پرامپانل
پرامپانل یک داروی ضدصرع است که با مسدودکردنِ گیرندهٔ گلوتاماتیِ آمپا (AMPA) در مغز، از تحریکِ بیشازحدِ سلولهای عصبی و بروزِ تشنج جلوگیری میکند.
این دارو معمولاً بهصورتِ کمکی و در کنارِ داروهای دیگر، برای کنترلِ تشنجهای کانونی و همچنین تشنجهای تونیک-کلونیکِ عمومی در صرعِ ایدیوپاتیک تجویز میشود.
پرامپانل میتواند در برخی افراد باعثِ تغییراتِ خلقی و رفتاریِ جدی مانند پرخاشگری، خشم یا تحریکپذیریِ شدید شود؛ هرگونه تغییرِ رفتاریِ نگرانکننده باید بیدرنگ به پزشک اطلاع داده شود.
اگر افکار یا رفتارِ غیرعادی، خشمِ شدید، خوابآلودگیِ بیشازحد یا نشانههای حساسیتی مشاهده کردید، یا قصدِ تغییر یا قطعِ دارو دارید، حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پرامپانل داروی ضدصرعی است که در گروهِ داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی قرار میگیرد و از راهِ مسدودکردنِ گیرندهٔ آمپا در سلولهای عصبی عمل میکند؛ این گیرنده در انتقالِ پیامهای تحریکیِ مغز نقشِ کلیدی دارد و فعالیتِ بیشازحدِ آن زمینهسازِ بروزِ تشنج است. با کاهشِ این تحریکپذیری، پرامپانل به کاهشِ دفعات و شدتِ حملاتِ تشنجی کمک میکند. برخلافِ بسیاری از داروهای ضدصرعِ قدیمیتر، مکانیسمِ اثرِ پرامپانل متفاوت است و به همین دلیل معمولاً بهعنوانِ درمانِ کمکی در کنارِ سایرِ داروهای ضدصرع تجویز میشود، نه بهتنهایی. این دارو بهشکلِ قرص و سوسپانسیونِ خوراکی موجود است و مصرفِ آن همیشه باید زیرِ نظرِ پزشکِ متخصصِ مغز و اعصاب باشد.
موارد مصرف
- درمانِ کمکیِ تشنجهای کانونی، با یا بدونِ تعمیمِ ثانویه، در کنارِ سایرِ داروهای ضدصرع
- درمانِ کمکیِ تشنجهای تونیک-کلونیکِ عمومیِ اولیه در صرعِ ایدیوپاتیکِ عمومی
- افزودن به رژیمِ دارویی در بیمارانی که تشنجهایشان با درمانهای پیشین بهطورِ کامل کنترل نشده است
روش مصرف
پرامپانل معمولاً یکبار در روز، ترجیحاً پیش از خواب، مصرف میشود و مصرفِ آن همراه با غذا میتواند به کاهشِ سرگیجه در ابتدای درمان کمک کند؛ بااینحال بهترین زمانِ مصرف را پزشک یا داروساز برایتان مشخص میکند. دوزِ این دارو معمولاً بهتدریج و طیِ چند هفته توسط پزشک تنظیم میشود، بنابراین نباید انتظارِ اثرِ فوری داشت و هرگز نباید بدونِ هماهنگی با پزشک، دوز را خودسرانه تغییر داد. رعایتِ منظمِ زمانِ مصرف و پایبندی به برنامهٔ دارویی اهمیتِ زیادی دارد؛ چون قطعِ ناگهانیِ پرامپانل میتواند خطرِ بازگشت یا تشدیدِ تشنج را افزایش دهد، هرگونه توقف یا تغییرِ درمان باید تدریجی و تنها با نظرِ پزشک انجام شود. اگر نوبتی از دارو را فراموش کردید، دربارهٔ نحوهٔ صحیحِ جبرانِ آن از داروسازِ خود راهنمایی بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشنجهای کانونی، با یا بدون تعمیم ثانویه
بهصورت درمان کمکی همراه سایر داروهای ضدصرع مصرف میشود. با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است؛ سوسپانسیون را پیش از هر نوبت خوب تکان دهید و با سرنگ مدرج اندازهگیری کنید. تغییرات شدید خلق، پرخاشگری یا افکار آسیبرسانی را فوراً گزارش کنید.
تشنجهای تونیک ـ کلونیک عمومی اولیه در صرع عمومی ایدیوپاتیک
همراه داروهای ضدصرع دیگر مصرف میشود؛ با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. قطع ناگهانی میتواند دفعات تشنج را افزایش دهد.
درمان کمکی در صرع با تشنجهای کنترلنشده با درمانهای پیشین
پرامپانل باید به رژیم دارویی ضدصرع موجود افزوده شود؛ دوز نگهدارنده بر اساس نوع تشنج و پاسخ درمانی انتخاب میشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به پرامپانل یا سایرِ داروهای ضدصرع
- سابقهٔ اختلالاتِ خلقی، افسردگی، افکارِ خودکشی یا رفتارهای پرخاشگرانه
- بیماریهای کبدی یا کلیوی، بهویژه نارساییِ شدیدِ کبد
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، بهویژه سایرِ داروهای ضدصرع و داروهای آرامبخش
- مصرفِ الکل یا سابقهٔ وابستگی به موادِ مخدر
عوارض احتمالی
- سرگیجه
- خوابآلودگی و احساسِ خستگی
- سردرد
- تهوع
- اختلال در تعادل یا هماهنگیِ حرکات
- افزایشِ وزن
- تغییراتِ خلقی یا رفتاریِ ناگهانی مانند پرخاشگریِ شدید، خشمِ کنترلنشده یا تحریکپذیریِ غیرعادی — در صورتِ بروز، بیدرنگ به پزشک اطلاع دهید
- افکار یا رفتارِ مرتبط با آسیبرساندن به خود یا دیگران — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی همراه با تب یا تورمِ صورت که میتواند نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ شدید باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- افتادن، سرگیجهٔ شدید یا ناتوانی در حفظِ تعادل، بهویژه در سالمندان — در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید
- علائمِ واکنشِ آلرژیک مانند تنگیِ نفس، تورمِ لب و زبان یا کهیرِ گسترده — با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پرامپانل بیشتر در کبد تجزیه میشود، به همین دلیل داروهایی که فعالیتِ آنزیمهای کبدی را افزایش میدهند، مانند برخی داروهای ضدصرعِ قدیمیتر همچون کاربامازپین، فنیتوئین و اکسکاربازپین، میتوانند غلظتِ خونیِ پرامپانل و در نتیجه اثرِ آن را کم کنند. در مقابل، برخی داروهای ضدقارچ و برخی آنتیبیوتیکها ممکن است غلظتِ این دارو را افزایش داده و خطرِ عوارض را بیشتر کنند. مصرفِ همزمانِ الکل یا داروهای آرامبخش و خوابآور با پرامپانل، خوابآلودگی، سرگیجه و اختلالِ تمرکز را تشدید میکند و بهتر است از آن پرهیز شود. همچنین در دوزهای بالاتر، پرامپانل میتواند اثرِ برخی قرصهای ضدبارداریِ هورمونی را کاهش دهد، بنابراین در صورتِ مصرفِ اینگونه قرصها، در نظر گرفتنِ یک روشِ پیشگیریِ مکمل ضروری است. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی و در صورتِ نیاز دوز تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ ایمنیِ کاملِ پرامپانل در دورانِ بارداری اطلاعاتِ محدودی در دست است و مانند سایرِ داروهای ضدصرع، احتمالِ تأثیر بر جنین را نمیتوان بهطورِ کامل رد کرد؛ بااینحال، کنترلنشدنِ تشنج در بارداری نیز میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد، به همین دلیل هرگز بدونِ مشورت با پزشک مصرفِ این دارو را در بارداری قطع نکنید. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از هرگونه تغییر در درمان حتماً با پزشکِ متخصصِ مغز و اعصاب یا زنان مشورت کنید. اطلاعِ دقیقی دربارهٔ ترشحِ این دارو در شیرِ مادر وجود ندارد، بنابراین تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی در دورانِ مصرفِ این دارو باید با نظرِ پزشک گرفته شود.
نگهداری
پرامپانل را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها و سوسپانسیون را در بستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.5 mg / 1 mL |
| قرص | 2 mg |
| قرص | 4 mg |
| سوسپانسیون | 0.5 mg / 1 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پرامپانل باعثِ خوابآلودگی میشود و روی رانندگی تأثیر دارد؟
۰۲چرا پزشک دربارهٔ خلقوخو و رفتارم اینقدر سؤال میپرسد؟
۰۳اگر یک نوبتِ پرامپانل را فراموش کنم چه کار باید بکنم؟
۰۴آیا نوشیدنِ الکل همراه با پرامپانل مشکلساز است؟
۰۵وقتی تشنجهایم کنترل شد، میتوانم خودم مصرفِ پرامپانل را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه N03AX22. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.