پمبرولیزوماب
پمبرولیزوماب دارویی ایمنیدرمانی از ردهٔ مهارکنندههای نقطهٔ کنترلِ ایمنی است؛ بهجای حملهٔ مستقیم به تومور، سیستمِ ایمنیِ بدن را برای شناسایی و نابودیِ سلولهای سرطانی توانمند میکند.
این دارو معمولاً برای درمانِ انواعی از سرطانهای پیشرفته یا گسترشیافته، مانندِ ملانوم، سرطانِ ریه و برخی سرطانهای دیگر، بهکار میرود و اغلب بخشی از یک برنامهٔ درمانیِ گستردهتر برای سرطان است.
چون این دارو سیستمِ ایمنی را فعال میکند، ممکن است گاهی به بافتها و اندامهای سالمِ بدن هم آسیب بزند؛ هر نشانهٔ تازه و غیرمعمول باید سریع به تیمِ درمان گزارش شود.
در صورتِ بروزِ هرگونه نشانهٔ تازه مانندِ سرفهٔ مداوم، تنگیِ نفس، اسهالِ شدید، زردیِ پوست یا چشم، یا خستگیِ شدید و غیرمعمول، باید بیدرنگ با پزشک یا تیمِ درمان تماس گرفت.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پمبرولیزوماب یک آنتیبادیِ مونوکلونالِ انسانیشده و داروی ایمنیدرمانی از ردهٔ مهارکنندههای نقطهٔ کنترلِ ایمنی است، نه یک شیمیدرمانیِ کلاسیک. برخی سلولهای سرطانی از یک مسیرِ مهاریِ خاص در سیستمِ ایمنیِ بدن مانندِ یک «ترمز» استفاده میکنند تا سلولهای ایمنی را از حمله به خود بازدارند. پمبرولیزوماب همین ترمز را غیرفعال میکند و اجازه میدهد سیستمِ ایمنیِ خودِ فرد دوباره سلولهای سرطانی را شناسایی و نابود کند. این دارو تنها بهصورتِ تزریقِ وریدی و در محیطِ بیمارستانی یا کلینیکِ تخصصیِ آنکولوژی، توسطِ تیمِ درمان تجویز و تزریق میشود و معمولاً بخشی از یک برنامهٔ درمانیِ جامعتر برای سرطان است.
موارد مصرف
- ملانومِ پیشرفته یا گسترشیافته (نوعی سرطانِ پوست)
- سرطانِ ریه با سلولهای غیرکوچک، در مراحلِ پیشرفته یا گسترشیافته
- لنفومِ هوچکینِ کلاسیک
- برخی سرطانهای سلولِ سنگفرشیِ سر و گردن
- سرطانِ مثانه و مجاریِ ادراری (اوروتلیال)
- برخی تومورهای جامد با ویژگیِ زیستیِ خاص (ناپایداریِ ریزماهوارهایِ بالا)، صرفنظر از محلِ اولیهٔ تومور در بدن
روش مصرف
پمبرولیزوماب را خودتان مصرف نمیکنید؛ این دارو فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی (انفوزیون) و توسطِ پرستار یا پزشکِ متخصص، در بیمارستان یا مرکزِ تخصصیِ درمانِ سرطان تزریق میشود. زمانبندیِ جلساتِ تزریق و طولِ دورهٔ درمان را تیمِ آنکولوژی بر اساسِ نوعِ سرطان و پاسخِ بدنِ شما تعیین میکند؛ رعایتِ دقیقِ همان برنامهٔ زمانی برای اثربخشیِ درمان اهمیت دارد. پیش از هر نوبتِ تزریق معمولاً وضعیتِ عمومی و برخی آزمایشهای شما بررسی میشود و اگر عارضهای جدی رخ دهد، ممکن است پزشک نوبتِ بعدی را بهتعویق بیندازد یا برنامهٔ درمان را تغییر دهد؛ این تصمیمها را فقط تیمِ درمان میگیرد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر بیماریِ خودایمنی دارید یا داشتهاید (مانندِ کولیتِ اولسراتیو، بیماریِ کرون، لوپوس، آرتریتِ روماتوئید یا پسوریازیس)، حتماً پیش از شروعِ درمان به پزشک بگویید.
- سابقهٔ پیوندِ عضو یا سلولهای بنیادی را حتماً اطلاع دهید؛ این دارو در افرادِ دارایِ پیوند میتواند خطرِ پسزدنِ عضوِ پیوندی را افزایش دهد.
- اگر پیشتر با داروهای مشابهِ ایمنیدرمانی عارضهای جدی داشتهاید، حتماً آن را بگویید.
- هرگونه بیماریِ ریوی، کبدی، کلیوی، تیروئیدی یا عفونتِ فعال را با پزشک در میان بگذارید.
- در صورتِ بارداری، احتمالِ بارداری، یا شیردهی، حتماً پیش از شروعِ درمان با پزشک مشورت کنید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده را به تیمِ درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- خستگی
- کاهشِ اشتها
- تهوع یا یبوست
- خارش و راشِ خفیفِ پوستی
- دردِ مفاصل یا عضلات
- تبِ خفیف یا لرز، بهویژه در روزِ تزریق
- سرفهٔ مداوم، تنگیِ نفس یا دردِ قفسهٔ سینه که تازه شروع شده (ممکن است نشانهٔ التهابِ ریه باشد)؛ در صورتِ تنگیِ نفسِ شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید، در غیرِ این صورت هر چه زودتر با پزشک تماس بگیرید.
- اسهالِ شدید، دردِ شکمی یا وجودِ خون در مدفوع (ممکن است نشانهٔ التهابِ روده باشد)؛ باید هر چه زودتر با پزشک یا تیمِ درمان تماس گرفت.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره، یا خستگیِ غیرمعمول (ممکن است نشانهٔ درگیریِ کبد باشد)؛ نیازمندِ بررسیِ سریع توسطِ پزشک است.
- تشنگیِ زیاد، خستگیِ شدید، تغییرِ ناگهانیِ وزن، یا تغییرِ خلقوخو (ممکن است نشانهٔ درگیریِ تیروئید یا سایرِ غددِ هورمونی باشد)؛ باید به پزشک اطلاع داده شود.
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا تورمِ ناگهانیِ بدن (ممکن است نشانهٔ درگیریِ کلیه باشد)؛ نیازمندِ بررسیِ سریع است.
- راشِ گستردهٔ پوستی، تاول یا زخم در پوست و دهان، یا واکنشِ شدید حینِ تزریق مانندِ تنگیِ نفسِ ناگهانی، افتِ فشارِ خون یا تورمِ صورت؛ در این موارد فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پمبرولیزوماب برخلافِ بسیاری از داروهای شیمیایی، تداخلِ مستقیمی با غذا یا الکل ندارد، اما نکتهٔ مهم دربارهٔ داروهایی است که سیستمِ ایمنی را سرکوب میکنند؛ مصرفِ کورتیکواستروئیدها یا سایرِ داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، پیش از یا همزمان با شروعِ درمان و بهجز برای کنترلِ یک عارضهٔ ایمنیِ ایجادشده، ممکن است اثربخشیِ این دارو را کم کند. همچنین تزریقِ واکسنهای زنده در طولِ دورهٔ درمان معمولاً توصیه نمیشود. به همین دلیل فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ دارویی که مصرف میکنید را حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بر اساسِ مکانیسمِ اثرِ این دارو، پمبرولیزوماب میتواند برای جنین در دورانِ بارداری خطرناک باشد و بهطورِ کلی مصرفِ آن در بارداری توصیه نمیشود؛ اگر امکانِ بارداری وجود دارد، پیشگیریِ مؤثر از بارداری در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن ضروری است. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر در دست نیست؛ به همین دلیل تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطعِ شیردهی در طولِ درمان باید با نظرِ پزشکِ متخصص و با در نظر گرفتنِ اهمیتِ درمانِ سرطان گرفته شود.
نگهداری
پمبرولیزوماب دارویی نیست که در منزل نگهداری یا خودمصرف شود؛ این دارو بهصورتِ ویال یا پودرِ آمادهسازیشده در یخچال و دور از نور نگهداری میشود و توسطِ داروسازِ بیمارستان یا کلینیک آماده و تزریق میشود. تاریخِ انقضا و شرایطِ نگهداریِ آن را تیمِ درمان بررسی میکند و بیمار یا خانواده نیازی به نگهداریِ آن در خانه ندارند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 25 mg / 1mL |
| تزریقی | 50 mg |
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 25 mg / 1mL |
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پمبرولیزوماب همان شیمیدرمانی است؟
۰۲چرا باید نشانههای تازهٔ بدنم را حتی اگر جزئی به نظر برسند، گزارش کنم؟
۰۳آیا مصرفِ پمبرولیزوماب بهمعنایِ قطعِ شیمیدرمانی یا سایرِ درمانهاست؟
۰۴اگر یک نوبتِ تزریق را از دست بدهم چه باید کرد؟
۰۵آیا بعد از پایانِ درمان با پمبرولیزوماب، عوارض میتوانند ادامه داشته باشند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۹ سازنده، در گروه L01XC. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.