نیراپاریب
نیراپاریب دارویی هدفمند از ردهٔ مهارکنندههای آنزیمِ پارپ (PARP) است که با مختلکردنِ ترمیمِ دیانای در سلولهای سرطانی، از رشد و تکثیرِ آنها جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ نگهدارندهٔ سرطانِ تخمدان، لولهٔ رحمی یا صفاقِ اولیه، پس از پاسخِ مطلوب به شیمیدرمانیِ مبتنیبر پلاتین، تجویز میشود.
مهمترین نکته، پایشِ منظمِ آزمایشِ خون و فشارِ خون در طولِ درمان است، زیرا نیراپاریب میتواند بر مغزِ استخوان و فشارِ خون اثر بگذارد.
در صورتِ کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، تبِ همراه با علائمِ عفونت، فشارِ خونِ بالا یا هر نشانهٔ نگرانکننده در طولِ درمان، حتماً و در اسرعوقت با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیراپاریب دارویی هدفمند از ردهٔ مهارکنندههای آنزیمِ پارپ است که در درمانِ برخی سرطانهای زنانه بهکار میرود. این آنزیم بهطورِ معمول به ترمیمِ آسیبهای دیانای در سلولها کمک میکند؛ نیراپاریب با مهارِ آن، بهویژه در سلولهای سرطانی که خود در مسیرهای دیگرِ ترمیمِ دیانای نقص دارند، مانندِ جهش در ژنِ بیآرسیای (BRCA)، باعثِ تجمعِ آسیب و از بین رفتنِ سلولِ سرطانی میشود. این دارو معمولاً پس از پاسخِ مطلوبِ تومور به شیمیدرمانیِ مبتنیبر پلاتین، بهعنوانِ درمانِ نگهدارنده برای بهتأخیرانداختنِ بازگشتِ بیماری تجویز میشود. مصرفِ آن همیشه زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصصِ خون و سرطان و همراه با پایشِ منظمِ آزمایشِ خون انجام میشود.
موارد مصرف
- درمانِ نگهدارندهٔ سرطانِ تخمدان، لولهٔ رحمی یا صفاقِ اولیه، پس از پاسخِ کامل یا نسبی به شیمیدرمانیِ مبتنیبر پلاتین
- کمک به بهتأخیرانداختنِ بازگشتِ بیماری در سرطانِ تخمدانِ عودکننده و حساس به پلاتین
- درمانِ برخی مواردِ سرطانِ تخمدانِ پیشرفته همراه با جهشهای ژنتیکیِ خاص در مسیرِ ترمیمِ دیانای، بنا به تشخیصِ پزشکِ متخصص
- استفاده بهعنوانِ بخشی از برنامهٔ درمانِ سرطانشناسی، طبقِ تجویز و پیگیریِ مستمرِ پزشکِ آنکولوژیست
روش مصرف
نیراپاریب بهصورتِ کپسولِ خوراکی و طبقِ برنامهای که پزشک مشخص میکند مصرف میشود؛ تعداد کپسول، دفعات و مدتِ درمان را فقط پزشکِ معالج تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر کند. این دارو را میتوان با یا بدونِ غذا خورد، اما بسیاری از بیماران با مصرفِ آن نزدیکِ زمانِ خواب و همراه با کمی غذا، تهوعِ کمتری تجربه میکنند؛ بهتر است هر روز در یک ساعتِ مشخص مصرف شود تا سطحِ دارو در بدن یکنواخت بماند. کپسول باید کامل بلعیده شود و از باز کردن یا خرد کردنِ آن خودداری کنید. اگر یک نوبت فراموش شد، طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز عمل کنید و هرگز برای جبران، دو نوبت را با هم مصرف نکنید؛ همچنین بدونِ هماهنگی با پزشک، درمان را قطع یا شیوهٔ مصرف را خودسرانه تغییر ندهید، زیرا ادامهٔ منظمِ درمان در اثربخشیِ آن نقشِ مهمی دارد.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیتِ شناختهشده به نیراپاریب یا سایرِ اجزای این دارو
- سابقهٔ فشارِ خونِ بالا یا بیماریهای قلبیعروقی
- مشکلاتِ خونی مانندِ کمخونی، کاهشِ پلاکت یا کاهشِ گلبولهای سفید
- بیماریِ کبدی یا کلیوی، یا سنِ بالا که ممکن است نیازمندِ پایشِ دقیقتری باشد
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی
عوارض احتمالی
- تهوع و گاهی استفراغ
- خستگی و احساسِ ضعف
- یبوست یا دردِ شکم
- سردرد و بیخوابی
- کاهشِ اشتها
- نشانههای کاهشِ شدیدِ سلولهای خونی مانندِ کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، رنگپریدگی یا تبِ همراه با علائمِ عفونت — در صورتِ بروز سریع به پزشک اطلاع دهید تا آزمایشِ خون انجام شود
- افزایشِ فشارِ خون یا نشانههای آن مانندِ سردردِ شدید یا تاریِ دید — پزشک معمولاً فشارِ خون را در طولِ درمان پایش میکند و در صورتِ علائمِ شدید باید سریع بررسی شود
- علائمِ نادرِ عصبی مانندِ تشنج یا تغییرِ ناگهانیِ سطحِ هوشیاری — نیازمندِ مراجعهٔ فوری به پزشک است
- خستگیِ پایدار یا کبودیِ مکرر در درازمدت که میتواند نشانهٔ اختلالِ نادرِ مغزِ استخوان باشد — این علائم را حتماً در ویزیتهای پیگیری با پزشک مطرح کنید
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو یا مشکل در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نیراپاریب عمدتاً از مسیرهایی متفاوت با بسیاری از داروهای رایج در بدن تجزیه میشود، به همین دلیل تداخلهای داروییِ شناختهشدهٔ آن نسبت به برخی دیگر از داروهای هدفمندِ ضدسرطان کمتر است؛ بااینحال، مصرفِ همزمان با داروهایی که بر فشارِ خون یا مغزِ استخوان اثر میگذارند نیاز به احتیاط و پایشِ بیشتر دارد. مصرفِ الکل نیز توصیه نمیشود، زیرا میتواند تهوع و ناراحتیِ گوارشی را تشدید کند. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی و پایش شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
نیراپاریب میتواند برای جنینِ در حالِ رشد آسیبزا باشد، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ بارداری توصیه نمیشود. زنانی که توانِ بارداری دارند بهتر است پیش و در طولِ درمان، و مدتی پس از پایانِ آن، از روشِ پیشگیریِ مطمئنی استفاده کنند که نوع و مدتِ آن را پزشک مشخص میکند؛ اگر در این بازه بارداری رخ داد یا احتمالِ آن مطرح شد، باید بلافاصله به پزشک اطلاع داده شود. از آنجا که ایمنیِ این دارو برای نوزادِ شیرخوار مشخص نیست، مصرفِ آن در دورانِ شیردهی توصیه نمیشود و بهتر است این موضوع پیش از هر تصمیمی با پزشک در میان گذاشته شود.
نگهداری
کپسولهای نیراپاریب را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرمای مستقیم و نورِ آفتاب نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خود. این دارو، مانندِ سایرِ داروهای ضدسرطان، باید کاملاً دور از دسترسِ کودکان و دیگر افرادِ خانواده نگهداری شود. پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و کپسولهای تاریخگذشته یا آسیبدیده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا نیراپاریب همان شیمیدرمانیِ معمول است؟
۰۲چرا در طولِ مصرفِ نیراپاریب باید مرتب آزمایشِ خون بدهم؟
۰۳بهترین زمانِ روز برای مصرفِ نیراپاریب چه موقعی است؟
۰۴اگر در طولِ درمان با نیراپاریب کبودیِ غیرمعمول یا خستگیِ شدید دیدم، چه کنم؟
۰۵آیا مصرفِ نیراپاریب همراه با غذا لازم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۶ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.