بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · متفرقه

پارافین مایع

Mineral Oil
رده ATC V03شکل Oilبرند در ایران ۱
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پارافین مایع (که با نامِ روغنِ معدنی هم شناخته می‌شود) روغنی زلال، بی‌رنگ و بی‌بو از خانوادهٔ ملین‌های روان‌کننده و نرم‌کننده است که تقریباً از روده جذب نمی‌شود و با روان نگه‌داشتنِ مدفوع، دفع را آسان‌تر می‌کند.

بیشتر برای چه؟

بیشترین کاربردِ آن تسکینِ کوتاه‌مدتِ یبوست و کمک به دفعِ راحت‌تر در شرایطی است که باید از زورزدن پرهیز شود؛ نوعِ موضعیِ آن نیز برای نرم‌کردن و محافظتِ پوستِ خشک به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکتهٔ ایمنی این است که هرگز نباید آن را درست پیش از خواب یا در حالتِ درازکش مصرف کرد، چون احتمالِ واردشدنِ ناخواستهٔ روغن به ریه وجود دارد؛ مصرفِ خوراکیِ طولانی‌مدت و بدونِ نظرِ پزشک نیز توصیه نمی‌شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر یبوست بیش از چند روز ادامه داشت، دردِ شکمی یا تهوعِ بدونِ دلیلِ مشخص دارید، باردار یا شیرده هستید، یا داروی رقیق‌کنندهٔ خون مصرف می‌کنید، پیش از استفاده حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Mineral oil
۰۲

معرفی دارو

پارافین مایع، که با نامِ روغنِ معدنی هم شناخته می‌شود، مخلوطی از هیدروکربن‌های روغنی، بی‌رنگ و بی‌بو است که در گروهِ ملین‌های روان‌کننده و نرم‌کننده (Emollient Laxative) جای می‌گیرد. این ماده تقریباً هیچ جذبِ سیستمیکی از دستگاهِ گوارش ندارد؛ در روده روی سطحِ مدفوع و دیوارهٔ روده لایه‌ای روان می‌سازد، از جذبِ آبِ مدفوع جلوگیری می‌کند و آن را نرم و لغزنده نگه می‌دارد تا دفع با فشارِ کمتری انجام شود. اثرِ ملینِ آن معمولاً طیِ چند ساعت پس از مصرف ظاهر می‌شود. همین روغن، جدا از دستگاهِ گوارش، به‌صورتِ موضعی هم به‌عنوانِ محافظ و نرم‌کنندهٔ پوست و برای نرم‌کردنِ جرمِ گوش پیش از خارج‌کردنِ آن به کار می‌رود.

۰۳

موارد مصرف

  • تسکینِ کوتاه‌مدتِ یبوست و نرم‌کردنِ مدفوعِ سفت
  • آسان‌کردنِ دفع در شرایطی که باید از زورزدن پرهیز شود، مانندِ پس از جراحیِ ناحیهٔ مقعد، بواسیر یا شقاقِ مقعدی
  • نرم‌کردنِ جرمِ گوش (سرومن) پیش از خارج‌کردنِ آن توسط پزشک
  • محافظت و نرم‌کردنِ موضعیِ پوستِ خشک و مستعدِ ترک‌خوردگی
۰۴

روش مصرف

پارافین مایعِ خوراکی را طبقِ توصیهٔ پزشک یا داروساز، ترجیحاً جدا از وعده‌های اصلیِ غذا مصرف کنید. آن را همیشه در حالتِ نشسته یا ایستاده بنوشید و هرگز درست پیش از خوابیدن یا در حالتِ درازکش استفاده نکنید، چون احتمالِ واردشدنِ اشتباهیِ روغن به راهِ تنفسی وجود دارد. اثرِ ملین معمولاً طیِ چند ساعت ظاهر می‌شود، پس زمانِ مصرف را طوری تنظیم کنید که به سرویسِ بهداشتی دسترسی داشته باشید. این دارو فقط برای مصرفِ کوتاه‌مدت مناسب است و نباید بدونِ نظرِ پزشک، پیاپی و طولانی‌مدت مصرف شود؛ اگر یبوست ادامه داشت، حتماً پزشک را در جریان بگذارید. برای استفادهٔ موضعی، مقدارِ کمی از روغن را روی پوستِ تمیز و خشک بمالید. در هر دو حالت، مقدار و دفعاتِ دقیقِ مصرف را پزشک یا داروساز بر اساسِ وضعیتِ شما مشخص می‌کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

یبوست کوتاه‌مدت و نرم‌کردن مدفوع سفت

بزرگسالان۱۵ تا ۴۵ میلی‌لیتر خوراکی در شبانه‌روز، معمولاً یک نوبت هنگام خواب.
کودکانکودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال: ۵ تا ۱۵ میلی‌لیتر خوراکی در شبانه‌روز، معمولاً هنگام خواب؛ برای کودکان کمتر از ۶ سال بدون تجویز پزشک مصرف نشود.

با غذا مصرف نشود؛ حداکثر ۴۵ میلی‌لیتر در شبانه‌روز و معمولاً حداکثر تا ۱ هفته. با سایر داروها دست‌کم ۲ ساعت فاصله داشته باشد.

پیشگیری از زورزدن هنگام دفع پس از جراحی ناحیهٔ مقعد، بواسیر یا شقاق مقعدی

بزرگسالان۱۵ تا ۴۵ میلی‌لیتر خوراکی در شبانه‌روز، معمولاً هنگام خواب، تا نرم‌شدن مدفوع و دفع بدون زورزدن.

پس از جراحی فقط با تأیید جراح مصرف شود؛ مصرف طولانی‌مدت توصیه نمی‌شود و ممکن است ترمیم ناحیهٔ مقعد را مختل کند.

نرم‌کردن جرم گوش پیش از خارج‌کردن توسط پزشک

بزرگسالان۳ قطره در گوش مبتلا هنگام خواب، به مدت ۳ تا ۴ شب.

پس از چکاندن قطره، ۵ تا ۱۰ دقیقه به پهلو بمانید. در صورت درد، ترشح یا احتمال سوراخ‌بودن پردهٔ گوش استفاده نشود.

محافظت و نرم‌کردن پوست خشک و مستعد ترک‌خوردگی

بزرگسالانیک لایهٔ نازک روی پوست خشک، ۲ تا ۴ بار در روز و ترجیحاً بلافاصله پس از حمام یا شست‌وشو.
کودکانیک لایهٔ نازک روی پوست خشک، ۲ تا ۴ بار در روز و ترجیحاً پس از حمام یا شست‌وشو.

فقط برای مصرف خارجی است؛ از تماس با چشم و زخم باز جلوگیری شود و در صورت ایجاد سوزش یا بثورات قطع شود.

تنظیم دوز: جذب خوراکی پارافین مایع ناچیز است و معمولاً در نارسایی کلیه یا کبد به تنظیم روتین دوز نیاز ندارد؛ بااین‌حال سالمندان، بیماران بستری یا کم‌توان و افراد دچار اختلال بلع یا خطر ورود روغن به ریه باید مصرف خوراکی را فقط با نظر پزشک انجام دهند. دوز و مدت دقیق، به‌ویژه در کودکان و پس از جراحی، باید توسط پزشک تعیین شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به پارافین مایع حساسیت داشته‌اید، پیش از مصرف به پزشک یا داروساز بگویید.
  • مشکلِ بلع، رفلاکسِ معده یا هر بیماری که خطرِ واردشدنِ ترشحات به راهِ تنفسی را افزایش می‌دهد، به پزشک اطلاع دهید؛ در این شرایط مصرفِ خوراکیِ این دارو معمولاً توصیه نمی‌شود.
  • سنِ پایینِ کودک، ناتوانیِ سالمندان در بلع، یا بستری‌بودنِ طولانی‌مدت را حتماً با پزشک در میان بگذارید، چون در این گروه‌ها احتیاطِ بیشتری لازم است.
  • اگر دردِ شکمی، تهوع، استفراغِ بدونِ دلیلِ مشخص یا هر نشانه‌ای که به آپاندیسیت یا انسدادِ روده شک ایجاد می‌کند دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
  • بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی را به پزشک اطلاع دهید.
  • فهرستِ کاملِ داروها، به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون و مکمل‌های ویتامینیِ مصرفی‌تان را به پزشک یا داروساز بگویید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • نشتِ روغنی از مقعد یا لکهٔ چرب روی لباسِ زیر، به‌ویژه با مصرفِ بیش‌ازحد
  • خارشِ اطرافِ مقعد
  • دلپیچه یا ناراحتیِ خفیفِ شکمی
  • تهوعِ خفیف
  • نفخ
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • سرفهٔ ناگهانی، تنگیِ نفس، تبِ بی‌دلیل یا احساسِ خفگی حینِ یا پس از مصرف، که می‌تواند نشانهٔ ورودِ روغن به ریه باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • دردِ شدید و مداومِ شکمی همراه با تهوع و استفراغ یا نفخِ شدید، که می‌تواند نشانهٔ انسدادِ روده یا مشکلِ جدیِ گوارشی باشد؛ در این صورت سریع به پزشک مراجعه کنید.
  • خون‌ریزیِ مقعدی یا مشاهدهٔ خونِ تیره در مدفوع، که باید حتماً توسطِ پزشک بررسی شود.
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی؛ با اورژانس تماس بگیرید.
  • یبوستی که با وجودِ مصرفِ این دارو بهبود نمی‌یابد، که نیازمندِ بازبینیِ پزشک است.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ منظم یا طولانی‌مدتِ پارافین مایع می‌تواند جذبِ ویتامین‌های محلول در چربی، به‌ویژه ویتامینِ کا و همچنین آ، د و ای، را از روده کاهش دهد و در مصرفِ مزمن به کمبودِ آن‌ها بینجامد. هم‌زمانی با داروهای نرم‌کنندهٔ مدفوع مانندِ داکوزات نیز معمولاً توصیه نمی‌شود، چون ممکن است جذبِ ناخواستهٔ این روغن را از روده افزایش دهد. در افرادی که داروهای رقیق‌کنندهٔ خون مصرف می‌کنند نیز، تغییرِ جذبِ ویتامینِ کا می‌تواند بر اثرِ آن داروها تأثیر بگذارد. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی بررسی شود و در صورتِ نیاز، زمانِ مصرف یا نوعِ ملین تنظیم گردد.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرفِ خوراکیِ پارافین مایع در بارداری، به‌ویژه به‌صورتِ منظم یا طولانی‌مدت، باید با احتیاط باشد؛ چون کاهشِ جذبِ ویتامینِ کا در مادر به‌طورِ نظری می‌تواند بر انعقادِ خون اثر بگذارد و به همین دلیل در بارداری معمولاً ملین‌های دیگر ترجیح داده می‌شوند. اگر باردار هستید یا شیر می‌دهید و به ملین نیاز دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا ایمن‌ترین گزینه انتخاب شود. مصرفِ موضعیِ این روغن روی پوست در بارداری و شیردهی معمولاً بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود، اما در این مورد هم بهتر است با پزشک هماهنگ باشید.

۱۰

نگهداری

پارافین مایع را در دمای اتاق، دور از گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید و درِ ظرف را همیشه محکم ببندید. آن را دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید، چون بلعِ تصادفیِ این روغن توسط کودکان می‌تواند خطرناک باشد. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا و ظاهرِ روغن را بررسی کنید و اگر رنگ یا بویش تغییر کرده بود، از مصرفِ آن خودداری کنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
Oil
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پارافین مایع MINERAL OIL
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
داروسازی حنان بروجن
Oil
پارافین MINERAL OIL
60 GRAM in 1 BOTTLE
داروسازی کیمیاگر طوس
Oil
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا می‌توانم پارافین مایع را هر شب پیش از خواب مصرف کنم؟
خیر، مصرفِ آن درست پیش از خواب یا در حالتِ درازکش توصیه نمی‌شود، چون احتمالِ واردشدنِ ناخواستهٔ روغن به ریه وجود دارد. بهتر است آن را در حالتِ نشسته یا ایستاده و در ساعتی مصرف کنید که تا زمانِ خواب فاصله داشته باشد. برای مصرفِ منظم یا طولانی‌مدت هم حتماً با پزشک مشورت کنید.
۰۲چرا نباید پارافین مایع را طولانی‌مدت مصرف کنم؟
مصرفِ مداوم و طولانی‌مدتِ این دارو می‌تواند جذبِ برخی ویتامین‌های محلول در چربی را کاهش دهد و در درازمدت به کمبودِ آن‌ها بینجامد. به همین دلیل این دارو بیشتر برای تسکینِ کوتاه‌مدتِ یبوست مناسب است، نه یک راه‌حلِ همیشگی؛ اگر یبوست ادامه‌دار است، علتِ آن باید توسطِ پزشک بررسی شود.
۰۳آیا پارافین مایع برای کودکان بی‌خطر است؟
مصرفِ خوراکیِ این دارو در کودکانِ خردسال، به‌دلیلِ خطرِ ورودِ آن به ریه، معمولاً توصیه نمی‌شود و باید فقط با تجویز و زیرِ نظرِ پزشکِ کودکان انجام شود. هرگز بدونِ مشورتِ پزشک آن را به کودک ندهید.
۰۴فرقِ مصرفِ خوراکی و موضعیِ پارافین مایع چیست؟
نوعِ خوراکی برای نرم‌کردنِ مدفوع و تسکینِ یبوست به کار می‌رود و احتیاط‌های خاصِ خودش را دارد، در حالی‌که نوعِ موضعی فقط روی پوست مالیده می‌شود و به‌عنوانِ محافظ و نرم‌کننده عمل می‌کند. این دو کاربرد را نباید با هم اشتباه گرفت و بهتر است پیش از خرید، نوعِ محصول با داروساز روشن شود.
۰۵آیا مصرفِ پارافین مایع باعثِ نشتِ روغن از مقعد می‌شود؟
بله، به‌ویژه اگر مقدارِ مصرف بیشتر از حدِ توصیه‌شده باشد، ممکن است مقداری روغن بدونِ کنترل از مقعد نشت کند یا لباسِ زیر را چرب کند. اگر این مشکل مکرر یا آزاردهنده باشد، بهتر است دربارهٔ مقدار و روشِ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه V03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.