پارومومایسین
پارومومایسین پمادی موضعی حاوی یک آنتیبیوتیک از خانوادهٔ آمینوگلیکوزیدهاست که تنها روی پوست استفاده میشود.
بیشترین کاربرد این پماد درمان زخمهای ناشی از سالک (لیشمانیوز جلدی) است که با گزش پشهخاکی آلوده ایجاد میشود.
این پماد فقط برای مصرف روی پوست است؛ باید از تماس آن با چشم، دهان و مخاطها پرهیز کرد و دورهٔ درمان را بدون نظر پزشک کوتاه نکرد.
اگر زخم پس از مدتی بهبود نیافت، بزرگتر شد یا نشانههای عفونت مثل قرمزی گسترده، چرک یا تب دیده شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پارومومایسین آنتیبیوتیکی از خانوادهٔ آمینوگلیکوزیدها (Aminoglycoside) است که در این فرآورده بهصورت پماد و برای مصرف موضعی روی پوست تهیه شده است. این دارو با مهار رشد و تکثیر انگل عامل بیماری، به کنترل و بهبود تدریجی ضایعات پوستی سالک (لیشمانیوز جلدی) کمک میکند؛ بیماریای که از طریق گزش پشهخاکی آلوده منتقل میشود و در بسیاری از مناطق ایران دیده میشود. این پماد فقط برای استفادهٔ سطحی روی زخم طراحی شده و جذب آن از پوست سالم یا زخم کوچک معمولاً محدود است. هدف اصلی درمان، کوچکشدن و بهبود تدریجی ضایعه و کاهش احتمال باقیماندن جای زخم است، هرچند نتیجهٔ نهایی به وسعت و نوع ضایعه و پیگیری منظم بستگی دارد.
موارد مصرف
- درمان موضعی زخمهای سالک (لیشمانیوز جلدی) در ضایعات محدود و غیرپیچیده
- کمک به کوچکترشدن و بهبود تدریجی ضایعات پوستی ناشی از گزش پشهخاکی آلوده
- استفاده بهعنوان بخشی از درمان ترکیبی سالک، طبق تشخیص پزشک متخصص پوست یا بیماریهای عفونی
روش مصرف
پیش از هر بار استفاده، ناحیهٔ آسیبدیده را طبق توصیهٔ پزشک تمیز و خشک کنید و سپس لایهٔ نازکی از پماد را فقط روی سطح زخم بمالید، بدون آنکه پوست سالم اطراف را بیشازحد بپوشاند. از تماس پماد با چشم، داخل بینی، دهان و سایر مخاطها خودداری کنید و در صورت تماس تصادفی، ناحیه را با آب فراوان بشویید. بهتر است هنگام مالیدن پماد از دستکش یا وسیلهٔ تمیز کمک بگیرید و پس از آن دستها را کاملاً بشویید. تعداد دفعات مصرف در روز، طول دورهٔ درمان و نحوهٔ پوشاندن یا نپوشاندن زخم را پزشک بر اساس نوع و وسعت ضایعه مشخص میکند؛ همان دستور را دقیق رعایت کنید و حتی اگر ظاهر زخم زودتر بهتر شد، دورهٔ درمان را بدون نظر پزشک قطع یا کوتاه نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سالک (لیشمانیوز جلدی) در ضایعات محدود و غیرپیچیده
ضایعه را پیش از مصرف تمیز و خشک کنید. از تماس پماد با چشم، دهان و سایر مخاطها پرهیز شود؛ دورهٔ معمول ۲۰ روز است.
کمک به کوچکشدن و بهبود تدریجی ضایعات پوستی ناشی از گزش پشهخاکی آلوده
پیش از شروع مصرف، تشخیص سالک و مناسببودن درمان موضعی باید تأیید شود؛ برای ضایعات نزدیک چشم، لب، بینی یا ناحیهٔ تناسلی ارزیابی تخصصی لازم است.
استفاده بهعنوان بخشی از درمان ترکیبی سالک
پارومومایسین در این حالت فقط بخشی از درمان است و نباید داروی همراه یا مدت درمان بدون هماهنگی پزشک تغییر کند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به پارومومایسین یا سایر آمینوگلیکوزیدها (مانند جنتامایسین یا نئومایسین) حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- وجود هرگونه عفونت باکتریایی همزمان، التهاب شدید یا زخم عمیق و باز در محل ضایعه را با پزشک در میان بگذارید.
- بارداری، شیردهی یا برنامه برای بارداری را پیش از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید.
- هر داروی موضعی یا خوراکی دیگری که همزمان مصرف میکنید یا روی همان ناحیه از پوست استفاده میکنید را نام ببرید.
- اگر سابقهٔ مشکلات شنوایی یا کلیوی دارید، آن را به پزشک یادآوری کنید، هرچند این پماد فقط موضعی است.
- برای مصرف در کودکان یا روی سطح وسیعی از پوست، حتماً پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا خارش خفیف در محل مصرف
- قرمزی یا التهاب خفیف پوست در محل ضایعه
- درد خفیف یا حساسیت موضعی در ناحیهٔ زخم
- خشکی یا کمی پوستهپوستهشدن پوست اطراف زخم
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- گسترش چشمگیر قرمزی، تورم، درد یا ترشح چرکی از زخم که میتواند نشانهٔ عفونت باکتریایی ثانویه باشد؛ بهسرعت به پزشک مراجعه کنید.
- ایجاد تاول، زخم عمیقتر یا واکنش پوستی شدید و غیرمعمول در محل مصرف؛ مصرف را قطع و بلافاصله به پزشک اطلاع دهید.
- عدم بهبود یا بدترشدن ضایعه پس از دورهٔ درمان تجویزشده؛ حتماً به پزشک مراجعه کنید تا درمان بازبینی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پارومومایسین موضعی معمولاً تداخل داروییِ گستردهای مانند شکل خوراکی یا تزریقی آمینوگلیکوزیدها ندارد، زیرا جذب آن از پوست سالم بسیار محدود است؛ بااینحال مصرف همزمان سایر داروهای موضعی، پمادهای کورتیکواستروئیدی یا محصولات حاوی الکل روی همان ناحیه ممکن است روند بهبود زخم را تحتتأثیر قرار دهد. اگر وسعت زخم زیاد باشد یا پوست آسیبدیدهٔ گستردهای وجود داشته باشد، جذب سیستمیک دارو میتواند بیشتر شود و در این حالت باید دربارهٔ سایر داروهای مصرفی، بهویژه داروهای مؤثر بر کلیه یا شنوایی، احتیاط بیشتری کرد. به همین دلیل فهرست کامل داروها و مکملهایتان، از جمله داروهای موضعی و گیاهی، را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ بالینی محدودی دربارهٔ مصرف پارومومایسین موضعی در بارداری و شیردهی وجود دارد. جذب سیستمیک آن از پوست سالم معمولاً کم است، اما در زخمهای وسیع یا پوست آسیبدیده ممکن است این جذب افزایش یابد. به همین دلیل مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی باید تنها با نظر پزشک و در صورتی باشد که فایدهٔ درمان از خطرهای احتمالی بیشتر باشد. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این پماد را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهٔ دارو دستور دیگری قید شده باشد. درِ تیوب یا ظرف را پس از هر بار استفاده کاملاً ببندید و آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و در صورت تغییر رنگ، بو یا بافت غیرعادی پماد یا سپریشدن تاریخ انقضا، آن را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 15 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پماد پارومومایسین زخم سالک را کاملاً درمان میکند؟
۰۲چه مدت طول میکشد تا زخم سالک با این پماد بهبود یابد؟
۰۳آیا این پماد باعث جاماندن جای زخم میشود؟
۰۴آیا میتوان همزمان از پماد دیگری هم روی زخم سالک استفاده کرد؟
۰۵آیا این پماد را میتوان روی ضایعات صورت استفاده کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه A07AA06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.