مپیواکائین هیدروکلراید
مپیواکائین هیدروکلراید ۲٪ یک بیحسکنندهٔ موضعی از نوع آمیدی است که با مهار موقت پیامهای عصبی، درد را در ناحیهٔ تزریق کاهش میدهد.
بیشتر برای بیحسی موضعی یا ناحیهای در اقدامات دندانپزشکی، جراحیهای کوچک و برخی اقدامات تشخیصی یا درمانی استفاده میشود.
این دارو باید تزریقی و توسط پزشک یا دندانپزشک آموزشدیده استفاده شود؛ ورود ناخواسته به رگ یا جذب بیشازحد میتواند مسمومیت جدی ایجاد کند.
اگر به بیحسکنندههای موضعی، بیماری قلبی یا کبدی، صرع، فاویسم یا اختلالات خونی مبتلا هستید، پیش از تزریق اطلاع دهید. علائمی مانند گیجی، وزوز گوش، تشنج، تنگی نفس یا تپش قلب شدید پس از تزریق نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مپیواکائین هیدروکلراید یک بیحسکنندهٔ موضعی تزریقی از گروه بیحسکنندههای آمیدی است. این دارو با مهار موقت کانالهای سدیمی در رشتههای عصبی، انتقال پیام درد را متوقف میکند و معمولاً باعث بیهوشی عمومی نمیشود. بسته به محل و روش تزریق، برای بیحسی موضعی یا ناحیهای بهکار میرود. فرآوردهٔ موردنظر غلظت ۲٪ دارد و با نام تجاری کاینامید نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- بیحسی موضعی در اقدامات دندانپزشکی
- بیحسی برای بخیه یا جراحیهای کوچک
- بیحسی ناحیهای برای برخی اعمال پزشکی
- بیحسی در برخی اقدامات تشخیصی یا درمانی
روش مصرف
این دارو برای مصرف خوراکی یا تزریق خانگی نیست و باید توسط پزشک، دندانپزشک یا درمانگر آموزشدیده در محل مناسب تزریق شود. مقدار، روش و تعداد تزریق را نسخه و نوع اقدام تعیین میکند؛ تزریق باید با روش ایمن و آهسته انجام شود تا احتمال ورود دارو به رگ کمتر شود. پس از بیحسی، تا بازگشت حس طبیعی از جویدن، گازگرفتن ناحیه و خوردن یا نوشیدن مواد داغ پرهیز کنید. در صورت سرگیجه یا خوابآلودگی، تا برطرفشدن علائم رانندگی و کارهای پرخطر انجام ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیحسی موضعی در اقدامات دندانپزشکی
کمترین مقدار مؤثر استفاده شود؛ سقف دندانپزشکی به نوع کارتریج و وجود یا نبود تنگکنندهٔ عروق وابسته است و نباید با سقف فرآوردهٔ تزریقی غیر دندانپزشکی یکسان فرض شود. پیش از هر تزریق آسپیراسیون انجام شود.
بیحسی موضعی برای بخیه و جراحیهای کوچک
از تزریق از داخل پوست یا بافت ملتهب و عفونی پرهیز شود؛ تزریق آهسته و جزءبهجزء همراه با آسپیراسیون انجام شود.
بیحسی ناحیهای برای اعمال پزشکی
برای اپیدورال و کودال فقط فرآوردهٔ تکدوزِ بدون نگهدارنده استفاده شود؛ در اپیدورال دوز آزمایشی و پایش پیش از دوز کامل طبق پروتکل انجام شود. تزریق آهسته و جزءبهجزء، با آسپیراسیون پیش و حین تزریق و پایش قلب، تنفس و سطح هوشیاری انجام شود. برای تزریق داخل نخاعی مناسب نیست.
بیحسی در اقدامات تشخیصی یا درمانی
این کاربرد باید توسط پزشک آشنا با بیحسی ناحیهای و در مرکز مجهز انجام شود؛ از تزریق داخل عروقی و انفوزیون مداوم داخل مفصل پرهیز شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به مپیواکائین، سایر بیحسکنندههای موضعی آمیدی یا اجزای فرآورده را اطلاع دهید.
- بیماری قلبی، اختلال ضربان یا هدایت قلب، فشارخون پایین یا سابقهٔ غش را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر بیماری کبدی یا کلیوی دارید، یا کودک، سالمند یا فرد ناتوان جسمی هستید، پیش از تزریق ارزیابی دقیق لازم است.
- صرع، بیماری شدید تنفسی، متهموگلوبینمی یا فاویسم را پیش از استفاده مطرح کنید.
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از انجام اقدام به پزشک یا دندانپزشک بگویید.
- فهرست داروهای بیحسکنندهٔ دیگر، داروهای ضدآریتمی، آرامبخش، خوابآور، رقیقکنندهٔ خون، داروهای بدون نسخه و مکملها را ارائه دهید و وجود عفونت یا التهاب در محل تزریق را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش یا حساسیت موقت در محل تزریق
- سرگیجه یا احساس سبکی سر
- سردرد
- خوابآلودگی یا خستگی موقت
- تهوع
- بیحسی یا گزگز دور دهان، طعم فلزی، وزوز گوش، تاری دید، بیقراری، گیجی یا لرزش؛ فوراً به پزشک یا دندانپزشک اطلاع دهید، زیرا میتواند نشانهٔ آغاز مسمومیت دارو باشد.
- تشنج، کاهش هوشیاری، اختلال یا توقف تنفس، افت شدید فشار، ضربان نامنظم، درد قفسهٔ سینه یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبود یا خاکستریشدن لبها و پوست، تنگی نفس، ضعف شدید، سردرد یا تپش قلب سریع؛ این علائم میتوانند نشانهٔ اختلال جدی در حمل اکسیژن خون باشند و نیاز به مراجعهٔ فوری به اورژانس دارند.
- تورم لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده، خسخس سینه یا تنگی نفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بیحسی، ضعف یا درد عصبی غیرعادی که پس از مدت مورد انتظار برطرف نشود؛ در اسرع وقت ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همراهی با سایر بیحسکنندههای موضعی یا برخی داروهای ضدآریتمی میتواند خطر عوارض سمی عصبی و قلبی را بیشتر کند. داروهای آرامبخش، خوابآور، مسکنهای مخدر و الکل ممکن است خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را تشدید کنند. مصرف همزمان داروهایی مانند داپسون، نیتراتها یا نیتریتها که میتوانند خطر متهموگلوبینمی را افزایش دهند، باید حتماً اطلاع داده شود. تداخل غذایی مهمی شناخته نشده است، اما هنگام بیحسی دهان باید تا بازگشت حس از جویدن و نوشیدنی داغ پرهیز کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف مپیواکائین در بارداری محدود است و این دارو فقط در صورت نیاز بالینی و با تصمیم پزشک استفاده میشود؛ در بیحسیهای گسترده یا مربوط به زایمان احتیاط بیشتری لازم است. مقدار کمی از دارو وارد شیر میشود و پس از یک تزریق موضعی معمولاً انتظار عارضهٔ مهمی در شیرخوار نمیرود، اما در نوزاد نارس یا بیمار، یا در تزریقهای تکراری و گسترده، دربارهٔ ادامهٔ شیردهی از پزشک دستور بگیرید.
نگهداری
دارو را معمولاً در دمای اتاق کنترلشده، زیر ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و گرمای شدید نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند؛ اگر روی بستهبندی دستور متفاوتی نوشته شده است، همان دستور را رعایت کنید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا، سلامت بسته و شفافبودن محلول را بررسی کنید. محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای رسوب را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱کاینامید چیست و آیا مثل مسکن عمل میکند؟
۰۲بیحسی مپیواکائین چه مدت طول میکشد؟
۰۳بعد از تزریق برای بیحسی دندان میتوانم غذا بخورم؟
۰۴اگر درد هنوز ادامه داشت، میتوانم دوباره مپیواکائین تزریق کنم؟
۰۵تپش قلب، طعم فلزی یا وزوز گوش پس از تزریق طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N01BB03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.