرولیدون) است، هرچند مکانیسم اثرش با گیرنده‌های گابا مرتبط نیست. این دارو در گروه داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی جای می‌گیرد و از نخستین داروهایی است که با عنوان نوتروپیک (تقویت‌کننده شناخت) شناخته شده‌اند. مکانیسم دقیق آن هنوز به‌طور کامل روشن نیست، اما گمان می‌رود با اثر بر غشای سلول‌های عصبی، تسهیل انتقال پیام‌های عصبی، و بهبود انعطاف‌پذیری گلبول‌های قرمز و کاهش چسبندگی پلاکتی، جریان خون ریز مغزی را بهتر کند. هدف اصلی مصرف آن، حمایت از عملکرد شناختی و تعادل در شرایطی است که این کارکردها دچار اختلال شده‌اند.

۰۳

موارد مصرف

  • کاهش شناختی مرتبط با افزایش سن
  • سرگیجه با منشأ مرکزی یا عروقی
  • میوکلونوس قشری (پرش‌های عضلانی ناخواسته)، معمولاً به‌عنوان درمان کمکی
  • کمک به توان‌بخشی شناختی و زبانی پس از سکته مغزی (مانند اختلال در گفتار)
  • اختلال‌های یادگیری مانند دیسلکسی در کودکان، در کنار گفتاردرمانی
۰۴

روش مصرف

پیراستام را معمولاً می‌توان همراه یا جدا از غذا مصرف کرد؛ اگر ناراحتی گوارشی داشتید، مصرف همراه با غذا می‌تواند کمک‌کننده باشد. شکل مایع را پیش از هر بار مصرف خوب تکان دهید و برای اندازه‌گیری دقیق، از پیمانه یا قاشق مخصوص همراه بسته استفاده کنید، نه قاشق آشپزخانه. سعی کنید دارو را هر روز در ساعت‌هایی مشخص و طبق برنامه‌ای که پزشک تعیین کرده مصرف کنید تا اثرش پایدار بماند. به‌ویژه اگر پیراستام برای کنترل میوکلونوس تجویز شده باشد، مصرف را بدون نظر پزشک قطع نکنید، چون قطع ناگهانی می‌تواند نشانه‌ها را بازگرداند یا تشدید کند. مقدار مصرف و طول دوره درمان را فقط پزشک یا داروسازتان، بر اساس سن، وزن و وضعیت کلیوی شما، تعیین می‌کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

کاهش شناختی مرتبط با افزایش سن

بزرگسالان۲٫۴ تا ۴٫۸ گرم در روز، در ۲ یا ۳ نوبت تقسیم‌شده.

با یا بدون غذا مصرف می‌شود؛ پس از چند هفته، پاسخ درمانی و نیاز به ادامهٔ درمان باید ارزیابی شود. راهنمای دوز

سرگیجه با منشأ مرکزی یا عروقی

بزرگسالان۲٫۴ تا ۴٫۸ گرم در روز، در ۲ یا ۳ نوبت تقسیم‌شده.

با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ مدت درمان بر پایهٔ علت سرگیجه و پاسخ بیمار تعیین می‌شود. راهنمای دوز

میوکلونوس قشری (پرش‌های عضلانی ناخواسته)

بزرگسالانشروع با ۷٫۲ گرم در روز؛ افزایش ۴٫۸ گرم در روز هر ۳ تا ۴ روز تا حداکثر ۲۴ گرم در روز، در ۲ یا ۳ نوبت.

درمان کمکی است؛ داروهای ضد میوکلونوس معمولاً در آغاز ادامه می‌یابند و پیراستام نباید ناگهانی قطع شود. راهنمای دوز

کمک به توان‌بخشی شناختی و زبانی پس از سکتهٔ مغزی (مانند اختلال گفتار)

بزرگسالان۲٫۴ گرم هر ۱۲ ساعت، در مجموع ۴٫۸ گرم در روز، همراه گفتاردرمانی و توان‌بخشی شناختی.

فقط درمان کمکی است؛ در سکتهٔ مغزی خونریزی‌دهنده ممنوع و هنگام مصرف همزمان داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت نیازمند احتیاط است. رژیم دوز توان‌بخشی

تنظیم دوز: پیراستام عمدتاً بدون تغییر از کلیه دفع می‌شود؛ در کاهش عملکرد کلیه باید دوز بر اساس کلیرانس کراتینین کم یا فاصلهٔ نوبت‌ها بیشتر شود و در کلیرانس کمتر از ۲۰ میلی‌لیتر در دقیقه یا نارسایی نهایی کلیه مصرف نشود. در سالمندان پایش دوره‌ای عملکرد کلیه لازم است؛ در اختلال کبدیِ تنها معمولاً تعدیل دوز لازم نیست. دوز دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدت بیماری و عملکرد کلیه و کبد تعیین می‌کند. راهنمای تعدیل دوز
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • حساسیت شناخته‌شده به پیراستام یا سایر مشتقات پیرولیدون را به پزشک اطلاع دهید.
  • اگر نارسایی کلیوی (به‌ویژه شدید) دارید، حتماً پزشک را مطلع کنید، چون این دارو از راه کلیه دفع می‌شود.
  • سابقه خونریزی غیرعادی، اختلال انعقاد خون، یا جراحی بزرگ اخیر را حتماً بگویید.
  • فهرست کامل داروهای مصرفی‌تان، به‌ویژه داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت مانند وارفارین یا آسپرین، را با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
  • برای مصرف در کودکان، سالمندان یا کنار بیماری‌های زمینه‌ای دیگر، حتماً زیر نظر پزشک عمل کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • بی‌خوابی
  • عصبانیت یا تحریک‌پذیری
  • سردرد
  • ناراحتی گوارشی مانند تهوع یا درد شکم
  • افزایش وزن
  • لرزش خفیف
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های خونریزی غیرعادی مانند کبودی زیاد، خون در ادرار یا مدفوع، یا خونریزی لثه؛ در این صورت سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
  • واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تشدید ناگهانی پرش‌های عضلانی یا بازگشت نشانه‌ها پس از قطع دارو؛ با پزشک تماس بگیرید و بدون مشورت او، دارو را دوباره شروع یا قطع نکنید.
  • بی‌قراری شدید، گیجی یا تغییرات چشمگیر خلقی؛ این موارد را با پزشک در میان بگذارید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

پیراستام اثری ضدپلاکتی دارد، بنابراین مصرف هم‌زمان با داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین، آسپرین یا کلوپیدوگرل ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهد. گزارش‌هایی محدود از بروز بی‌قراری، گیجی و اختلال خواب هنگام مصرف هم‌زمان با هورمون‌های تیروئید نیز وجود دارد. مصرف هم‌زمان با سایر محرک‌های دستگاه عصبی هم ممکن است بی‌خوابی یا تحریک‌پذیری را بیشتر کند. همیشه فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی‌ای را که مصرف می‌کنید، به پزشک و داروسازتان بگویید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

داده کافی و قطعی درباره بی‌خطر بودن کامل پیراستام در بارداری وجود ندارد؛ این دارو از جفت عبور می‌کند و به شیر مادر نیز راه می‌یابد. به همین دلیل، مصرف آن در دوران بارداری یا شیردهی تنها زمانی در نظر گرفته می‌شود که پزشک آن را ضروری تشخیص دهد و باید همیشه زیر نظر مستقیم او انجام شود.

۱۰

نگهداری

پیراستام را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید، مگر آنکه روی بسته دارو دستور دیگری نوشته شده باشد. شکل مایع را از یخ‌زدگی محافظت کنید و پس از باز کردن، طبق توضیح روی برچسب مصرف کنید. دارو را همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید، پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخ‌گذشته یا تغییررنگ‌داده را دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
مایع33.33 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۵ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
نوتروپیل NOOTROPIL
1 BOTTLE in 1 BOX
Bilim ilac sanayi ve ticaret a.s
مایع
پیراستام PIRACETAM
1 BOTTLE in 1 BOX
HOFMANN & SOMMER
مایع
پیراستام 33.3 درصد 100 میلی لیتر PIRACETAM 33.3% 100 ML
33.3 PERCENTAGE in 1 BOTTLE
HOFMANN & SOMMER
مایع
نوتروپیل NOOTROPIL
200 MILLILITER in 1 BOTTLE · 1 BOTTLE in 1 BOX
Ucb
مایع
شربت نوتروپیل 33 درصد NOOTROPIL 33% SYRUP
33 PERCENTAGE in 1 BOTTLE
Ucb
مایع
نوتروپیل NOOTROPIL
1 BOTTLE in 1 BOX
Ucb Pharma(sanol)
مایع
نوتروپیل NOOTROPIL
200 MILLILITER in 1 BOTTLE · 33.33 PERCENTAGE in 1 BOTTLE
Ucb Sa Pharmaceutical Sector Belgium
مایع
نوتروپیل NOOTROPIL
33.3 PERCENTAGE in 1 BOTTLE · 33.33 PERCENTAGE in 1 BOTTLE
Ucb Sa Pharmaceutique Secteur
مایع
پیراستام PIRACETAM
120 MILLILITER in 1 BOTTLE
آسا دارو طوس
مایع
منتافد MENTAFED
24 BOX in 1 PACKAGE · 1 BOTTLE in 1 BOX · 120 MILLILITER in 1 BOTTLE
کارخانجات دارو پخش
مایع
پیراستام PIRACETAM
1 BOTTLE in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
مایع
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا پیراستام باعث وابستگی یا اعتیاد می‌شود؟
پیراستام در دسته داروهای اعتیادآور شناخته نمی‌شود، اما به‌ویژه در درمان میوکلونوس نباید بدون نظر پزشک به‌طور ناگهانی قطع شود، چون ممکن است نشانه‌ها بازگردند. هر تغییری در نحوه مصرف باید با هماهنگی پزشک انجام شود.
۰۲آیا افراد سالم می‌توانند برای تقویت حافظه از پیراستام استفاده کنند؟
پیراستام بیشتر برای شرایطی تجویز می‌شود که عملکرد شناختی به‌دلیل سن، بیماری یا آسیب مغزی دچار اختلال شده باشد. شواهد محکمی برای مصرف آن در افراد سالم و بدون مشکل شناختی وجود ندارد، پس مصرف خودسرانه توصیه نمی‌شود.
۰۳چرا این دارو به‌صورت شربت هم تولید می‌شود؟
شکل مایع برای کسانی که در بلع قرص مشکل دارند، به‌ویژه کودکان و سالمندان، مناسب‌تر است و امکان تنظیم دقیق‌تر مقدار مصرف توسط پزشک را فراهم می‌کند.
۰۴پیراستام چه‌مدت طول می‌کشد تا اثرش مشخص شود؟
برخی اثرات آن، مانند کاهش پرش‌های عضلانی، گاهی زودتر دیده می‌شوند، اما بهبود عملکرد شناختی معمولاً به چند هفته زمان نیاز دارد. پزشک بر اساس پاسخ بدن شما، ادامه یا تغییر درمان را ارزیابی می‌کند.
۰۵اگر یک نوبت مصرف دارو فراموش شود چه باید کرد؟
به‌طور کلی اگر فاصله زیادی تا نوبت بعدی نمانده باشد، همان نوبت فراموش‌شده را نادیده بگیرید و هرگز دوز را دوبرابر نکنید. برای دستورالعمل دقیق، از پزشک یا داروساز خود بپرسید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۹ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۵ برند از ۸ سازنده، در گروه N06BX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.