مپولیزوماب
مپولیزوماب یک پادتن تکدودمانی و داروی زیستیِ تنظیمکنندهٔ ایمنی است که پیامرسان اینترلوکین-۵ را مهار میکند. با کاهش تولید و بقای ائوزینوفیلها، التهاب مرتبط با برخی بیماریهای تنفسی و خونی را کم میکند.
بیشتر بهعنوان درمان افزوده و نگهدارنده برای آسم شدید ائوزینوفیلیک، یعنی نوعی آسم همراه با افزایش ائوزینوفیلها، بهکار میرود. در بیماران منتخب برای رینوسینوزیت مزمن شدید همراه با پولیپ بینی، گرانولوماتوز ائوزینوفیلیک با پلیآنژیت و سندرم هیپرائوزینوفیلیک نیز تجویز میشود.
این دارو برای برطرفکردن حملهٔ حاد آسم یا تشدید ناگهانی بیماری انسدادی مزمن ریه نیست و جای داروی نجات را نمیگیرد. تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، دشواری تنفس، کهیر گسترده یا احساس غش پس از تزریق میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر عفونت انگلی دارید، بیماری تنفسیتان پس از شروع درمان بدتر شده، یا کورتون مصرف میکنید و قصد کاهش آن را دارید، پیش از تغییر درمان اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، سابقهٔ حساسیت به داروهای زیستی و همهٔ داروها و مکملهای همزمان را نیز مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مپولیزوماب یک پادتن تکدودمانی و داروی زیستیِ تنظیمکنندهٔ ایمنی است که در ردهٔ داروهای ضدسرطان و ایمنی و زیرگروه مهارکنندههای اینترلوکین قرار میگیرد. این دارو به اینترلوکین-۵ متصل میشود؛ پیامرسانی که به تولید و زندهماندن ائوزینوفیلها کمک میکند. با کاهش ائوزینوفیلها، التهاب و احتمال تشدید در برخی بیماریهای تنفسی و خونی کمتر میشود. اثر آن نگهدارنده است و برای رفع فوری تنگینفس یا حملهٔ حاد آسم کاربرد ندارد.
موارد مصرف
- درمان افزوده و نگهدارندهٔ آسم شدید با الگوی ائوزینوفیلیک، وقتی با درمانهای قبلی بهخوبی کنترل نشده است
- درمان افزودهٔ رینوسینوزیت مزمن شدید همراه با پولیپ بینی در بزرگسالان منتخب
- درمان افزودهٔ گرانولوماتوز ائوزینوفیلیک با پلیآنژیتِ عودکننده یا مقاوم به درمان
- درمان افزودهٔ سندرم هیپرائوزینوفیلیکِ بهخوبی کنترلنشده، بدون علت ثانویهٔ غیرخونیِ شناختهشده، در بیماران منتخب
- در برخی مجوزهای جدید: درمان نگهدارندهٔ افزودهٔ بیماری انسدادی مزمن ریهٔ کنترلنشده با الگوی ائوزینوفیلیک در بزرگسالان
روش مصرف
مپولیزوماب فقط بهصورت تزریق زیرجلدی و طبق برنامهٔ منظم تجویز میشود؛ مقدار، فاصلهٔ تزریق و مدت درمان بر اساس بیماری، سن و نظر متخصص تعیین میشود. این دارو معمولاً درمان افزوده و طولانیمدت است و جای اسپری یا داروی نجات در حملهٔ آسم یا تشدید ناگهانی بیماری انسدادی مزمن ریه را نمیگیرد. قلم یا سرنگ آماده فقط پس از آموزش و تأیید کادر درمان ممکن است توسط بیمار یا مراقب تزریق شود؛ فرآوردهٔ ویالی باید طبق دستور فرد آموزشدیده آماده و تزریق شود. نوبت فراموششده را خودسرانه دوبرابر نکنید و اگر کورتون مصرف میکنید، آن را ناگهانی قطع نکنید؛ هرگونه کاهش باید تدریجی و زیر نظر پزشک باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به مپولیزوماب، نوکالا یا هر جزء این فرآورده واکنش حساسیتی داشتهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ واکنشها ممکن است با تأخیر هم رخ دهند.
- اگر عفونت انگلی شناختهشده یا مشکوک دارید، قبل از شروع درمان بگویید؛ عفونت فعال باید ارزیابی و در صورت نیاز درمان شود.
- اگر اکنون حملهٔ آسم، تشدید بیماری انسدادی مزمن ریه یا تنگینفس شدید دارید، بدانید این دارو درمان فوری نیست و باید برنامهٔ درمان حاد خود را دنبال کنید.
- فهرست همهٔ داروها، اسپریها، کورتونها، داروهای زیستی، داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی و مکملهایتان را ارائه دهید؛ کورتون را بدون برنامهٔ پزشک کم یا قطع نکنید.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی و سابقهٔ بیماریهای مهم یا عفونتهای مکرر را پیش از شروع درمان مطرح کنید.
- در کودکان، کاربرد دارو به سن و بیماری بستگی دارد و برای بعضی کاربردها در سنین پایین اطلاعات کافی وجود ندارد؛ تزریق کودک باید توسط کادر درمان یا مراقب آموزشدیده انجام شود.
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد، قرمزی، تورم، خارش یا سوزش محل تزریق
- کمردرد
- درد مفصل یا تب خفیف
- گلودرد یا گرفتگی بینی
- درد قسمت بالای شکم یا اگزما
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، دشواری تنفس، افت فشار یا احساس غش: احتمال واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگینفس شدید، کبودی لبها، ناتوانی در صحبتکردن بهعلت نفستنگی یا بدترشدن سریع آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریه: مپولیزوماب برای حملهٔ حاد نیست؛ داروی نجات تجویزشده را طبق برنامه بهکار ببرید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب مداوم، لرز، سرفهٔ شدید یا علائم عفونت، و نیز درد شکم یا اسهال پایدار در صورت احتمال عفونت انگلی: هرچه سریعتر برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- درد قفسهٔ سینه، ضعف یا بیحسی ناگهانی، درد شدید شکم، خونریزی غیرعادی یا علائم جدید شدید در افراد مبتلا به گرانولوماتوز ائوزینوفیلیک با پلیآنژیت یا سندرم هیپرائوزینوفیلیک: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مشخصی با غذا یا الکل برای مپولیزوماب شناخته نشده است و چون یک پادتن است، معمولاً از مسیر آنزیمهای کبدی با داروهای خوراکی تداخل نمیکند؛ بااینحال، دادههای تداخل مستقیم محدود است. مپولیزوماب معمولاً همراه با داروهای استنشاقی، کورتونها یا درمانهای دیگر بیماریهای ائوزینوفیلیک استفاده میشود، اما کورتون را نباید ناگهانی قطع کرد و ترکیب آن با داروهای زیستی یا سرکوبکنندهٔ ایمنی باید زیر نظر متخصص باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و اگر درمان ضدانگلی یا داروی ایمنی دیگری دریافت میکنید، زمانبندی را هماهنگ کنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف مپولیزوماب در بارداری محدود است و دربارهٔ خطر برای جنین قطعیت کافی وجود ندارد؛ اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، شروع یا ادامهٔ درمان باید با سنجش سود و خطر توسط پزشک انجام شود. دربارهٔ ورود دارو به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد نیز دادهٔ کافی در انسان وجود ندارد، بنابراین تصمیم دربارهٔ شیردهی و درمان باید با پزشک گرفته شود.
نگهداری
دارو را در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید؛ آن را منجمد نکنید و دور از دسترس کودکان بگذارید. زمان مجاز خارجماندن از یخچال و شرایط پس از آمادهسازی به شکل فرآورده بستگی دارد، پس دستور روی بسته را رعایت کنید؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات و نیز داروی تاریخگذشته را استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 100 mg |
| تزریقی برای محلول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مپولیزوماب حملهٔ ناگهانی آسم را درمان میکند؟
۰۲آیا پس از شروع مپولیزوماب میتوانم کورتون را قطع کنم؟
۰۳آیا مپولیزوماب با داروهای آسم تداخل دارد؟
۰۴اگر نوبت تزریق مپولیزوماب را از دست بدهم چه کنم؟
۰۵آیا میتوانم مپولیزوماب را در خانه تزریق کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۳ سازنده، در گروه L04AC06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.