اوکرلیزوماب
اوکرلیزوماب یک پادتن مونوکلونال ضدسلولهای ب است که فعالیت نابجای دستگاه ایمنی در اماس را کاهش میدهد.
این دارو برای شکلهای عودکنندهٔ اماس و اماس پیشروندهٔ اولیه در بزرگسالان بهکار میرود.
واکنش هنگام تزریق، عفونت و فعالشدن دوبارهٔ هپاتیت ب از خطرهای مهم آن هستند. پیش از آغاز درمان، غربالگری هپاتیت ب و بررسی واکسنها اهمیت دارد.
وجود عفونت، سابقهٔ هپاتیت ب، ضعف ایمنی، سرطان، درمانهای قبلی اماس یا مصرف داروهای تضعیفکنندهٔ ایمنی را پیش از درمان مطرح کنید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، تب پایدار یا علائم عصبی جدید نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اوکرلیزوماب دارویی زیستی از گروه پادتنهای مونوکلونال و درمانهای تعدیلکنندهٔ بیماری اماس است. این دارو به نشانگر «سیدی۲۰» روی لنفوسیتهای ب متصل میشود و با کاهش این سلولها، التهاب و آسیب واردشده به دستگاه عصبی را کمتر میکند. هدف درمان، کاهش عودها و کندکردن پیشرفت ناتوانی در انواع مشخص اماس است. این دارو بهصورت محلول غلیظ تزریقی عرضه میشود، در ایران با نامهای تجاری آکرووس و زاکرل نیز شناخته میشود و باید در مرکز درمانی دریافت شود.
موارد مصرف
- اماس عودکننده، از جمله سندرم منفرد بالینی و اماس عودکنندهـفروکشکننده
- اماس پیشروندهٔ اولیه در بزرگسالان منتخب
- کاهش عود و فعالیت ضایعات التهابی در اماس
- کندکردن پیشرفت ناتوانی مرتبط با اماس پیشروندهٔ اولیه
روش مصرف
اوکرلیزوماب بهصورت انفوزیون وریدی و در برنامهای که متخصص اماس تعیین میکند داده میشود؛ مقدار، سرعت انفوزیون و زمان نوبتها را خودسرانه تغییر ندهید. پیش از هر نوبت معمولاً داروهایی برای کاهش واکنش انفوزیون داده میشود و بیمار در طول دریافت دارو و مدتی پس از آن تحت نظر میماند. اگر نوبتی را از دست دادید، برای تنظیم زمان بعدی با مرکز درمانی تماس بگیرید و نوبت بعدی را خودسرانه جلو نیندازید یا دوبرابر نکنید. واکسنهای زنده در طول درمان و تا بازگشت مناسب سلولهای ب نباید بدون تأیید متخصص دریافت شوند؛ واکسنهای غیرفعال نیز ممکن است پاسخ ایمنی کمتری ایجاد کنند.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به اوکرلیزوماب یا واکنش شدید به انفوزیونهای قبلی
- تب یا عفونت فعال، عفونتهای مکرر، سل یا تماس مهم با فرد مبتلا به عفونت
- سابقهٔ هپاتیت ب، بیماری کبدی یا نتیجهٔ غیرطبیعی آزمایشهای کبد
- مصرف داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، داروهای زیستی، شیمیدرمانی یا درمانهای قبلی اماس
- سابقهٔ سرطان، نقص ایمنی یا پایینبودن پادتنهای خون
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی؛ و همهٔ واکسنها، داروها و مکملهای مصرفی
عوارض احتمالی
- واکنشهای انفوزیون مانند خارش، بثورات پوستی، قرمزی، گرگرفتگی یا سردرد
- تب، لرز یا خستگی
- عفونتهای دستگاه تنفسی مانند گلودرد، آبریزش بینی یا سرفه
- تبخال دهانی یا عفونتهای پوستی
- سرگیجه یا تهوع
- تنگی نفس، خسخس، تورم لبها یا گلو، کهیر گسترده، افت فشار یا احساس غش هنگام انفوزیون: فوراً به کادر درمان اطلاع دهید؛ اگر شدید است، با اورژانس تماس بگیرید.
- تب پایدار، لرز شدید، تنگی نفس، سرفهٔ بدترشونده، درد هنگام ادرار یا عفونتی که بهبود نمییابد: برای ارزیابی سریع عفونت مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، تهوع مداوم یا درد قسمت راست بالای شکم: فوراً برای بررسی فعالشدن هپاتیت ب یا آسیب کبدی مراجعه کنید.
- ضعف پیشرونده، تغییر دید، اختلال گفتار، بیتعادلی، تغییر رفتار یا گیجی جدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید، زیرا میتواند نشانهٔ یک عارضهٔ عصبی نادر اما جدی باشد.
- عفونتهای مکرر یا طولانی، زخمهای دهانی مداوم یا تبهای بیدلیل: برای بررسی کاهش پادتنها و وضعیت ایمنی، سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان اوکرلیزوماب با داروها یا درمانهای دیگری که ایمنی را سرکوب میکنند میتواند خطر عفونت و کاهش سلولهای ایمنی را بیشتر کند؛ فاصلهگذاری یا تغییر درمان باید توسط متخصص انجام شود. واکسنهای زنده یا ضعیفشدهٔ زنده در طول درمان مناسب نیستند و تا زمان بازگشت سلولهای ب ممکن است خطرناک باشند؛ واکسنهای غیرفعال نیز شاید اثر کمتری داشته باشند. تداخل مهمی با غذا شناخته نشده است. فهرست کامل داروها، درمانهای قبلی اماس، واکسنها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات بارداری دربارهٔ اوکرلیزوماب محدود است و کاهش سلولهای ب در نوزاد پس از مواجههٔ داخل رحمی ممکن است رخ دهد. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، پیش از نوبت بعدی با متخصص گفتوگو کنید؛ معمولاً پیشگیری مؤثر از بارداری در طول درمان و تا شش ماه پس از آخرین نوبت توصیه میشود. ورود دارو به شیر انسان و اثر آن بر نوزاد بهطور کامل مشخص نیست؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ درمان یا شیردهی باید با متخصص مغز و اعصاب و پزشک کودک انجام شود.
نگهداری
ویال اوکرلیزوماب باید در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبه و دور از نور نگهداری شود؛ نباید یخ بزند، تکان داده شود یا در دمای اتاق رها بماند. آمادهسازی و نگهداری محلول انفوزیون باید توسط مرکز درمانی و طبق دستور رسمی انجام شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت بسته را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 30 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اوکرلیزوماب اماس را کاملاً درمان میکند؟
۰۲چرا پیش از شروع اوکرلیزوماب آزمایش هپاتیت ب انجام میشود؟
۰۳آیا هنگام دریافت اوکرلیزوماب میتوانم واکسن بزنم؟
۰۴اگر هنگام انفوزیون اوکرلیزوماب گرگرفتگی یا تنگی نفس پیدا کردم چه کنم؟
۰۵آیا اوکرلیزوماب سیستم ایمنی را ضعیف میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه L04AA. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.