موپیروسین
موپیروسین یک آنتیبیوتیک موضعی است که فقط روی پوست استفاده میشود و با متوقف کردن رشد باکتری، به بهبود عفونتهای سطحی پوستی کمک میکند.
بیشتر برای درمان ایمپتیگو (زرد زخم) و عفونت باکتریایی در زخمها، بریدگیها یا خراشهای کوچک پوستی تجویز میشود.
این پماد فقط برای مصرف روی پوست است و نباید در چشم، داخل بینی، دهان یا واژن استفاده شود. در صورت قرمزی یا سوزش شدید، مصرف را قطع کنید و به پزشک اطلاع دهید.
اگر پس از چند روز مصرف بهبودی حاصل نشد، عفونت گستردهتر شد یا نشانههای حساسیت دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
موپیروسین آنتیبیوتیکی موضعی از گروه داروهای ضدباکتری پوست است که بهصورت پماد ۲ درصد فقط روی سطح پوست بهکار میرود، نه بهصورت خوراکی یا تزریقی. این دارو سازوکاری متفاوت از بسیاری از آنتیبیوتیکهای رایج دارد: با مهار یکی از آنزیمهای ضروری برای ساخت پروتئین در باکتری، از رشد و تکثیر آن جلوگیری میکند؛ به همین دلیل مقاومت متقاطع میان موپیروسین و سایر آنتیبیوتیکها نادر است. طیف اثر آن عمدتاً محدود به باکتریهای گرممثبت مانند استافیلوکوک طلایی، از جمله برخی سویههای مقاوم به آنتیبیوتیکهای رایجتر، و استرپتوکوک است و روی اغلب باکتریهای گرممنفی یا قارچها اثری ندارد. هدف اصلی آن، از بین بردن عفونت باکتریایی سطحی پوست و کمک به بهبود زخم است.
موارد مصرف
- درمان ایمپتیگو (زرد زخم) ناشی از استافیلوکوک یا استرپتوکوک
- درمان عفونت باکتریایی ثانویه در زخمهای کوچک، بریدگیها و خراشهای سطحی پوست
- درمان فولیکولیت و جوشهای سطحی عفونیشده
- کمک به کنترل عفونتهای خفیف پوستی پیش از گسترش آنها
روش مصرف
موپیروسین را طبق نظر پزشک، معمولاً چند بار در روز و برای مدتی کوتاه، بهصورت لایهای نازک روی ناحیهٔ آلودهٔ پوست بمالید و در صورت نیاز روی آن را با گاز تمیز بپوشانید. پیش از مصرف، دستها و ناحیه موردنظر را بشویید و کاملاً خشک کنید تا از اثر دارو کاسته نشود، و پس از مصرف نیز دستهای خود را بشویید. دورهٔ درمان را کامل کنید، حتی اگر ظاهر پوست زودتر بهبود یافت، چون قطع زودهنگام میتواند به بازگشت عفونت یا مقاومشدن باکتری بیانجامد. مقدار دقیق، تعداد دفعات مصرف در روز و طول دورهٔ درمان را پزشک یا داروساز بر اساس نوع و شدت عفونت مشخص میکند؛ بیش از مدت توصیهشده از این پماد استفاده نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
ایمپتیگو (زردزخم)
در صورت نبود بهبود طی ۳ تا ۵ روز، ارزیابی پزشکی لازم است؛ از تماس پماد با چشم و مخاط جلوگیری شود.
عفونت باکتریایی ثانویهٔ زخمهای کوچک، بریدگیها و خراشهای سطحی پوست
محل را پیش از مصرف تمیز و خشک کنید؛ برای زخمهای عمیق، وسیع یا سوختگیهای گسترده مناسب نیست.
فولیکولیت و جوشهای سطحی عفونیشده
برای جوشهای غیرعفونی مؤثر نیست؛ در صورت گسترش قرمزی، درد شدید یا تشکیل آبسه، معاینه لازم است.
عفونتهای باکتریایی خفیف و محدود پوست، پیش از گسترش
فقط روی نواحی درگیر و برای دورهٔ کوتاه مصرف شود؛ مصرف طولانی میتواند موجب رشد میکروبهای غیرحساس شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به موپیروسین، پلیاتیلنگلیکول یا سایر اجزای این پماد حساسیت داشتهاید، به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر بیماری کلیوی دارید و قرار است این پماد را روی زخم باز یا سطح نسبتاً وسیعی از پوست استفاده کنید، به پزشک بگویید؛ در این شرایط ممکن است پایهٔ پماد بیش از حد معمول جذب بدن شود.
- اگر همزمان از داروی موضعی دیگری روی همان ناحیه از پوست استفاده میکنید، آن را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر عفونت پوستی گسترده یا عمیق است، با تب همراه است، یا در فردی با ضعف سیستم ایمنی رخ داده، پیش از خوددرمانی حتماً به پزشک مراجعه کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش، خارش یا درد خفیف در محل مصرف
- قرمزی یا خشکی پوست
- بثورات پوستی خفیف
- احساس چسبندگی موضعی، بهخصوص بلافاصله پس از مصرف
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی، تورم یا سوزش شدید و رو به گسترش در محل مصرف که ممکن است نشانهٔ واکنش حساسیتی یا وخامت عفونت باشد: مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- اسهال شدید، مداوم یا خونی طی درمان یا حتی پس از پایان آن: با پزشک تماس بگیرید.
- نبود بهبودی یا بدترشدن عفونت پس از چند روز مصرف: به پزشک مراجعه کنید تا درمان بازبینی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
جذب موپیروسین از پوست سالم بسیار ناچیز است، به همین دلیل تداخل دارویی سیستمیک مهمی برای آن شناخته نشده است. بااینحال، استفادهٔ همزمان از فرآوردههای موضعی دیگر مانند سایر پمادها، کرمها یا لوسیونها روی همان ناحیه از پوست ممکن است جذب یا اثر موپیروسین را تغییر دهد؛ بنابراین بدون نظر پزشک، چند فرآوردهٔ موضعی را همزمان روی یک ناحیه بهکار نبرید. فهرست کامل داروها، پمادها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از نبود ناسازگاری احتمالی مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذب سیستمیک موپیروسین از پوست بسیار اندک است و اطلاعات موجود، نگرانی جدیای برای جنین در بارداری نشان ندادهاند؛ بااینحال مصرف در بارداری، بهویژه روی سطح وسیعی از پوست یا زخم باز، باید تنها با تشخیص و نظارت پزشک باشد. اطلاعات کافی دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر وجود ندارد؛ اگر شیر میدهید، پیش از استفاده، بهویژه در ناحیهٔ نزدیک سینه، با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این پماد را در دمای اتاق و بهدور از نور مستقیم آفتاب، گرما و رطوبت نگهداری کنید و پس از هر بار مصرف، درپوش آن را محکم ببندید. آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید؛ پماد منقضیشده یا تغییررنگداده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۸ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا موپیروسین برای جوشهای معمولی صورت هم مناسب است؟
۰۲اگر پوست زودتر از حد انتظار بهتر شد، میتوانم مصرف را قطع کنم؟
۰۳آیا موپیروسین را میتوان داخل بینی یا نزدیک چشم استفاده کرد؟
۰۴آیا مصرف موپیروسین میتواند به مقاومت باکتریایی بیانجامد؟
۰۵اگر بعد از چند روز مصرف، عفونت بهتر نشد چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۸ برند از ۱۶ سازنده، در گروه D06AX09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.