میواکوریوم کلراید
میواکوریوم کلراید یک شلکنندهٔ عضلانیِ غیردپلاریزان و کوتاهاثر از خانوادهٔ داروهای بیهوشی است که با مسدودِ موقتِ انتقالِ پیامِ عصبی به عضله، عضلاتِ اسکلتی را کاملاً شل میکند.
این دارو در جریانِ جراحی و بیهوشیِ عمومی برای شلِ عضلات و تسهیلِ لولهگذاریِ نای (اینتوباسیون) به کار میرود و گاهی برایِ هماهنگیِ کوتاهمدتِ بیمار با دستگاهِ تنفسِ مصنوعی در بخشِ مراقبتِ ویژه استفاده میشود.
این دارو تنفسِ خودبهخودی را هم متوقف میکند؛ از اینرو فقط توسطِ متخصصِ بیهوشی، در بیمارستان و همراه با دستگاهِ تنفسِ مصنوعی و پایشِ پیوستهٔ قلب و تنفس تزریق میشود.
پیش از هر عملِ جراحی، حتماً دربارهٔ حساسیتهای دارویی، بیماریهای عصبیعضلانی و هر واکنشِ غیرعادی به بیهوشیهای قبلی با تیمِ بیهوشی صحبت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
میواکوریوم کلراید دارویی از دستهٔ شلکنندههای عضلانیِ غیردپلاریزان (Non-depolarizing Muscle Relaxant) و از کوتاهاثرترین عضوهایِ این خانواده است که تنها بهصورتِ تزریقی و در محیطِ بیمارستانی، برای شلِ کاملِ عضلاتِ اسکلتی در کنارِ بیهوشیِ عمومی به کار میرود. این دارو با نشستن روی گیرندهٔ استیلکولین در محلِ اتصالِ عصب به عضله، انتقالِ پیامِ عصبی به عضلاتِ اسکلتی را بهطورِ موقت متوقف میکند. ویژگیِ شاخصِ آن، سرعتِ بالایِ تجزیهاش توسطِ آنزیمِ پلاسماییِ کولیناستراز است؛ به همین دلیل اثرش نسبت به بیشترِ شلکنندههای عضلانیِ دیگر کوتاهتر و برگشتش سریعتر است. این دارو بهتنهایی نه هوشیاری را از بین میبرد و نه دردی را تسکین میدهد؛ از اینرو همواره در کنارِ داروهای بیهوشکننده و مسکن به کار میرود و روندِ اثرش بهطورِ کامل توسطِ تیمِ بیهوشی مدیریت میشود.
موارد مصرف
- شلِ عضلاتِ اسکلتی برایِ تسهیلِ لولهگذاریِ نای پیش از جراحی
- حفظِ شلیِ عضلانی در طولِ عملِ جراحی تحتِ بیهوشیِ عمومی
- فراهمکردنِ شرایطِ مناسب برایِ جراحیهای شکمی، ارتوپدی و سایرِ اعمالِ جراحیِ نیازمند به بیحرکتیِ کاملِ عضلانی
- کمک به هماهنگیِ کوتاهمدتِ بیمار با دستگاهِ تهویهٔ مکانیکی در بخشِ مراقبتِ ویژه، در مواردِ محدود و به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
میواکوریوم کلراید هرگز توسطِ خودِ بیمار مصرف نمیشود و شکلِ خوراکی ندارد؛ این دارو را فقط متخصصِ بیهوشی، بهشکلِ تزریقِ وریدی (یکباره یا بهصورتِ سِرُمِ پیوسته) و درونِ اتاقِ عمل یا بخشِ مراقبتِ ویژه تزریق میکند. مقدار و سرعتِ تزریق را پزشک بر اساسِ وزن، نوعِ عمل و پاسخِ عضلانیِ بیمار که با دستگاههای پایشِ عصبیعضلانی اندازهگیری میشود، تعیین و در حینِ عمل تنظیم میکند. چون این دارو تنفسِ خودبهخودی را نیز مهار میکند، تجویزِ آن همیشه همراه با کمکِ تنفسی و در محیطی مجهز به امکاناتِ احیا انجام میشود؛ بیمار یا همراهانِ او هیچ نقشی در زمانبندی یا مقدارِ مصرف ندارند و تمامِ این تصمیمها بر عهدهٔ تیمِ بیهوشی است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
شلکردن عضلات اسکلتی برای تسهیل لولهگذاری نای پیش از جراحی
فقط پس از بیهوشی کافی و با آمادگی فوری برای حفظ راه هوایی و تهویهٔ مکانیکی؛ این دارو بیهوشی یا ضد درد نیست.
حفظ شلی عضلانی در طول عمل جراحی تحت بیهوشی عمومی
بیهوشیهای استنشاقی و برخی داروهای همزمان میتوانند اثر را تشدید کنند و نیاز به دوز نگهدارنده را کاهش دهند.
فراهمکردن بیحرکتی کامل برای جراحیهای شکمی، ارتوپدی و سایر اعمال جراحی
پس از قطع دارو، بازگشت کافی شلیزدایی و عملکرد تنفسی باید پیش از قطع حمایت تنفسی تأیید شود.
هماهنگسازی کوتاهمدت بیمار با دستگاه تهویهٔ مکانیکی در بخش مراقبتهای ویژه
همراهی آرامبخشی و بیدردی کافی، تهویهٔ کنترلشده و پایش مداوم تنفس الزامی است؛ دربارهٔ مصرف طولانیمدت در مراقبتهای ویژه دادهٔ کافی وجود ندارد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به میواکوریوم، سایرِ شلکنندههای عضلانی یا داروهای بیهوشی را پیش از عمل به تیمِ بیهوشی اطلاع دهید
- سابقهٔ بیماریهای عصبیعضلانی مانندِ میاستنی گراویس (Myasthenia Gravis) یا سایرِ اختلالاتِ عصب و عضله را حتماً بگویید
- کمبود یا فعالیتِ غیرطبیعیِ آنزیمِ کولیناسترازِ پلاسما در خود یا بستگانِ نزدیک، و نیز بیماریهای کبدی یا سوءتغذیه را که میتوانند اثرِ دارو را طولانیتر کنند، اطلاع دهید
- ابتلا به آسم یا سابقهٔ واکنشهای آلرژیک شدید را با تیمِ بیهوشی در میان بگذارید
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و آنتیبیوتیکهای مصرفیتان را پیش از عمل نشان دهید
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از هر بیهوشی به پزشک اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی و قرمزیِ گذرایِ پوست، بهویژه در صورت و گردن
- افتِ خفیف و گذرایِ فشارِ خون
- تندی یا کندیِ گذرایِ ضربانِ قلب
- واکنشِ خفیف در محلِ تزریق
- علائمِ آلرژیِ شدید مانندِ تورمِ ناگهانیِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده یا افتِ شدیدِ فشارِ خون؛ این واکنش در حینِ تزریق زیرِ نظرِ کادرِ درمان مدیریت میشود، اما اگر چنین نشانههایی را در دورانِ نقاهت دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- خسخسِ شدیدِ سینه یا تنگیِ نفسِ ناگهانی که باید بیدرنگ به پرستار یا پزشکِ بالینی اطلاع داده شود
- تأخیرِ غیرعادی در بازگشتِ قدرتِ عضلانی و تنفسِ خودبهخودی پس از پایانِ عمل، که نیازمندِ ادامهٔ کمکِ تنفسی و پایشِ بیشتر است
- ضعفِ عضلانیِ باقیمانده یا دوبینی پس از هوشیارشدن که باید سریع به تیمِ درمان اطلاع داده شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ شلکنندگیِ میواکوریوم را تشدید یا طولانیتر کنند؛ از جمله بیهوشیهای استنشاقی، برخی آنتیبیوتیکها بهویژه گروهِ آمینوگلیکوزیدها، نمکِ منیزیم، و داروها یا شرایطی که فعالیتِ آنزیمِ کولیناسترازِ پلاسما را کاهش میدهند. در مقابل، داروهایی مانندِ نئوستیگمین برایِ برگرداندنِ سریعترِ اثرِ آن به کار میروند. چون تجویزِ این دارو همیشه در بیمارستان و زیرِ نظرِ مستقیمِ تیمِ بیهوشی انجام میشود، بازهم فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا پیش از بیهوشی، تداخلهای احتمالی بررسی و مدیریت شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ اثرِ میواکوریوم بر بارداری و شیردهی در انسان دادههای محدودی در دست است. تصمیمِ استفاده از آن در بارداری، از جمله در سزارین، و در دورانِ شیردهی، کاملاً بر عهدهٔ متخصصِ بیهوشی و بر پایهٔ ضرورتِ پزشکی است. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا احتمالِ بارداری میدهید، حتماً پیش از هر بیهوشی این موضوع را با تیمِ درمان در میان بگذارید.
نگهداری
میواکوریوم کلراید هرگز در منزل نگهداری نمیشود و مسئولیتِ نگهداریِ آن بر عهدهٔ داروخانه و پرسنلِ بیمارستان است. این دارو معمولاً باید در یخچال و دور از نورِ مستقیم نگهداری شود و نباید یخ بزند. پرسنلِ درمانی پیش از هر تزریق، تاریخِ انقضا و سالمبودنِ محلول را بررسی میکنند و داروهای تاریخگذشته یا کدر و تغییررنگداده هرگز استفاده نمیشوند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میواکوریوم را خودم یا در خانه تزریق میکنم؟
۰۲بعد از عمل، اثرِ دارو چه زمانی از بین میرود؟
۰۳آیا این دارو باعثِ بیهوشی و بیدردی هم میشود؟
۰۴چرا در برخی افراد اثرِ این دارو خیلی طولانیتر میشود؟
۰۵چرا باید پیش از عمل دربارهٔ حساسیتها و بیماریهای زمینهایام به پزشک بگویم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه M03AC10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.