بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · اسکلتی‑عضلانی

پانکرونیوم بروماید

Pancuronium Bromide
رده ATC M03AC01شکل تزریقیدوز 2 mg/1mLبرند در ایران ۶
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پانکرونیوم بروماید دارویی از دستهٔ مسدودکننده‌های عصبی‌عضلانیِ غیردپولاریزان است که با قطعِ موقتِ ارتباطِ عصب و عضله، عضلاتِ اسکلتی را کاملاً شل و بی‌حرکت می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو در بیمارستان برای فراهم‌کردنِ شلیِ عضلانیِ لازم حینِ جراحی‌های بزرگ، لوله‌گذاریِ تنفسی و هماهنگیِ بیمار با دستگاهِ تنفسِ مصنوعی در بخشِ مراقبتِ ویژه استفاده می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

پانکرونیوم بروماید هیچ اثرِ ضددرد یا خواب‌آوری ندارد، پس همیشه همراه با بیهوشیِ کامل تزریق می‌شود تا بیمار حینِ عمل نه دردی حس کند و نه هوشیاریِ ناخواسته داشته باشد.

کِی با پزشک تماس بگیرید

پیش از هر جراحی یا بستری، بیماری‌های زمینه‌ای، حساسیت‌ها و داروهای مصرفی‌تان را کامل به تیمِ بیهوشی بگویید و اگر پس از عمل ضعفِ عضلانی یا مشکلِ تنفسی ادامه داشت، بی‌درنگ با پزشک تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Pancuronium
۰۲

معرفی دارو

پانکرونیوم بروماید یکی از داروهای مسدودکنندهٔ عصبی‌عضلانیِ غیردپولاریزان (Non-depolarizing Neuromuscular Blocker) از خانوادهٔ آمینواستروئیدهاست که در ردهٔ داروهای اسکلتی‌عضلانی قرار می‌گیرد. این دارو با اشغالِ رقابتیِ گیرنده‌های استیل‌کولین در محلِ اتصالِ عصب به عضله، از انتقالِ پیامِ عصبی جلوگیری می‌کند و عضلاتِ اسکلتی را به‌طورِ موقت کاملاً شل و بی‌حرکت می‌سازد. اثرِ آن نسبت به برخی داروهای مشابه با کمی تأخیر آغاز می‌شود، اما طولانی‌تر باقی می‌ماند. پانکرونیوم بروماید فقط به‌صورتِ تزریقِ وریدی و منحصراً توسط متخصصِ بیهوشی یا تیمِ مراقبتِ ویژه، درونِ بیمارستان و همراه با پایشِ کاملِ تنفس و علائمِ حیاتی تجویز می‌شود. این دارو خودش هیچ اثرِ ضددرد یا خواب‌آوری ندارد و همیشه در کنارِ بیهوشیِ کامل به‌کار می‌رود.

۰۳

موارد مصرف

  • تسهیلِ لوله‌گذاریِ تنفسی (اینتوباسیون) پیش از جراحی یا در بیمارانِ نیازمند به تهویهٔ مکانیکی
  • ایجادِ شلیِ عضلانیِ کافی حینِ جراحی‌های بزرگ، به‌ویژه جراحیِ قلب، قفسهٔ سینه یا شکم
  • کمک به هماهنگیِ بیمار با دستگاهِ تنفسِ مصنوعی در بخشِ مراقبتِ ویژه
  • مکملِ بیهوشیِ عمومی برای کاهشِ نیازِ بدن به داروهای بیهوشیِ استنشاقی حینِ اعمالِ جراحیِ طولانی
  • پیشگیری از حرکاتِ ناخواستهٔ عضلانی حینِ جراحی‌های ظریف و دقیق
۰۴

روش مصرف

پانکرونیوم بروماید هرگز توسط خودِ بیمار یا در منزل استفاده نمی‌شود؛ این دارو را فقط پزشکِ بیهوشی یا تیمِ درمانِ بخشِ مراقبتِ ویژه، از راهِ وریدی و درونِ بیمارستان تزریق می‌کند. زمان‌بندی، مقدار و تکرارِ تزریق را پزشک بر اساسِ نوعِ جراحی، وزنِ بیمار، عملکردِ کبد و کلیه و پاسخِ عضلانیِ فرد که با دستگاه‌های پایشِ ویژه اندازه‌گیری می‌شود، تعیین می‌کند. بیمار یا همراهانِ او نیازی به هیچ اقدامی برای مصرفِ این دارو ندارند و تنها لازم است پیش از عمل، سابقهٔ پزشکی و داروییِ کامل را در اختیارِ تیمِ بیهوشی بگذارند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

تسهیل لوله‌گذاری تراشه پیش از جراحی یا در بیماران نیازمند تهویهٔ مکانیکی

بزرگسالانتزریق وریدی به‌عنوان مکمل بیهوشی؛ مقدار آغازین و مقدارهای تقویتی بر پایهٔ پاسخ بیمار و پایش عصب‌عضله‌ای تنظیم می‌شود.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد، اصول کلی مانند بزرگسالان است و مقدار بر اساس وزن و پایش عصب‌عضله‌ای تنظیم می‌شود؛ فرآورده‌های حاوی بنزیل‌الکل برای نوزادان مناسب نیستند.

فقط با دسترسی فوری به تجهیزات لوله‌گذاری، اکسیژن‌رسانی، تهویهٔ مصنوعی و داروی برگشت‌دهنده؛ دارو به‌تنهایی بیهوشی یا بی‌دردی ایجاد نمی‌کند.

ایجاد شلی عضلانی کافی هنگام جراحی‌های بزرگ قلب، قفسهٔ سینه یا شکم

بزرگسالانتزریق وریدی در شروع یا طی جراحی، با مقدارهای تقویتی در صورت نیاز تا پایان عمل؛ تنظیم بر اساس عمق بلوک عصب‌عضله‌ای انجام می‌شود.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد، تزریق وریدی در محیط بیهوشی مجهز و با تنظیم مقدار بر اساس وزن، پاسخ بیمار و پایش عصب‌عضله‌ای انجام می‌شود.

همراه بیهوشی و بی‌دردی کافی مصرف شود؛ پایش عصب‌عضله‌ای برای پیشگیری از فلج باقی‌مانده ضروری است.

کمک به هماهنگی بیمار با دستگاه تنفس مصنوعی در بخش مراقبت‌های ویژه

بزرگسالاندر صورت ضرورت، به‌صورت کوتاه‌مدت همراه با تهویهٔ مکانیکی و آرام‌بخشی کافی؛ مقدار و تکرار فقط با پایش عصب‌عضله‌ای تنظیم می‌شود.
کودکاندر کودکان، فقط در بخش مراقبت‌های ویژهٔ مجهز و همراه با تهویهٔ مکانیکی و آرام‌بخشی کافی؛ مقدار بر اساس وزن و پایش عصب‌عضله‌ای تنظیم می‌شود.

مصرف طولانی‌مدت می‌تواند فلج طولانی یا ضعف عضلانی ایجاد کند و باید فقط با ارزیابی مداوم ضرورت ادامه یابد.

مکمل بیهوشی عمومی در اعمال جراحی طولانی برای کاهش نیاز به داروهای بیهوشی استنشاقی

بزرگسالانهمراه بیهوشی عمومی در جراحی‌های طولانی؛ مقدارهای تکمیلی با توجه به داروهای بیهوشی هم‌زمان و عمق بلوک عصب‌عضله‌ای تنظیم می‌شوند.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد، همراه بیهوشی عمومی و با تنظیم مقدار بر اساس وزن، داروهای هم‌زمان و پایش عصب‌عضله‌ای استفاده می‌شود.

داروهای بیهوشی استنشاقی می‌توانند اثر و مدت فلج عضلانی را افزایش دهند؛ پایش دقیق لازم است.

پیشگیری از حرکات ناخواستهٔ عضلانی هنگام جراحی‌های ظریف و دقیق

بزرگسالانتزریق وریدی به‌عنوان مکمل بیهوشی؛ مقدار آغازین و تقویتی بر اساس میزان بی‌حرکتی مورد نیاز و پایش عصب‌عضله‌ای تنظیم می‌شود.
کودکاندر کودکان غیرنوزاد، فقط همراه بیهوشی عمومی و با تنظیم مقدار بر اساس وزن و پایش عصب‌عضله‌ای انجام می‌شود.

برای ایجاد شلی عضلانی است و جایگزین بیهوشی، آرام‌بخشی یا کنترل درد نیست.

تنظیم دوز: پانکرونیوم عمدتاً از کلیه دفع می‌شود؛ در نارسایی کلیه و بیماری کبدی یا انسداد صفراوی، اثر دارو و ضعف عضلانی ممکن است طولانی شود. در سالمندان و بیماران مبتلا به اختلالات عصب‌عضله‌ای حساسیت و زمان برگشت متغیر است؛ مقدار و فاصلهٔ تزریق باید با توجه به سن، وزن، وضعیت بالینی، داروهای هم‌زمان و پایش عصب‌عضله‌ای توسط پزشک تعیین شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه حساسیتِ شناخته‌شده به پانکرونیوم بروماید یا سایرِ داروهای شل‌کنندهٔ عضلانی
  • بیماری‌های کلیوی یا کبدی، زیرا این دارو عمدتاً از راهِ کلیه دفع می‌شود و در نارساییِ این اندام‌ها ممکن است اثرش طولانی‌تر شود
  • بیماری‌های عصبی‌عضلانی مانندِ میاستنی گراویس یا سایرِ اختلالاتِ عصب‌وعضله
  • بیماری‌های قلبی‌عروقی، به‌ویژه اختلالاتِ ریتمِ قلب
  • مصرفِ هرگونه داروی دیگر، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای قلبی یا مکمل‌های حاویِ منیزیم
  • بارداری، شیردهی یا برنامه‌ریزی برای بارداری
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • افزایشِ گذرای ضربانِ قلب (تاکی‌کاردی) که معمولاً بی‌خطر است
  • افزایشِ خفیفِ فشارِ خون حینِ یا پس از تزریق
  • قرمزی، گرگرفتگی یا واکنشِ خفیفِ پوستی در محلِ تزریق
  • ضعفِ خفیفِ عضلانی که پس از پایانِ اثرِ دارو به‌تدریج برطرف می‌شود
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی — در این موارد فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید
  • ادامه یا بازگشتِ ضعفِ عضلانی یا مشکل در تنفس و بلعِ غذا پس از ترخیص از بیمارستان — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با پزشکِ معالج تماس بگیرید
  • افتِ ناگهانیِ فشارِ خون یا بی‌نظمیِ محسوسِ ضربانِ قلب حینِ تزریق — تیمِ بیهوشی این علائم را پیوسته پایش و در صورتِ نیاز فوراً مداخله می‌کند
  • خس‌خسِ سینه یا تنگیِ نفسِ ناگهانی که می‌تواند نشانهٔ اسپاسمِ برونش باشد — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • هرگونه هوشیاریِ ناخواسته یا ناتوانی در حرکت‌کردن که پس از عمل به‌خاطر می‌آورید — حتماً در ویزیتِ پس از عمل با پزشکِ بیهوشی در میان بگذارید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

برخی داروهای بیهوشیِ استنشاقی، بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها (مانندِ گروهِ آمینوگلیکوزیدها) و داروهای حاویِ منیزیم می‌توانند اثرِ شل‌کنندگیِ پانکرونیوم بروماید را تشدید و طولانی‌تر کنند، در حالی‌که مصرفِ طولانی‌مدتِ برخی داروهای ضدتشنج ممکن است از اثرِ آن بکاهد. مصرفِ هم‌زمانِ کورتیکواستروئیدها، به‌ویژه در بیمارانِ بستری در بخشِ مراقبتِ ویژه، گاهی با ضعفِ عضلانیِ طولانی‌ترِ پس از قطعِ دارو همراه بوده است. به همین دلیل، پیش از هر جراحی یا بستری، فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و حتی داروهای گیاهیِ مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز اطلاع دهید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

پانکرونیوم بروماید تنها در بیمارستان و برای مواردِ ضروری، مانندِ سزارین یا جراحیِ اورژانسی حینِ بارداری، آن‌هم زیرِ نظرِ مستقیمِ متخصصِ بیهوشی، به‌کار می‌رود. بخشِ کوچکی از این دارو از جفت عبور می‌کند، اما تصمیمِ نهایی دربارهٔ استفاده از آن حینِ بارداری را تیمِ پزشکی، با در نظر گرفتنِ ضرورتِ عمل و وضعیتِ جنین، می‌گیرد. اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر در دست است؛ به همین دلیل هرگونه تصمیم دربارهٔ شیردهی پس از عملی که در آن پانکرونیوم بروماید استفاده شده، باید با مشورتِ پزشک انجام شود.

۱۰

نگهداری

پانکرونیوم بروماید همواره در بیمارستان نگهداری و تزریق می‌شود؛ بیمار یا خانواده هرگز این دارو را در منزل نگه نمی‌دارند. این دارو باید در یخچال و دور از نورِ مستقیم نگهداری شود و پیش از هر تزریق، تیمِ درمانی تاریخِ انقضا و سالم‌بودنِ ویال را بررسی می‌کند. مانندِ هر دارویِ تزریقیِ دیگر، نگهداریِ آن باید همیشه دور از دسترسِ کودکان و افرادِ غیرمتخصص باشد.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی2 mg / 1mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۶ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پانکرونیوم PANCURONIUM
10 AMPULE in 1 BOX
Bharat Pharma Ltd
تزریقی
پانکومید PANCOMIDE
10 VIAL in 1 BOX
Genetec Lifesciences
تزریقی
پانکرونیوم PANCURONIUM
10 VIAL in 1 BOX
Genetec Lifesciences
تزریقی
پانکومید Pancomide
250 MILLILITER in 1 INHALER
Piramal Pharma (ex Piramal Enterprises Limited)
تزریقی
کورپان CUROPAN
10 AMPULE in 1 BOX
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
پانکرونیوم بروماید 4 م گ / 2 م ل آمپول PANCURONIUM BROMIDE 4MG/2ML AMP
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
پانکرونیوم PANCURONIUM
10 AMPULE in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
تزریقی
پانکرونیوم بروماید PANCURONIUM BROMIDE (DP) 4MG/2ML AMP
کارخانجات دارو پخش
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا پانکرونیوم بروماید باعثِ بیهوشی یا خواب‌آلودگی می‌شود؟
خیر. این دارو فقط عضلات را شل می‌کند و هیچ اثرِ خواب‌آور، ضددرد یا فراموشی‌آور ندارد؛ به همین دلیل همیشه همراه با داروهای بیهوشیِ کامل تجویز می‌شود تا بیمار حینِ عمل نه دردی احساس کند و نه هوشیاریِ ناخواسته داشته باشد.
۰۲پس از عمل، اثرِ این دارو چگونه از بین می‌رود؟
مدتِ اثرِ پانکرونیوم بروماید نسبتاً طولانی است و تیمِ بیهوشی با روش‌های تخصصی و پایشِ عضلانی، پایانِ اثرِ آن را کنترل و در صورتِ نیاز تسریع می‌کند. پیش از انتقال از اتاقِ ریکاوری، بازگشتِ کاملِ قدرتِ عضلانی بررسی می‌شود.
۰۳آیا این دارو در افرادِ مبتلا به بیماریِ کلیوی خطرناک است؟
در نارساییِ کلیه، دفعِ این دارو کندتر می‌شود و اثرِ شل‌کنندگیِ عضلانی ممکن است طولانی‌تر از حدِ معمول ادامه یابد. به همین دلیل پزشک در این بیماران با احتیاطِ بیشتر و پایشِ دقیق‌تر عمل می‌کند.
۰۴چرا ضربانِ قلب بعد از تزریقِ این دارو بالا می‌رود؟
افزایشِ گذرای ضربانِ قلب یکی از واکنش‌های شناخته‌شدهٔ پانکرونیوم بروماید است و معمولاً بی‌خطر و موقتی است. تیمِ بیهوشی در تمامِ مدتِ تزریق، ضربانِ قلب و فشارِ خون را پیوسته پایش می‌کند.
۰۵آیا ممکن است حینِ عمل هوشیار باشم اما نتوانم حرکت کنم؟
اگر بیهوشی یا آرام‌بخشیِ هم‌زمان به‌درستی انجام شود، چنین حالتی رخ نمی‌دهد. چون پانکرونیوم بروماید به‌تنهایی خواب‌آور نیست، تیمِ بیهوشی همیشه عمقِ بیهوشی را همراه با میزانِ شلیِ عضلانی پایش می‌کند تا از این پدیدهٔ نادر پیشگیری شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۶ برند از ۵ سازنده، در گروه M03AC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.