نیکلوزاماید
نیکلوزاماید دارویی ضدانگل از دسته داروهای کرمکش است که بهطور اختصاصی برای از بین بردن کرمهای نواری روده به کار میرود.
این دارو بیشتر برای درمان عفونتهای کرم نواری گاوی، خوکی، ماهی و کرم نواری کوتاه روده تجویز میشود.
نیکلوزاماید تقریباً از روده جذب نمیشود و اثرش موضعی و در همان روده است، به همین دلیل معمولاً بهخوبی تحمل میشود؛ بااینحال باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شود.
اگر پس از مصرف دارو نشانههای آلرژیک، خارش شدید یا ناراحتی گوارشی غیرمعمول دیدید، یا نشانههای عفونت پس از مدتی برطرف نشد، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیکلوزاماید دارویی ضدانگل از گروه درمانی کرمکشهاست که بهطور اختصاصی روی کرمهای نواری روده اثر میکند. این دارو تقریباً هیچ جذب سیستمیک قابلتوجهی از روده ندارد و اثرش را بهصورت موضعی، درست در محل زندگی انگل در روده باریک، اعمال میکند. مکانیسم اثر آن مهار فرایند تولید انرژی در سلولهای کرم نواری است؛ همین امر باعث فلجشدن و از بین رفتن سر و بخشهای نزدیک کرم میشود. پس از تخریب کرم، حرکات طبیعی روده معمولاً بقایای آن را همراه با مدفوع دفع میکند. هدف اصلی درمان، پاکسازی کامل روده از کرم نواری و پیشگیری از عوارض ناشی از عفونت طولانیمدت است.
موارد مصرف
- درمان عفونت کرم نواری گاوی (Taenia saginata)
- درمان عفونت کرم نواری خوکی (Taenia solium)
- درمان عفونت کرم نواری ماهی (Diphyllobothrium latum)
- درمان عفونت کرم نواری کوتوله یا کرم نواری کوتاه روده (Hymenolepis nana)
روش مصرف
این دارو باید طبق دستور پزشک و در زمان و شرایطی که او مشخص میکند مصرف شود. قرص نیکلوزاماید را باید کامل و بهآرامی جوید، نه یکجا قورت داد، زیرا جویدن کامل به تماس بهتر دارو با کرم نواری در روده باریک کمک میکند؛ در صورت نیاز میتوان آن را با کمی آب همراه کرد. معمولاً بهتر است دارو با معده نسبتاً خالی مصرف شود و زمان دقیق آن نسبت به وعدههای غذایی را پزشک یا داروساز مشخص میکند. برای کودکان خردسال، در صورت لزوم و طبق راهنمایی پزشک، میتوان قرص را خرد یا در آب حل کرد. تعداد نوبتهای مصرف بسته به نوع کرم نواری متفاوت است و فقط پزشک باید آن را تعیین کند؛ حتی اگر نشانهها زودتر برطرف شدند، درمان را بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان عفونت کرم نواری گاوی
معمولاً پس از صبحانهٔ سبک مصرف شود؛ قرص جویدنی را کاملاً بجوید و با مقدار کمی آب فرو دهید.
درمان عفونت کرم نواری خوکی
قرص را کاملاً بجوید؛ ملین نمکی باید ۲ ساعت پس از مصرف، طبق دستور پزشک، برای دفع سریع انگل استفاده شود. این دارو عفونت بافتی یا سیستیسرکوز را درمان نمیکند.
درمان عفونت کرم نواری ماهی
معمولاً پس از صبحانهٔ سبک مصرف شود؛ قرص جویدنی را کاملاً بجوید و با مقدار کمی آب فرو دهید.
درمان عفونت کرم نواری کوتوله یا کرم نواری کوتاه روده
هر نوبت پس از صبحانهٔ سبک و پس از جویدن کامل مصرف شود؛ دورهٔ ۷ روزه را قطع نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به نیکلوزاماید یا هر یک از اجزای این دارو حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید.
- اگر سابقه بیماری گوارشی یا اختلال در حرکت روده دارید، آن را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و ملینهای مصرفیتان را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر بارداری، قصد بارداری یا شیردهی دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- نتیجه آزمایش مدفوع یا هر مدرکی از نوع دقیق انگل را برای تشخیص و درمان درست همراه داشته باشید.
- در صورت مصرف برای کودکان خردسال، حتماً زیر نظر مستقیم پزشک اقدام کنید.
عوارض احتمالی
- ناراحتی خفیف معده یا دلدرد
- تهوع خفیف
- کاهش موقت اشتها
- سردرد خفیف یا سرگیجه ملایم
- خارش خفیف پوست
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لبها یا گلو، دشواری در تنفس یا کهیر گسترده در سراسر بدن: در این صورت بلافاصله مصرف را قطع کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
- راش پوستی گسترده یا خارش شدید و پیوسته: به پزشک اطلاع دهید تا بررسی شود.
- درد شدید شکم، استفراغ مکرر یا اسهال شدید و پایدار: به پزشک مراجعه کنید.
- سرگیجه یا گیجی غیرمعمول که در فعالیتهای روزانه اختلال ایجاد کند: موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که نیکلوزاماید عمدتاً در همان روده باریک باقی میماند و جذب سیستمیک چشمگیری ندارد، تداخلهای دارویی سیستمیک شناختهشده آن نسبتاً محدود است. بااینحال، مصرف همزمان یا نزدیک به زمان مصرف این دارو با ملینها یا داروهایی که سرعت حرکت روده را تغییر میدهند باید حتماً با نظر پزشک هماهنگ شود، چون میتواند بر میزان تماس دارو با انگل و در نتیجه اثرگذاری درمان تأثیر بگذارد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و هماهنگ شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
از آنجا که نیکلوزاماید تقریباً جذب سیستمیک قابلتوجهی ندارد، اثر آن بر جنین یا شیرخوار بهطور نظری محدودتر از داروهای ضدانگل سیستمیک تصور میشود؛ بااینحال اطلاعات کامل و قطعی درباره بیخطر بودن آن در بارداری و شیردهی در دست نیست. مصرف این دارو در دوران بارداری یا شیردهی باید فقط با تجویز و زیر نظر مستقیم پزشک انجام شود تا سود و خطر احتمالی برای مادر و جنین یا شیرخوار بهدرستی سنجیده شود.
نگهداری
نیکلوزاماید را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. این دارو را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخ انقضای روی بسته دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص جویدنی | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید قرص نیکلوزاماید را کامل جوید؟
۰۲آیا نیکلوزاماید روی همه کرمهای روده اثر دارد؟
۰۳دیدن قطعههای کرم در مدفوع پس از مصرف دارو طبیعی است؟
۰۴آیا لازم است بعد از مصرف نیکلوزاماید ملین هم مصرف کرد؟
۰۵آیا نیکلوزاماید برای کودکان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه P02DA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.