پرمترین
پرمترین دارویی ضدانگلِ موضعی از خانوادهٔ پایرتروییدها است که برای از بین بردنِ شپش به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن درمانِ شپشِ سر (پدیکولوز) در کودکان و بزرگسالان است.
این دارو فقط برای مصرفِ رویِ پوست و مو است و نباید وارد چشم، دهان یا واژن شود؛ در صورتِ بروزِ خارش یا سوزشِ شدید، مصرف را متوقف کنید و با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
اگر پس از مصرفِ کامل طبقِ دستور همچنان شپش یا رشکِ زنده دیده شود، یا نشانههای حساسیتِ شدید مانندِ تورمِ صورت یا تنگیِ نفس ظاهر شد، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پرمترین یک ضدانگلِ موضعی از خانوادهٔ پایرتروییدهای مصنوعی (Synthetic Pyrethroid) است که در گروهِ داروهای ضدشپش و ضدگال جای میگیرد. این دارو با تأثیر بر غشای عصبیِ انگل و مختلکردنِ کانالهای سدیمیِ آن، انتقالِ پیامهای عصبیِ شپش را دچارِ اختلال میکند و در نهایت آن را فلج و نابود میسازد. فرآوردهٔ ۱٪ آن که به شکلِ کرم و شامپو در دسترس است، عمدتاً برای درمانِ شپشِ سر به کار میرود، در حالی که غلظتهای بالاترِ پرمترین برای درمانِ گالِ پوستی تجویز میشوند. جذبِ پرمترین از پوستِ سالم بسیار اندک است، به همین دلیل بیشترِ اثرِ آن موضعی و رویِ خودِ انگل باقی میماند.
موارد مصرف
- درمانِ شپشِ سر (پدیکولوزِ سر) در کودکان و بزرگسالان
- کمک به از بین بردنِ رشک (تخمِ شپش) در کنارِ شانهکردنِ مو
- درمانِ شپشِ ناحیهٔ تناسلی (شپشِ عانه) در صورتِ تشخیص و تجویزِ پزشک
- درمانِ افرادِ در تماسِ نزدیک با فردِ آلوده، برای پیشگیری از شیوعِ مجدد
روش مصرف
پرمترین ۱٪ فقط برای مصرفِ موضعی رویِ پوستِ سر و مو است، چه به شکلِ کرم و چه شامپو، و هرگز نباید خورده شود. پیش از مصرف بهتر است مو با یک شامپوی سادهٔ بدونِ نرمکننده شسته و خشک شود، زیرا نرمکننده و روغنهای مو میتوانند اثرِ دارو را کم کنند. دارو باید بهطورِ کامل رویِ پوستِ سر و ریشهٔ مو پخش شود و از تماس با چشم، دهان، بینی و سایرِ مخاطِ بدن دور بماند. مقدارِ لازم، مرطوب یا خشکبودنِ مو هنگامِ مصرف، و مدتزمانِ ماندنِ دارو پیش از شستوشو، بسته به نوعِ فرآورده (کرم یا شامپو) متفاوت است و دقیقاً باید طبقِ برگهٔ راهنمای همان محصول و توصیهٔ پزشک یا داروساز رعایت شود. پس از شستوشو، شانهکردنِ موی خیس با شانهٔ ریزِ مخصوصِ رشک به خارجکردنِ شپشهای مرده و تخمهای باقیمانده کمک میکند. حتی اگر بهبود دیده شد، دربارهٔ نیاز به تکرارِ درمان یا تغییرِ نحوهٔ مصرف، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
شپشِ سر
نرمکننده پیش از مصرف اثر دارو را کم میکند؛ رشکها را پس از درمان با شانهٔ دندانهریز جدا کنید و از تماس فرآورده با چشم جلوگیری کنید.
رشک (تخمِ شپش) همراه با آلودگیِ شپشِ سر
برخی رشکها ممکن است پس از درمان باقی بمانند؛ برای پاککردن آنها مصرف اضافی یا زودهنگام دارو نکنید.
شپشِ ناحیهٔ تناسلی (شپشِ عانه)
در کودکان فقط پس از تشخیص و تجویز پزشک؛ از تماس با چشم، داخل واژن و سایر مخاطها جلوگیری شود و شریک جنسی اخیر نیز بررسی و در صورت آلودگی درمان شود.
افرادِ در تماسِ نزدیک با فردِ مبتلا به شپشِ سر
افرادِ سالمِ بدون شپش نباید دارو را صرفاً برای پیشگیری مصرف کنند؛ همهٔ تماسهای نزدیک باید بررسی شوند.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیتِ شناختهشده به پرمترین، سایرِ پایرتروییدها یا گلِ داوودی (کریزانتم) را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر پوستِ سر یا بدن دچارِ زخم، التهاب یا عفونت است، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
- سنِ کودک، بهویژه در موردِ نوزادان و کودکانِ خردسال، را به پزشک یا داروساز بگویید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
- فهرستِ سایرِ داروها، شامپوهای دارویی یا محصولاتِ موضعیِ دیگری که همزمان استفاده میکنید را به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- خارشِ خفیفِ پوستِ سر
- قرمزی یا سوزشِ موضعی در محلِ مصرف
- احساسِ گزگز یا سوزنسوزنشدنِ پوستِ سر
- خشکی یا حساسیتِ موقتِ پوست
- کهیر، تورمِ صورت، لب یا زبان، یا تنگیِ نفس — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ جدی است؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی، تاول یا سوزشِ شدید و گستردهٔ پوست که برطرف نمیشود — مصرف را متوقف کنید و با پزشک تماس بگیرید.
- نشانههای عفونتِ ثانویه مانندِ چرک یا تبِ موضعی در محلِ خراشیدنِ پوستِ سر — به پزشک مراجعه کنید.
- تشدیدِ ناگهانیِ خارش همراه با سرگیجه یا تنگیِ نفس بلافاصله پس از مصرف — با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که پرمترین بهصورتِ موضعی مصرف میشود و جذبِ آن از پوستِ سالم بسیار کم است، تداخلِ داروییِ مهمِ شناختهشدهای با داروهای خوراکی یا سایرِ داروهای سامانهای گزارش نشده است. با این حال، استفادهٔ همزمان از سایرِ فرآوردههای موضعیِ رویِ پوست و مو—مانندِ نرمکننده، روغنِ مو یا شامپوهای دارویی دیگر—میتواند اثرِ آن را کم کند؛ بهتر است زمانِ مصرفِ پرمترین و مدتی پیش و پس از آن، از این محصولات استفاده نشود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیِ خود را همیشه به پزشک و داروساز بگویید تا از هرگونه تداخلِ احتمالی مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذبِ پرمترین از پوست بسیار محدود است، به همین دلیل برخی پزشکان مصرفِ موضعیِ آن را در دورانِ بارداری، در صورتِ نیازِ واقعی، قابلِ قبول میدانند؛ اما تصمیمِ نهایی همیشه باید با پزشک باشد. در دورانِ شیردهی نیز بهتر است پیش از مصرف، بهویژه در نواحیِ نزدیک به سینه، با پزشک مشورت شود. خودسرانه در دورانِ بارداری یا شیردهی از این دارو استفاده نکنید و همیشه نظرِ پزشک را جویا شوید.
نگهداری
پرمترین را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیم و رطوبتِ زیاد نگه دارید، مگر آنکه رویِ بستهبندی دستورِ دیگری ذکر شده باشد. از یخزدنِ کرم یا شامپو خودداری کنید و درِ ظرف را پس از هر بار مصرف کاملاً ببندید. دارو را همیشه دور از دیدِ و دسترسِ کودکان نگه دارید، پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافهمانده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شامپو | 1 % |
| کرم | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۲ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا یک بار استفاده از پرمترین برای از بین بردنِ شپش کافی است؟
۰۲آیا همهٔ اعضای خانواده باید همزمان درمان شوند؟
۰۳آیا پرمترین برای بارداری، شیردهی یا کودکانِ خردسال بیخطر است؟
۰۴چرا باید بعد از استفاده از پرمترین، مو را با شانهٔ مخصوص شانه کرد؟
۰۵اگر بعد از مصرفِ پرمترین پوستِ سر همچنان بخارد، باید نگران باشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۲ برند از ۱۱ سازنده، در گروه P03AC04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.