بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · گوارش و سوخت‌وساز

پانکراتین

Pancreatin 40000 [iU]
رده ATC A09AA02شکل کپسول طولانی‌رهش پلتبرند در ایران ۱
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پانکراتین دارویی از خانوادهٔ «جایگزینِ آنزیمِ پانکراس» است که وقتی پانکراسِ بدن به‌اندازهٔ کافی آنزیمِ گوارشی نمی‌سازد، جای آن را می‌گیرد.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای کمک به هضمِ غذا در افرادی با نارساییِ پانکراس—مانند فیبروزِ کیستیک، پانکراتیتِ مزمن یا پس از جراحیِ پانکراس—استفاده می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این کپسول باید کامل قورت داده شود و هرگز جویده یا خرد نشود، چون پوششِ محافظِ آن مانع از تخریبِ آنزیم‌ها در معدهٔ اسیدی می‌شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر با وجودِ مصرفِ منظمِ دارو مدفوعِ چرب و بدبو، دردِ شکم یا کاهشِ وزن ادامه داشت، یا در قورت‌دادنِ کپسول مشکل دارید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

پانکراتین ترکیبی از سه آنزیمِ گوارشیِ اصلی—لیپاز، آمیلاز و پروتئاز—است که در بدنِ سالم به‌طورِ طبیعی توسط خودِ پانکراس ساخته می‌شود، اما نمونهٔ داروییِ آن از پانکراسِ حیوانی تهیه می‌شود. این آنزیم‌ها به‌ترتیب چربی، نشاسته و پروتئینِ غذا را در رودهٔ باریک تجزیه می‌کنند تا بدن بتواند آن‌ها را جذب کند. در «نارساییِ برون‌ریزِ پانکراس» (Exocrine Pancreatic Insufficiency)، پانکراس آنزیمِ کافی ترشح نمی‌کند و پانکراتینِ خوراکی این کمبود را جبران می‌کند. پلت‌های داخلِ کپسول با پوششی مقاوم به اسید پوشانده شده‌اند تا سالم از معده عبور کنند و آنزیم‌ها را در روده آزاد کنند. هدفِ اصلیِ درمان، بهبودِ هضم و جذبِ غذا و پیشگیری از سوءتغذیه و کاهشِ وزنِ ناخواسته است.

۰۳

موارد مصرف

  • نارساییِ برون‌ریزِ پانکراس ناشی از فیبروزِ کیستیک
  • پانکراتیتِ مزمن (التهابِ درازمدتِ پانکراس)
  • پس از جراحیِ برداشتنِ بخشی یا کلِ پانکراس (پانکراتکتومی)
  • انسدادِ مجرای پانکراس در اثرِ سرطانِ پانکراس یا سایرِ تومورها
  • سایرِ بیماری‌های گوارشیِ همراه با کمبودِ آنزیمِ پانکراس، طبقِ تشخیصِ پزشک
۰۴

روش مصرف

این کپسول باید همراه با هر وعدهٔ غذایی و میان‌وعده—نه با معدهٔ خالی—مصرف شود، چون آنزیم‌ها فقط در حضورِ غذا کارایی دارند. کپسول را کامل و همراه با آبِ فراوان قورت بدهید؛ جویدن یا خردکردنِ آن پوششِ محافظ را از بین می‌برد، هم اثرِ دارو را کم می‌کند و هم می‌تواند به داخلِ دهان آسیب برساند. اگر قورت‌دادنِ کپسول برایِ شما یا فرزندتان دشوار است، دربارهٔ روش‌های جایگزین حتماً از پزشک یا داروساز بپرسید و آن را خودسرانه انجام ندهید. تعدادِ کپسول در هر وعده و مدتِ درمان را فقط پزشک بر اساسِ نوعِ بیماری، وزن و برنامهٔ غذاییِ شما تعیین می‌کند و بدونِ مشورتِ پزشک نباید آن را تغییر داد یا قطع کرد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

نارسایی برون‌ریز پانکراس ناشی از فیبروز کیستیک

بزرگسالانآغاز معمول با ۵۰۰ واحد لیپاز به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر وعدهٔ اصلی؛ برای میان‌وعده معمولاً حدود نصف دوز وعدهٔ اصلی. دوز بر پایهٔ مقدار چربی غذا، علائم سوءجذب و وضعیت تغذیه‌ای تنظیم می‌شود و درمان اغلب طولانی‌مدت است.
کودکانتا ۱۲ ماهگی: ۲٬۰۰۰ تا ۴٬۰۰۰ واحد لیپاز به‌ازای هر ۱۲۰ میلی‌لیتر شیرخشک یا هر نوبت شیردهی؛ بیش از ۱۲ ماه تا کمتر از ۴ سال: ۱٬۰۰۰ واحد لیپاز به‌ازای هر کیلوگرم در هر وعده؛ از ۴ سالگی به بعد: ۵۰۰ واحد لیپاز به‌ازای هر کیلوگرم در هر وعده. در کودکان بزرگ‌تر، میان‌وعده معمولاً حدود نصف دوز وعدهٔ اصلی است.

همراه هر وعدهٔ اصلی و میان‌وعده مصرف شود؛ کپسول و گرانول‌های روکش‌دار را نجوید یا خرد نکنید. کپسول ۴۰٬۰۰۰ واحدی برای شیرخواران و کودکان کم‌سن برای تنظیم دقیق دوز مناسب نیست و فرآوردهٔ مناسب سن باید طبق نظر پزشک انتخاب شود.

پانکراتیت مزمن

بزرگسالاندر صورت وجود نارسایی برون‌ریز پانکراس، معمولاً ۴۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ واحد لیپاز همراه هر وعدهٔ اصلی و حدود نصف دوز وعدهٔ اصلی همراه میان‌وعده مصرف می‌شود؛ در صورت تداوم مدفوع چرب، کاهش وزن یا سایر نشانه‌های سوءجذب، دوز فقط با نظر پزشک و به‌تدریج تنظیم می‌شود و تا زمان تداوم نارسایی ادامه می‌یابد.

در طول وعده یا بلافاصله پس از آن مصرف شود؛ برای میان‌وعده، قدرت فرآورده باید متناسب با دوز موردنیاز باشد.

پس از پانکراتکتومی جزئی یا کامل

بزرگسالاندوز بر پایهٔ مقدار باقی‌ماندهٔ عملکرد پانکراس، شدت نارسایی برون‌ریز، اندازه و چربی وعده و پاسخ بالینی و تغذیه‌ای، توسط پزشک یا متخصص و بر اساس پروتکل تعیین و به‌تدریج تنظیم می‌شود؛ پس از پانکراتکتومی کامل معمولاً درمان جایگزینی طولانی‌مدت یا دائمی لازم است.

همراه هر وعدهٔ اصلی و میان‌وعده مصرف شود. پس از پانکراتکتومی جزئی یا کامل، نیاز به دوز و مدت درمان باید به‌صورت فردی ارزیابی شود.

انسداد مجرای پانکراس ناشی از سرطان پانکراس یا سایر تومورها

بزرگسالاندر صورت ایجاد نارسایی برون‌ریز پانکراس، معمولاً ۴۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ واحد لیپاز همراه هر وعدهٔ اصلی و حدود نصف دوز وعدهٔ اصلی همراه میان‌وعده مصرف می‌شود؛ دوز بر پایهٔ مدفوع چرب، وزن، وضعیت تغذیه‌ای و مقدار چربی غذا تنظیم می‌شود.

همراه هر وعده و میان‌وعده مصرف شود. این درمان جایگزینی آنزیم است و ارزیابی و درمان علت انسداد نیز ضروری است.

سایر بیماری‌های گوارشی همراه با کمبود آنزیم‌های پانکراس

بزرگسالانفقط در صورت وجود نارسایی برون‌ریز پانکراس، معمولاً ۴۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ واحد لیپاز همراه هر وعدهٔ اصلی و حدود نصف دوز وعدهٔ اصلی همراه میان‌وعده مصرف می‌شود؛ مدت درمان و تنظیم دوز به علت زمینه‌ای و پاسخ بالینی و تغذیه‌ای بستگی دارد.

تنها با تشخیص نارسایی برون‌ریز پانکراس مصرف شود و همراه هر وعدهٔ اصلی و میان‌وعده باشد.

تنظیم دوز: این اطلاعات نسخه نیست؛ دوز و مدت دقیق را پزشک یا متخصص بر پایهٔ سن، وزن، شدت نارسایی برون‌ریز، اندازه و ترکیب وعده، مقدار چربی غذا و پاسخ بالینی و تغذیه‌ای تعیین می‌کند. واحدهای این بخش بر حسب لیپاز هستند. هر کپسول این فرآورده حاوی ۴۰٬۰۰۰ واحد لیپاز است و فقط زمانی مناسب است که نیاز به حداقل ۴۰٬۰۰۰ واحد لیپاز در هر وعده یا میان‌وعده وجود داشته باشد؛ برای دوزهای کمتر باید از فرآوردهٔ با قدرت پایین‌تر استفاده شود و کپسول نباید خودسرانه تقسیم شود. در افراد بالای ۱۲ ماه، بدون بررسی تخصصی از ۲٬۵۰۰ واحد لیپاز به‌ازای هر کیلوگرم در هر وعده، ۱۰٬۰۰۰ واحد لیپاز به‌ازای هر کیلوگرم در شبانه‌روز یا ۴٬۰۰۰ واحد لیپاز به‌ازای هر گرم چربی مصرفی در شبانه‌روز فراتر نروید. در نارسایی کلیه، نقرس یا اسیداوریک بالا، به‌علت احتمال افزایش اسیداوریک، مصرف با نظر پزشک و پایش لازم انجام شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به پانکراتین یا فرآورده‌های آنزیمیِ مشابه حساسیت داشته‌اید، حتماً به پزشک بگویید.
  • پانکراتین (ازجمله کرئون) از پانکراسِ خوک تهیه می‌شود؛ اگر این موضوع از نظرِ شرعی یا شخصی برایتان اهمیت دارد، پیش از شروعِ درمان با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
  • سابقهٔ نقرس، سنگِ کلیه یا بیماریِ کلیوی را به پزشک اطلاع دهید.
  • اگر انسداد یا تنگیِ روده دارید یا سابقهٔ آن را دارید، پیش از مصرف حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
  • در فیبروزِ کیستیک، به‌ویژه در کودکان، هرگونه تغییرِ دوز باید فقط زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک انجام شود.
  • فهرستِ همهٔ داروها، مکمل‌ها، بارداری یا شیردهیِ احتمالی و بیماری‌های زمینه‌ای‌تان را با پزشک در میان بگذارید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • دردِ خفیفِ شکم
  • نفخ و گازِ روده‌ای
  • تهوع
  • اسهال یا یبوست
  • سردرد
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیک شدید مانند کهیر، تورمِ لب و صورت یا تنگیِ نفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
  • دردِ شدید و پیوستهٔ شکم همراه با نفخِ غیرعادی یا یبوستِ سخت که می‌تواند نشانهٔ عارضهٔ نادرِ رودهای باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
  • خونریزی یا مشاهدهٔ خون در مدفوع؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • علائمِ انسدادِ شدیدِ روده مانند استفراغِ مکرر و ناتوانی در دفعِ مدفوع یا گاز؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

پانکراتین می‌تواند جذبِ خوراکیِ آهن را کاهش دهد؛ اگر مکملِ آهن مصرف می‌کنید، پزشک ممکن است فاصلهٔ زمانیِ مصرفِ دو دارو را تنظیم کند. مصرفِ هم‌زمان با داروهای کاهندهٔ اسیدِ معده هم گاهی بر عملکردِ پوششِ محافظِ کپسول اثر می‌گذارد و نیاز به هماهنگیِ پزشک دارد. چون پانکراتین عمدتاً در رودهٔ بدن اثر می‌کند و به‌طورِ گسترده وارد جریانِ خون نمی‌شود، تداخلِ سیستمیکِ جدی با اغلبِ داروهای دیگر گزارش نشده است؛ بااین‌حال، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

چون پانکراتین در دستگاهِ گوارش اثر می‌کند و عمدتاً وارد جریانِ خون نمی‌شود، در دورانِ بارداری و شیردهی معمولاً بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود، اما تعیینِ دوزِ مناسب برایِ تأمینِ نیازِ تغذیه‌ایِ مادر و جنین باید حتماً با پزشک هماهنگ شود و مصرف یا تغییرِ آن را خودسرانه انجام ندهید.

۱۰

نگهداری

کپسول‌ها را در دمای اتاق و دور از رطوبت و گرمای مستقیم نگه دارید و ظرف را کاملاً بسته نگه دارید. آن را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان نگه‌داری کنید، پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخ‌گذشته یا با ظاهرِ غیرعادی را دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
کپسول طولانی‌رهش پلت
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
کرئون CREON
50 CAPSULE, DELAYED RELEASE PELLETS in 5 BLISTER PACK in 1 BOX
Abbott Laboratories
کپسول طولانی‌رهش پلت
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا باید کپسولِ پانکراتین را حتماً همراه غذا مصرف کنم؟
این آنزیم‌ها فقط زمانی که غذا در معده و روده حضور دارد کار می‌کنند. مصرف با معدهٔ خالی هم اثربخشیِ دارو را کم می‌کند و هم دلیلِ درمانی ندارد، چون هدف کمک به هضمِ همان وعدهٔ غذایی است. به همین دلیل معمولاً باید همراه یا در ابتدای هر وعده و میان‌وعده مصرف شود.
۰۲اگر قورت‌دادنِ کپسول برایم سخت است، چه کنم؟
برخی بیماران، به‌ویژه کودکان، با هدایتِ پزشک کپسول را باز می‌کنند و پلت‌های داخلِ آن را روی مقدارِ کمی غذای نرم و اسیدی می‌ریزند و بدونِ جویدن سریع مصرف می‌کنند. این کار باید حتماً با راهنماییِ پزشک یا داروساز انجام شود، چون جویدنِ پلت‌ها پوششِ محافظ را از بین می‌برد.
۰۳آیا پانکراتین از پانکراسِ خوک تهیه می‌شود؟
بله، پانکراتینِ موجود در بازار—ازجمله کرئون—از پانکراسِ خوک استخراج می‌شود، چون این منبع از نظرِ فنی نزدیک‌ترین جایگزین به آنزیمِ طبیعیِ بدنِ انسان است. اگر این موضوع برایتان اهمیتِ شرعی یا شخصی دارد، بهتر است پیش از شروعِ درمان با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
۰۴آیا مصرفِ طولانی‌مدتِ این دارو وابستگی ایجاد می‌کند؟
خیر، پانکراتین دارویِ جایگزینیِ آنزیم است، نه دارویی با اثرِ وابستگی‌آور. تا زمانی که پانکراسِ بدن نتواند آنزیمِ کافی بسازد مصرفِ آن ادامه پیدا می‌کند، و قطعِ آن فقط بر اساسِ تشخیصِ پزشک و روندِ بیماری تصمیم‌گیری می‌شود.
۰۵چرا نباید کپسول یا پلت‌های داخلِ آن را بجوم؟
پوششِ مقاوم به اسیدِ روی پلت‌ها از تخریبِ آنزیم‌ها توسطِ اسیدِ معده جلوگیری می‌کند تا آن‌ها سالم به روده برسند. جویدن این پوشش را از بین می‌برد، اثربخشیِ دارو را کم می‌کند و می‌تواند غشای داخلِ دهان را هم تحریک کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه A09AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.