بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · دستگاه تنفس

متاپروترنول سولفات

Metaproterenol Sulfate
رده ATC R03CB03شکل تزریقیدوز 0.5 mg/1mLبرند در ایران ۱
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

متاپروترنول سولفات دارویی از گروه آگونیست‌های بتا-۲ کوتاه‌اثر است که با شل کردن عضلات دیوارهٔ راه‌های هوایی، تنفس را آسان‌تر می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای تسکین و کنترل تنگی نفس ناشی از آسم و دیگر بیماری‌های انسدادی ریه مانند برونشیت مزمن به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکته دربارهٔ این دارو این است که تزریق آن باید طبق تجویز پزشک و اغلب زیر نظر کادر درمان انجام شود، زیرا مصرف بیش‌ازحد می‌تواند باعث تپش قلب و بی‌قراری شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از تزریق تنگی نفس بهتر نشد یا بدتر شد، اگر ضربان قلب بسیار تند یا نامنظم احساس کردید، یا نشانه‌های آلرژی شدید مانند تورم صورت و دشواری در تنفس دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Metaproterenol
۰۲

معرفی دارو

متاپروترنول سولفات دارویی از دستهٔ گشادکننده‌های برونش (برونکودیلاتور) و از خانوادهٔ آگونیست‌های گیرندهٔ بتا-۲ آدرنرژیک (Beta-2 Adrenergic Agonist) است. این دارو با تحریک گیرنده‌های بتا-۲ در عضلات صافِ دیوارهٔ راه‌های هوایی، این عضلات را شل و مجرای تنفسی را بازتر می‌کند. برخلاف برخی برونکودیلاتورهای گزینشی‌تر، متاپروترنول اثر ملایمی هم بر گیرنده‌های بتا-۱ قلب دارد که زمینه‌ساز برخی عوارض قلبیِ آن است. شکلِ تزریقیِ آن معمولاً در شرایط حادِ تنگی نفس یا زمانی که مصرفِ استنشاقی امکان‌پذیر یا کافی نیست، توسط کادر درمان به کار می‌رود. هدف اصلیِ این دارو، باز کردنِ سریعِ راه‌های هوایی و تسکینِ تنگی نفسِ ناشی از انقباضِ برونش‌هاست.

۰۳

موارد مصرف

  • تسکین حملهٔ حاد تنگی نفس در آسم
  • کنترل برونکواسپاسم (تنگی راه‌های هوایی) در بیماری‌های انسدادی مزمن ریه مانند برونشیت مزمن و آمفیزم
  • کمک به بازتر شدن راه‌های هوایی در بیماران مبتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه
  • درمان کمکی در شرایط حادِ تنگی نفس که نیاز به اثر سریع دارو دارد
۰۴

روش مصرف

شکل تزریقی این دارو معمولاً توسط پزشک یا کادر درمان و در محیط درمانی تزریق می‌شود، به‌ویژه در شرایطی که تنگی نفس شدید باشد یا مصرف اسپری و استنشاقی کافی نباشد. مقدار، فاصلهٔ میان تزریق‌ها و طول دورهٔ درمان را فقط پزشک بر اساس شدت علائم و پاسخ بدن تعیین می‌کند و نباید بدون نظر پزشک این تزریق را تکرار یا مقدار آن را تغییر داد. اگر پزشک تزریق در منزل را آموزش داده و تجویز کرده باشد، باید دقیقاً طبق همان دستور عمل کرد. چنانچه این دارو برای کنترل مستمر علائم تجویز شده، بدون هماهنگی با پزشک آن را قطع نکنید، چون ممکن است تنگی نفس بازگردد. اگر با وجود مصرف دارو تنگی نفس بهتر نشد یا اثر معمول آن کاهش یافت، هرچه زودتر پزشک را در جریان بگذارید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

حملهٔ حاد آسم

بزرگسالان۰٫۵ تا ۱ میلی‌گرم (۱ تا ۲ آمپول از محلول ۰٫۵ میلی‌گرم در ۱ میلی‌لیتر) به‌صورت عضلانی یا زیرجلدی؛ در صورت ضرورت، ۰٫۲۵ میلی‌گرم (نصف آمپول) به‌صورت وریدیِ بسیار آهسته و فقط تحت پایش دقیق پزشکی.

برای درمان تزریقی کوتاه‌مدت در وضعیت حاد است؛ تجویز وریدی فقط در شرایط ضروری و با پایش دقیق قلبی‌تنفسی انجام شود.

برونکواسپاسم حاد در برونشیت مزمن یا آمفیزم

بزرگسالان۰٫۵ تا ۱ میلی‌گرم (۱ تا ۲ آمپول از محلول ۰٫۵ میلی‌گرم در ۱ میلی‌لیتر) به‌صورت عضلانی یا زیرجلدی؛ در صورت ضرورت، ۰٫۲۵ میلی‌گرم (نصف آمپول) به‌صورت وریدیِ بسیار آهسته و فقط تحت پایش دقیق پزشکی.

درمان تزریقی باید کوتاه‌مدت و تحت نظارت پزشک انجام شود؛ در صورت بدترشدن تنگی نفس، ارزیابی فوری پزشکی لازم است.

تنظیم دوز: این اطلاعات نسخه نیست؛ دوز و مسیر تجویز دقیق را پزشک بر پایهٔ شدت وضعیت، پاسخ بالینی، سن، وزن، شکل و غلظت فرآورده و وضعیت قلبی‌تنفسی تعیین می‌کند. برای کودکان، رژیم تزریقی استانداردی در این بخش ارائه نمی‌شود؛ تکرار یا تغییر دوز فقط با تصمیم پزشک انجام شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به متاپروترنول یا داروهای مشابه از خانوادهٔ آگونیست‌های بتا حساسیت داشته‌اید، حتماً به پزشک بگویید.
  • سابقهٔ بیماری‌های قلبی مانند ضربان نامنظم قلب (آریتمی)، بیماری عروق کرونر یا فشار خون بالا را با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر پرکاری تیروئید یا دیابت دارید، پزشک را مطلع کنید؛ زیرا این دارو می‌تواند بر ضربان قلب و قند خون اثر بگذارد.
  • فهرست کامل داروهای مصرفی — به‌ویژه سایر برونکودیلاتورها، داروهای قلبی و دیورتیک‌ها (ادرارآورها) — را به پزشک و داروساز اطلاع دهید.
  • در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
  • اگر پیش‌تر افت پتاسیم خون یا اختلال الکترولیتی داشته‌اید، این موضوع را با پزشک مطرح کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • لرزش خفیف دست‌ها
  • بی‌قراری یا احساس عصبی‌بودن
  • سردرد
  • سرگیجهٔ خفیف
  • حالت تهوع
  • درد، قرمزی یا التهاب خفیف در محل تزریق
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تپش قلب شدید، ضربان نامنظم یا درد قفسهٔ سینه — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • نشانه‌های واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا دشواری شدید در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
  • بدتر شدنِ ناگهانی تنگی نفس بلافاصله پس از تزریق (واکنشی نادر ولی جدی) — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • ضعف عضلانی شدید یا گرفتگی مداوم عضلات که می‌تواند نشانهٔ افت پتاسیم خون باشد — در اسرع‌وقت به پزشک اطلاع دهید.
  • لرزش شدید یا بی‌قراری همراه با ضربان قلب بسیار سریع و مداوم — به پزشک اطلاع دهید و در صورت شدت زیاد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرف هم‌زمان متاپروترنول با سایر گشادکننده‌های برونش یا محرک‌های سمپاتومیمتیک می‌تواند عوارض قلبی مانند تپش قلب را تشدید کند. بتابلوکرها (داروهای کاهندهٔ فشار خون و ضربان قلب) ممکن است اثر این دارو را خنثی کنند و این دارو نیز می‌تواند با اثر برخی از آن‌ها تداخل داشته باشد. مصرف هم‌زمان با مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز (MAOI) یا داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای باید با احتیاط باشد، زیرا می‌تواند اثرات قلبی‌عروقی دارو را افزایش دهد. ترکیب با برخی دیورتیک‌ها یا کورتیکواستروئیدها نیز ممکن است خطر افت پتاسیم خون را بیشتر کند که خود بر ریتم قلب اثرگذار است. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل‌های احتمالی جلوگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعات دربارهٔ مصرف متاپروترنول در بارداری محدود است و تزریق آن باید تنها زمانی انجام شود که پزشک فایدهٔ کنترل تنگی نفس مادر را بیشتر از خطرات احتمالی برای جنین بداند. مانند سایر آگونیست‌های بتا-۲، احتمال اثر این دارو بر انقباضات رحمی مطرح است؛ از این رو نظارت پزشکی در دوران بارداری اهمیت دارد. مشخص نیست که این دارو به مقدار قابل‌توجه وارد شیر مادر می‌شود یا نه، پس مادرانی که شیر می‌دهند باید پیش از هر تزریق با پزشک مشورت کنند.

۱۰

نگهداری

این دارو را در دمای اتاق و به‌دور از نور مستقیم آفتاب، گرما و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه پزشک یا داروساز دستور دیگری داده باشد. آمپول یا ظرف تزریقی را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر تزریق، محلول را از نظر تغییر رنگ یا وجود ذرات معلق بررسی کنید و در صورت مشاهدهٔ هرگونه تغییر ظاهری از مصرف آن خودداری کنید. همیشه تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخ‌گذشته یا استفاده‌نشده را طبق راهنماییِ داروخانه دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی0.5 mg / 1mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
متاپروترنول م ل/05م گ آمپول METAPROTERNOL SULFATE 0.5MG/1ML AMP
داروسازی تولید دارو
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا می‌توانم تزریق متاپروترنول را خودم در خانه انجام دهم؟
فقط در صورتی که پزشک صراحتاً این کار را آموزش داده و تجویز کرده باشد. در غیر این صورت، این تزریق باید توسط پزشک یا پرستار انجام شود و حتی در تزریق خانگی هم باید دقیقاً طبق همان آموزش عمل کرد.
۰۲چرا بعد از تزریق این دارو ضربان قلبم بالا می‌رود؟
متاپروترنول علاوه بر گیرنده‌های بتا-۲ ریه، اثر خفیفی هم روی گیرنده‌های بتا-۱ قلب دارد که می‌تواند ضربان قلب را موقتاً افزایش دهد. اگر این حس شدید باشد یا با درد قفسهٔ سینه همراه شود، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
۰۳آیا این تزریق جایگزین اسپریِ استنشاقیِ آسم است؟
خیر. این شکل تزریقی معمولاً برای شرایط حاد یا زمانی که استنشاق ممکن یا کافی نیست به کار می‌رود و جایگزین همیشگیِ داروهای کنترل‌کنندهٔ روزانهٔ آسم نیست؛ برنامهٔ درمانی را پزشک تعیین می‌کند.
۰۴اگر بعد از تزریق تنگی نفسم بهتر نشد، چه کار کنم؟
اگر علائم تنگی نفس بهبود نیافت یا بدتر شد، این وضعیت را جدی بگیرید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
۰۵آیا مصرف مکرر این دارو باعث کم‌اثر شدنش می‌شود؟
مصرف بیش‌ازحد یا مکرر بدون نظر پزشک می‌تواند اثر دارو را کم کند و خطر عوارض قلبی را افزایش دهد. به همین دلیل همیشه باید طبق تجویز و بازهٔ زمانیِ تعیین‌شده توسط پزشک مصرف شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه R03CB03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.