پارومومایسین
پارومومایسین یک آنتیبیوتیک از خانوادهٔ آمینوگلیکوزیدهاست که بهصورت خوراکی مصرف میشود و برخلاف بیشتر داروهای همردهاش، تقریباً از رودهٔ سالم جذب خون نمیشود و اثرش را همانجا در دستگاه گوارش میگذارد.
بیشترین کاربرد آن درمان آمیبیاز رودهای (نوعی عفونت انگلی روده) و کمک به کاهش آمونیاک روده در کومای کبدی است؛ گاهی نیز برای برخی عفونتهای کرمی روده تجویز میشود.
اگر دیوارهٔ روده آسیبدیده باشد یا کلیهها بهخوبی کار نکنند، جذب این دارو به خون بیشتر میشود و خطر آسیب به شنوایی و کلیه، مانند سایر آمینوگلیکوزیدها، افزایش مییابد.
اگر اسهال یا درد شکم شدید شد یا وزوز گوش و کاهش شنوایی حس کردید، با پزشک تماس بگیرید؛ در صورت نشانههای حساسیت شدید مانند تورم صورت یا تنگی نفس، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پارومومایسین آنتیبیوتیکی از خانوادهٔ آمینوگلیکوزیدها (Aminoglycosides) است که بهشکل خوراکی و برای اثرگذاری موضعی در دستگاه گوارش تولید شده است. این دارو با اتصال به بخش ریبوزومی باکتریهای حساس، ساخت پروتئین لازم برای بقای آنها را مختل میکند و همچنین با کاهش باکتریهای رودهای که آمیب برای رشد به آنها وابسته است، به کنترل عفونت کمک میکند. ویژگی متمایز پارومومایسین این است که وقتی دیوارهٔ روده سالم باشد، تقریباً وارد جریان خون نمیشود؛ به همین دلیل برای درمان عفونتهای رودهای، بدون عوارض سیستمیک رایج آمینوگلیکوزیدهای تزریقی، بهکار میرود. هدف اصلی آن ریشهکنی آمیب رودهای و کاهش باکتریهای تولیدکنندهٔ آمونیاک در روده است.
موارد مصرف
- آمیبیاز رودهای (عفونت روده با آمیب)، چه در افراد علامتدار و چه در ناقلان بدونعلامت کیست آمیب
- درمان کمکی در کومای کبدی، برای کاهش باکتریهای رودهای که آمونیاک تولید میکنند
- برخی عفونتهای کرمی روده (کرم نواری)، بهعنوان یکی از گزینههای درمانی
- جایگزینی در درمان ژیاردیازیس (لامبلیا) در شرایط خاص، مثلاً وقتی داروهای معمول مناسب نباشند
روش مصرف
پارومومایسین را دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک و معمولاً همراه با غذا مصرف کنید؛ این کار میتواند ناراحتی گوارشی را کم کند. کپسول را با یک لیوان آب کامل قورت دهید. دورهٔ درمان را کامل کنید و حتی اگر حالتان بهتر شد، بدون نظر پزشک آن را زودتر قطع نکنید، چون ممکن است انگل یا باکتری هنوز کاملاً ریشهکن نشده باشد. زمانبندی مصرف و طول دوره را دقیقاً همانطور که پزشک یا داروساز گفته رعایت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آمیبیاز رودهای (عفونت روده با آمیب و ناقل کیست آمیب)
برای ناقلان بیعلامت نیز بهکار میرود. در آمیبیاز تهاجمی، معمولاً پس از داروی مؤثر بر بافت مصرف میشود و در آمیبیاز خارجرودهای بهتنهایی مؤثر نیست.
کمای کبدی
فقط بهعنوان درمان کمکی کوتاهمدت برای کاهش باکتریهای تولیدکنندهٔ آمونیاک روده بهکار میرود و جایگزین درمان اصلی کمای کبدی نیست.
عفونت کرم نواری رودهای
فقط برای برخی گونههای کرم نواری کاربرد دارد؛ تشخیص گونهٔ انگل برای انتخاب درمان ضروری است.
ژیاردیازیس (درمان جایگزین در شرایط خاص)
وقتی داروهای معمول مناسب نباشند بهعنوان گزینهٔ جایگزین استفاده میشود؛ همراه غذا یا پس از غذا مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت قبلی به پارومومایسین یا سایر آمینوگلیکوزیدها (مانند جنتامایسین یا نئومایسین) را به پزشک بگویید.
- اگر بیماری کلیوی دارید، سالمند هستید یا کار کلیههایتان کاهش یافته، حتماً به پزشک اطلاع دهید؛ چون در این شرایط احتمال جذب دارو به خون و بروز عوارض آن بیشتر میشود.
- اگر زخم، التهاب شدید یا آسیب دیوارهٔ روده دارید (مثلاً بیماری التهابی روده)، به پزشک بگویید، چون در این شرایط نیز جذب دارو افزایش مییابد.
- سابقهٔ مشکلات شنوایی یا وزوز گوش را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- تهوع
- دلدرد و دلپیچه
- اسهال یا شلشدن مدفوع
- سوءهاضمه و سوزش سردل
- کاهش اشتها
- نشانههای آسیب شنوایی مانند وزوز گوش، سرگیجه یا کاهش شنوایی؛ در صورت بروز، خودسرانه دارو را قطع نکنید بلکه سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
- نشانههای آسیب کلیوی مانند کاهش محسوس حجم ادرار یا تورم دست و پا؛ در این حالت به پزشک اطلاع دهید.
- اسهال شدید، مداوم یا خونی که ممکن است نشانهٔ یک عفونت رودهای تازه باشد؛ در این صورت به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر، تورم صورت و لب، یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پارومومایسین ممکن است با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد، بهویژه اگر جذب آن به خون افزایش یابد. مصرف همزمان با داروهای دیگری که به کلیه یا شنوایی آسیب میرسانند (مانند برخی داروهای ادرارآور یا سایر آمینوگلیکوزیدها) میتواند این خطر را بیشتر کند. از آنجا که این دارو تعادل باکتریهای روده را تغییر میدهد، ممکن است بر اثر برخی داروهای خوراکی دیگر، از جمله داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین، تأثیر بگذارد. فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کاملی دربارهٔ بیخطر بودن قطعی پارومومایسین در بارداری در دست نیست؛ هرچند چون این دارو در رودهٔ سالم تقریباً جذب نمیشود، احتمال رسیدن مقدار قابلتوجه از آن به جنین کم است. با این حال، مصرف در دوران بارداری و شیردهی باید فقط با تشخیص و زیر نظر پزشک انجام شود، بهویژه اگر دیوارهٔ روده آسیبدیده باشد. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا در این دوران به این دارو نیاز پیدا کردید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
نگهداری
پارومومایسین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهٔ دارو دستور دیگری نوشته شده باشد. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پارومومایسین مثل آنتیبیوتیکهای معمولی در سراسر بدن اثر میکند؟
۰۲چرا باید پارومومایسین را همراه غذا مصرف کرد؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴چرا در کومای کبدی از یک داروی رودهای استفاده میشود؟
۰۵آیا مصرف طولانیمدت پارومومایسین مشکلی ایجاد میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۶ سازنده، در گروه A07AA06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.