بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · ضدسرطان و ایمنی

میتومایسین

Mitomycin
رده ATC L01DC03شکل تزریقی برای محلولدوز 2 mg، 10 mg، 20 mg، 5 mgبرند در ایران ۱۴
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

میتومایسین داروی شیمی‌درمانی از دستهٔ آنتی‌بیوتیک‌های ضدتومور است که با آسیب‌رساندن به مادهٔ ژنتیکی سلول‌های سرطانی، از رشد و تقسیم آن‌ها جلوگیری می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر به‌صورت ترکیبی در درمان برخی سرطان‌های پیشرفته مانند سرطان معده و پانکراس، و نیز به‌صورت تزریق داخل مثانه برای سرطان سطحی مثانه به‌کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

میتومایسین یک داروی شیمی‌درمانی قدرتمند است که می‌تواند کاهش سلول‌های خونی را با تأخیر و به‌صورت تجمعی ایجاد کند؛ به همین دلیل در سراسر دورهٔ درمان به‌طور منظم آزمایش خون انجام می‌شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر در طول یا پس از تزریق دچار تب، کبودی یا خونریزی غیرعادی، تنگی نفس، یا کاهش محسوس حجم ادرار شدید، باید فوراً به پزشک اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Mitomycin
۰۲

معرفی دارو

میتومایسین (Mitomycin) داروی شیمی‌درمانی تزریقی است که در دستهٔ آنتی‌بیوتیک‌های ضدتومور جای می‌گیرد. با وجود داشتن واژهٔ «آنتی‌بیوتیک» در نام این گروه، کاربرد بالینی میتومایسین ضدسرطان است، نه درمان عفونت‌های باکتریایی. این دارو در بدن فعال می‌شود و با اتصال به رشته‌های دی‌ان‌ای سلول، مانع از تکثیر و تقسیم سلول‌های سرطانی می‌شود. میتومایسین معمولاً به‌صورت تزریق وریدی در ترکیب با سایر داروهای شیمی‌درمانی، یا به‌صورت تزریق مستقیم داخل مثانه برای برخی سرطان‌های سطحی مثانه به‌کار می‌رود. این دارو فقط در بیمارستان یا کلینیک تخصصی و زیر نظر مستقیم پزشک متخصص تجویز و تزریق می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمان ترکیبی سرطان پیشرفتهٔ معده، همراه با سایر داروهای شیمی‌درمانی
  • درمان ترکیبی سرطان پیشرفتهٔ پانکراس
  • تزریق داخل مثانه برای پیشگیری از عود سرطان سطحی مثانه پس از عمل جراحی
  • بخشی از درمان ترکیبی برخی سرطان‌های دیگر مانند سرطان مقعد، همراه با پرتودرمانی یا سایر داروها
  • درمان برخی سرطان‌هایی که به درمان‌های اولیه پاسخ کافی نداده‌اند، طبق تشخیص پزشک متخصص
۰۴

روش مصرف

میتومایسین را خود بیمار در منزل مصرف نمی‌کند؛ این دارو را پزشک یا پرستار آموزش‌دیده، به‌صورت تزریق وریدی، یا در سرطان مثانه با یک سوند به‌طور مستقیم داخل مثانه، در بیمارستان یا کلینیک تزریق می‌کند. تعداد نوبت‌ها و فاصلهٔ میان تزریق‌ها را پزشک بر اساس نوع بیماری، پاسخ به درمان و نتیجهٔ آزمایش‌های خون تعیین می‌کند و پیش از هر نوبت معمولاً آزمایش خون گرفته می‌شود. اگر در حین تزریق دردی، سوزش یا تورمی در محل ورید احساس کردید، باید بلافاصله به پزشک یا پرستار اطلاع دهید، زیرا نشت این دارو از رگ می‌تواند به پوست و بافت اطراف آسیب برساند. حضور به‌موقع در تمام نوبت‌های تزریق و پیگیری آزمایش‌ها اهمیت زیادی دارد و نباید بدون هماهنگی با پزشک، برنامهٔ درمان را تغییر داد یا نوبتی را حذف کرد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه حساسیت یا واکنش آلرژیک قبلی به میتومایسین یا سایر داروهای شیمی‌درمانی
  • بیماری زمینه‌ای کلیه یا ریه، یا سابقهٔ کاهش سلول‌های خونی (کم‌خونی، کاهش پلاکت یا گلبول سفید)
  • هرگونه شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی قبلی یا هم‌زمان
  • تمام داروها، مکمل‌ها و واکسن‌های اخیر یا برنامه‌ریزی‌شده
  • بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی
  • هرگونه عفونت فعال یا تب در زمان مراجعه برای تزریق
۰۶

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تهوع و استفراغ
  • خستگی و بی‌حالی
  • کاهش اشتها
  • زخم یا التهاب خفیف دهان
  • ریزش خفیف تا متوسط مو
  • در تزریق داخل مثانه: سوزش ادرار یا نیاز مکرر به دفع ادرار برای چند روز
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تب، لرز یا علائم عفونت — به دلیل کاهش گلبول‌های سفید ممکن است نشانهٔ عفونت جدی باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
  • کبودی یا خونریزی غیرعادی مانند خون‌دماغ، خون در ادرار یا مدفوع — می‌تواند نشانهٔ افت شدید پلاکت باشد؛ سریع به پزشک مراجعه کنید.
  • تنگی نفس، سرفهٔ خشک پایدار یا خستگی زودرس هنگام فعالیت‌های روزمره — می‌تواند نشانهٔ آسیب ریوی باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
  • کاهش محسوس حجم ادرار، تورم پا، رنگ‌پریدگی شدید یا خستگی ناگهانی — می‌تواند نشانهٔ آسیب کلیوی مرتبط با این دارو باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
  • درد، سوزش، قرمزی یا تاول در محل تزریق — می‌تواند نشانهٔ نشت دارو از رگ باشد؛ بلافاصله به تیم درمان اطلاع دهید.
  • علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، خارش گستردهٔ پوست یا دشواری در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۷

تداخل‌های دارویی

مصرف هم‌زمان میتومایسین با سایر داروهای شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی می‌تواند سرکوب مغز استخوان و کاهش سلول‌های خونی را تشدید کند. ترکیب آن با وین‌کریستین و داروهای مشابه از گروه وین‌کا آلکالوئیدها (Vinca Alkaloids) در موارد نادر با تنگی نفس ناگهانی همراه بوده است. هم‌چنین مصرف هم‌زمان با داروهای دیگر آسیب‌رسان به کلیه می‌تواند خطر آسیب کلیوی را افزایش دهد. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و واکسن‌هایت را پیش از هر نوبت تزریق به پزشک و داروساز بگو.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۸

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

میتومایسین می‌تواند به جنین آسیب برساند و مصرف آن در بارداری، به‌ویژه در سه‌ماههٔ اول، توصیه نمی‌شود؛ در طول درمان و مدتی پس از پایان آن، هم زنان و هم مردان باید از روش پیشگیری مطمئن از بارداری استفاده کنند. این دارو در شیر مادر ترشح می‌شود، بنابراین شیردهی در طول درمان توصیه نمی‌شود. تصمیم نهایی دربارهٔ بارداری، روش پیشگیری و شیردهی را باید با پزشک متخصص در میان گذاشت.

۰۹

نگهداری

از آن‌جا که میتومایسین داروی تزریقی و ویژهٔ تجویز در بیمارستان یا کلینیک است، نگهداری و آماده‌سازی آن معمولاً بر عهدهٔ داروخانه و تیم درمان است، نه بیمار. به‌طور کلی این دارو باید دور از نور مستقیم، رطوبت و گرمای زیاد نگهداری شود و پیش از تزریق، تاریخ انقضا و ظاهر محلول از نظر تغییر رنگ یا وجود ذرات معلق بررسی می‌شود. مانند هر داروی دیگر، این دارو نیز باید دور از دسترس کودکان نگهداری شود.

۱۰

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی برای محلول2 mg
تزریقی برای محلول5 mg
تزریقی برای محلول20 mg
تزریقی برای محلول10 mg
۱۱

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۴ برند از ۱۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
میتو-مد MITI-MED
2 MILLIGRAM in 1 VIAL, GLASS
Adit Lifesciences
تزریقی برای محلول
میتو-مد MITO-MED
1 VIAL, GLASS in 1 BOX · 2 MILLIGRAM in 1 VIAL, GLASS · 1 VIAL in 1 CARTON
Adit Lifesciences
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
2 MILLIGRAM in 1 VIAL · 1 VIAL in 1 CARTON
Adit Lifesciences
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
2 MILLIGRAM in 1 VIAL · 1 VIAL in 1 BOX
Biochem
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
1 VIAL in 1 BOX
Biochem Pharmaceutical Industries Ltd
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
2 MILLIGRAM in 1 VIAL, GLASS · 1 VIAL in 1 PACKAGE · 2 MILLIGRAM in 1 VIAL
Biochemgroup
تزریقی برای محلول
میتودن MITODN
1 VIAL in 1 BOX
Biozenta Lifescience Private Limited
تزریقی برای محلول
میتو MITO
1 VIAL in 1 BOX
Health Biotech Limited
تزریقی برای محلول
میتوکر MITOCARE
1 VIAL in 1 BOX
Health Biotech Limited
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
1 VIAL in 1 BOX
Health Biotech Limited
تزریقی برای محلول
میتونکو MITONCO
10 VIAL, GLASS in 1 BOX
Korea United Pharma
تزریقی برای محلول
میتومایسینا کمکس MITOMYCINA KEMEX
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
Laboratorio Kemex
تزریقی برای محلول
میتو MITO
1 BOX in 1 BOX
NEON LABORATORIES LTD
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
1 VIAL in 1 BOX
Naprod Life Sciences Pvt. Ltd.
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
2 MILLIGRAM in 1 VIAL · 1 VIAL in 1 BOX
SP Accure Labs
تزریقی برای محلول
مایسین اسپال MYCIN SPAL
1 VIAL in 1 BOX
SP Accure Labs
تزریقی برای محلول
مایسین اسپال MYCIN SPAL
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
SP Accure Labs Pvt. Ltd. (SPAL)
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
Sakar Healthcare Private Limited
تزریقی برای محلول
میتوسین MITOCIN
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
Thymoorgan Pharmazie GmbH
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCIN
1 VIAL in 1 BOX · 1 BOX in 1 BOX
Zydus Cadila
تزریقی برای محلول
پودوفیلین PODOPHYLLIN (SEPIDAJ) BULK
دارو سازی سپیداج
تزریقی برای محلول
میتومایسین MITOMYCINC KYOWA
فوریتهای سینا آرات گستر
تزریقی برای محلول
میتومایسین 2 میلی گرم MITOMYCIN 2MG
یارا طب خاورمیانه
تزریقی برای محلول
ویال میتومایسین ® 10 میلی گرم MITOMYCIN ® 10MG VIAL
یارا طب خاورمیانه
تزریقی برای محلول
۱۲

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا میتومایسین باعث ریزش مو می‌شود؟
بله، ممکن است باعث ریزش خفیف تا متوسط مو شود، هرچند شدت آن معمولاً کمتر از برخی داروهای شیمی‌درمانی دیگر است. این ریزش معمولاً پس از پایان دوره‌های درمان به‌تدریج برطرف می‌شود.
۰۲چرا پس از تزریق داخل مثانه باید نکات بهداشتی خاصی را رعایت کنم؟
چون باقی‌ماندهٔ دارو در ادرار می‌تواند در تماس مستقیم باعث تحریک یا واکنش پوستی در دست‌ها و ناحیهٔ تناسلی شود. شست‌وشوی کامل دست‌ها پس از دفع ادرار در ساعات اول پس از تزریق، طبق توصیهٔ پزشک، این خطر را کاهش می‌دهد.
۰۳چرا در طول درمان با میتومایسین این‌قدر آزمایش خون لازم است؟
چون این دارو می‌تواند کاهش گلبول‌های سفید و پلاکت را با تأخیر ایجاد کند، یعنی این افت گاهی چند هفته پس از تزریق ظاهر می‌شود. آزمایش‌های منظم به پزشک کمک می‌کند زمان‌بندی تزریق‌های بعدی را ایمن تنظیم کند.
۰۴آیا میتومایسین با سایر داروهای شیمی‌درمانی تداخل دارد؟
بله، به‌ویژه با داروهایی که خودشان مغز استخوان یا کلیه را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. پزشک پیش از هر دوره، ترکیب داروهای مصرفی را بررسی و در صورت نیاز، برنامهٔ درمان را تنظیم می‌کند.
۰۵اگر حین تزریق احساس سوزش یا درد در دستم کردم چه باید بکنم؟
بلافاصله به پرستار یا پزشک بالای سرتان اطلاع دهید تا تزریق متوقف و بررسی شود. این نشانه می‌تواند به معنای نشت دارو از رگ به بافت اطراف باشد که باید سریع مدیریت شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۹ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۴ برند از ۱۸ سازنده، در گروه L01DC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.