بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · مغز و اعصاب

مپیواکائین

Mepivacaine Hydrochloride 3 %
رده ATC N01BB03شکل تزریقیبرند در ایران ۸
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

مپیواکائین یک بی‌حس‌کنندهٔ موضعیِ خانوادهٔ آمیدهاست که با مسدود کردنِ موقتِ انتقالِ پیام‌های عصبی، در ناحیهٔ تزریق حسِ درد و لمس را از بین می‌برد.

بیشتر برای چه؟

بیشترین کاربردِ آن ایجادِ بی‌حسی در اعمالِ دندانپزشکی و برخی جراحی‌های کوچک و بی‌حسی‌های ناحیه‌ای است، به‌ویژه برای بیمارانی که نباید از بی‌حس‌کننده‌های حاویِ ماده منقبض‌کنندهٔ عروق استفاده کنند.

نکتهٔ ایمنی مهم

مپیواکائین را فقط پزشک یا دندانپزشک، در محیطِ درمانیِ مناسب تزریق می‌کند؛ در صورتِ سابقهٔ حساسیت به بی‌حس‌کننده‌های موضعی یا بیماریِ قلبی، پیش از تزریق حتماً او را مطلع کنید.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از تزریق دچار تپشِ قلبِ نامنظم، گیجیِ شدید، دشواری در تنفس یا بی‌حسی و تورمِ غیرعادی و طولانی شدید، بلافاصله تیمِ درمانی را مطلع کنید یا به اورژانس مراجعه کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Mepivacaine
۰۲

معرفی دارو

مپیواکائین (Mepivacaine) یک بی‌حس‌کنندهٔ موضعی از خانوادهٔ آمیدها (Amide) است که در ردهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاه عصبی قرار می‌گیرد. این دارو با مسدود کردنِ موقتِ کانال‌های سدیمِ غشای عصبی، از تولید و انتقالِ پیام‌های دردِ عصبی در ناحیهٔ تزریق جلوگیری می‌کند و در نتیجه حسِ درد، گرما و لمس در آن ناحیه به‌طور موقت از بین می‌رود. نمونهٔ سه‌درصدِ بدونِ ماده منقبض‌کنندهٔ عروقِ آن، به‌ویژه در دندانپزشکی و برای بیمارانی که مصرفِ چنین موادی برایشان محدودیت دارد، کاربردِ ویژه‌ای دارد. اثرِ آن نسبتاً سریع آغاز می‌شود و بسته به روشِ مصرف، برای مدتی محدود ادامه می‌یابد. این دارو تنها توسط پزشک یا دندانپزشک و در محیطِ درمانیِ مناسب تزریق می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • بی‌حسیِ موضعی در اعمالِ دندانپزشکی مانندِ کشیدنِ دندان، درمانِ ریشه یا سایرِ جراحی‌های کوچکِ دهان
  • بی‌حسیِ نفوذی برای جراحی‌های سرپاییِ کوچک
  • بلوکِ عصبیِ محیطی برای ایجادِ بی‌حسیِ ناحیه‌ای در برخی اعمالِ جراحی
  • گزینه‌ای مناسب برای بیمارانی که به دلیلِ بیماری‌های قلبی‌عروقی نباید از بی‌حس‌کننده‌های حاویِ ماده منقبض‌کنندهٔ عروق استفاده کنند
۰۴

روش مصرف

مپیواکائین دارویی است که فقط توسط پزشک یا دندانپزشک، در محلِ جراحی یا نزدیکِ عصبِ موردنظر تزریق می‌شود و بیمار آن را خودش مصرف نمی‌کند. بسته به نوعِ روش و ناحیهٔ تزریق، بی‌حسی معمولاً پس از چند دقیقه آغاز می‌شود و برای مدتی که تیمِ درمانی مشخص می‌کند ادامه دارد. تا زمانی که ناحیهٔ بی‌حس‌شده، به‌ویژه دهان، لب یا زبان در اعمالِ دندانپزشکی، کاملاً به حالتِ عادی برنگشته، بهتر است از خوردن یا نوشیدنِ چیزهای داغ و همچنین از گاز گرفتنِ ناخواستهٔ لب، گونه یا زبان خودداری کنید تا از آسیبِ ناخواسته پیشگیری شود. هرگونه سؤال دربارهٔ نحوهٔ تزریق، ناحیهٔ موردنظر یا مدتِ اثر را با پزشک یا دندانپزشکِ خود مطرح کنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

بی‌حسی موضعی در اعمال دندان‌پزشکی (کشیدن دندان، درمان ریشه و جراحی‌های کوچک دهان)

بزرگسالانبرای هر ناحیه یا بلوک معمولاً ۱ تا ۲ میلی‌لیتر (۳۰ تا ۶۰ میلی‌گرم)؛ برای بی‌حسی کامل دهان معمولاً ۹ میلی‌لیتر (۲۷۰ میلی‌گرم) در ۱ جلسه.
کودکاندر کودکان بالای ۴ سال: دوز متوسط ۰٫۷۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم؛ حداکثر ۳ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در هر جلسه.

تزریق آهسته و پس از آسپیراسیون انجام شود؛ اثر بی‌حسی دندان معمولاً حدود ۲۰ دقیقه در فک بالا و ۴۰ دقیقه در فک پایین است.

بی‌حسی نفوذی برای جراحی‌های سرپایی کوچک

بزرگسالانبرای محل‌های کوچک معمولاً ۱ تا ۵ میلی‌لیتر (۳۰ تا ۱۵۰ میلی‌گرم)، به‌صورت آهسته و جزءبه‌جزء؛ مجموع دوز در ۱ عمل نباید از ۳۰۰ میلی‌گرم بیشتر شود.

حجم بر اساس وسعت و عروق‌پذیری محل تعیین شود و از تزریق سریع حجم زیاد پرهیز شود.

بلوک عصبی محیطی برای ایجاد بی‌حسی ناحیه‌ای در اعمال جراحی

بزرگسالان۵۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم (حدود ۱٫۷ تا ۱۰ میلی‌لیتر از محلول ۳٪) در ۱ نوبت، به‌صورت آهسته و جزءبه‌جزء.

آسپیراسیون پیش و حین تزریق ضروری است؛ در بلوک‌های بزرگ، پایش قلبی‌تنفسی و دسترسی وریدی لازم است.

بی‌حسی بدون ماده منقبض‌کننده عروق در بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی

بزرگسالاندوز جداگانه‌ای ندارد؛ برای بی‌حسی دندان معمولاً ۱ تا ۲ میلی‌لیتر (۳۰ تا ۶۰ میلی‌گرم) و برای سایر اعمال، کمترین مقدار مؤثر همان روش به‌کار می‌رود.

فاقد ماده منقبض‌کننده عروق است؛ در بیماری قلبی ناپایدار، اختلال هدایت یا آریتمی، دوز کمتر و پایش نزدیک لازم است.

تنظیم دوز: دوز دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، محل و روش بی‌حسی، مدت عمل و وضعیت بیمار تعیین می‌کند. در سالمندان، بیماران ناتوان و مبتلایان به اختلال کبدی، کلیوی یا قلبی باید از کمترین دوز مؤثر استفاده و در تزریق‌های تکراری پایش بیشتری انجام شود. برای محلول ۳٪، مجموع دوز معمولاً نباید از ۴٫۴ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم یا ۳۰۰ میلی‌گرم در ۱ جلسه بیشتر شود؛ در بیماران پرخطر این سقف پایین‌تر است.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیت به مپیواکائین یا سایرِ بی‌حس‌کننده‌های موضعیِ خانوادهٔ آمیدها را حتماً اطلاع دهید
  • بیماری‌های قلبی، اختلالِ ریتمِ قلب یا فشارِ خونِ کنترل‌نشده را با پزشک یا دندانپزشک در میان بگذارید
  • سابقهٔ بیماریِ کبدی را یادآوری کنید، زیرا این دارو عمدتاً در کبد متابولیزه می‌شود
  • فهرستِ کاملِ داروهایی که مصرف می‌کنید، به‌ویژه سایرِ بی‌حس‌کننده‌های موضعی یا داروهای قلبی، را ارائه دهید
  • در صورتِ بارداری یا شیردهی، پیش از تزریق حتماً پزشک یا دندانپزشکِ خود را مطلع کنید
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • دردِ خفیف، تورم یا کبودیِ موضعی در محلِ تزریق
  • ادامه‌داشتنِ بی‌حسی یا سوزن‌سوزن‌شدن برای مدتی بیش از پایانِ روش
  • سردردِ خفیف
  • سرگیجهٔ گذرا
  • دشواریِ موقتِ بلع یا صحبت‌کردن در بی‌حسی‌های ناحیهٔ دهان
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ لب، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • علائمِ سمّیتِ عصبی مانندِ بی‌حسیِ اطرافِ دهان، طعمِ فلزی، وزوزِ گوش، تاریِ دید یا لرزشِ ناگهانی؛ بلافاصله تیمِ درمانی را مطلع کنید
  • ضربانِ نامنظم یا بسیار کندِ قلب، دردِ قفسهٔ سینه یا افتِ شدیدِ فشارِ خون؛ با اورژانس تماس بگیرید
  • تشنج یا از دست دادنِ ناگهانیِ هوشیاری؛ با اورژانس تماس بگیرید
  • بی‌حسی یا ضعفی که مدتِ طولانی پس از موعدِ موردِ انتظار همچنان باقی می‌ماند؛ به پزشک یا دندانپزشکِ خود اطلاع دهید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مپیواکائین در صورتِ مصرفِ هم‌زمان با سایرِ بی‌حس‌کننده‌های موضعی یا برخی داروهای ضدِ آریتمیِ قلبی که ساختارِ مشابهی دارند، می‌تواند اثرِ افزایشی و خطرِ سمّیتِ قلبی‌عصبی ایجاد کند. مصرفِ هم‌زمان با داروهای آرام‌بخش یا مسکن‌های اپیوییدی نیز ممکن است شناساییِ زودهنگامِ نشانه‌های هشداردهنده را دشوارتر کند. برخی داروهای قلبی که جریانِ خونِ کبد را کاهش می‌دهند، دفعِ این دارو از بدن را نیز کندتر می‌کنند. به همین دلیل، پیش از هر تزریق، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا از بروزِ تداخل‌های ناخواسته پیشگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مپیواکائین از جفت عبور می‌کند و در روزهای نخستِ زندگی، کبدِ نوزاد در تجزیهٔ آن نسبت به بزرگسالان کندتر عمل می‌کند؛ به همین دلیل استفاده از آن در برخی روش‌های بی‌حسیِ زایمانی با احتیاطِ ویژه‌ای همراه است و تصمیمِ نهایی را پزشکِ متخصص می‌گیرد. برای اعمالِ دندانپزشکی یا جراحی‌های کوچکِ ضروری در دورانِ بارداری نیز پیش از هر تزریق، بارداری را حتماً به پزشک یا دندانپزشک اطلاع دهید تا ایمن‌ترین گزینه انتخاب شود. دربارهٔ مصرف در دورانِ شیردهی نیز با پزشک مشورت کنید تا بر اساسِ شرایطِ فردیِ مادر و نوزاد راهنماییِ لازم ارائه شود.

۱۰

نگهداری

نگهداریِ این دارو معمولاً بر عهدهٔ مطب، درمانگاه یا بیمارستان است و باید در دمای ذکرشده روی بسته‌بندی، دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و یخ‌زدگی نگهداری شود. اگر بسته یا آمپولی از این دارو در اختیارِ شما قرار گرفت، آن را دور از دسترس و دیدِ کودکان نگه دارید، پیش از هر تزریق تاریخِ انقضا را بررسی کنید و در صورتِ مشاهدهٔ تغییرِ رنگ یا کدورتِ محلول، از مصرفِ آن خودداری کرده و موضوع را به تیمِ درمانی اطلاع دهید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی3 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۸ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
اسکاندینیبسا SCANDINIBSA
54 MILLIGRAM in 1 CARTRIDGE
Inibsa
تزریقی
مپاکائین MEPACAIN NORMON
1.7 MILLILITER in 1 CARTRIDGE
Laboratorios Normon SA
تزریقی
مپیواکایین هیدروکلراید 3% MEPIVACAINE HYDROCHLORIDE 3%
1.8 MILLIMETER in 1 CARTRIDGE
New Stetic
تزریقی
ایزوکائین ISOCAINE
1.8 MILLILITER in 1 CARTRIDGE
Novocol Pharmaceutical Canada Inc
تزریقی
اسکاندونست پلین SCANDONEST PLAIN
1.8 MILLILITER in 1 CARTRIDGE
Septodont
تزریقی
پارا آمینوبنزوئیک اسید 5% لوسیون 120 م ل PABA (PARA AMINOBENZOIC ACID) 5% 120ML LOTION
داروئی ارایشی وبهداشتی مینو
تزریقی
اکسی کائین EXICAINE
1.8 MILLILITER in 1 CARTRIDGE · 50 CARTRIDGE in 1 BOX
داروسازی اکسیر
تزریقی
مپیواکائین-اکسیر MEPIVACAINE-EXIR
1.8 MILLILITER in 1 CARTRIDGE
داروسازی اکسیر
تزریقی
پارا آمینوبنزوئیک اسید 5% لوسیون 120 م ل PABA (PARA AMINOBENZOIC ACID) 5% 120ML LOTION
سیناگستر پیشرفته
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا تزریقِ مپیواکائین دردناک است؟
معمولاً فقط لحظهٔ واردشدنِ سوزن حسِ خفیفی ایجاد می‌کند و به‌محضِ شروعِ اثرِ دارو، ناحیهٔ موردنظر بی‌حس می‌شود. شدتِ این حس در افرادِ مختلف و بسته به محلِ تزریق متفاوت است.
۰۲چرا گاهی از مپیواکائینِ بدونِ ماده منقبض‌کنندهٔ عروق استفاده می‌شود؟
در بیمارانی که بیماریِ قلبی، فشارِ خونِ بالا یا برخی حساسیت‌ها دارند، پزشک یا دندانپزشک ممکن است این فرمولاسیونِ بدونِ اپی‌نفرین را ترجیح دهد تا از اثرِ احتمالیِ آن ماده بر قلب و عروق پیشگیری شود. مپیواکائین به‌تنهایی نیز مدتِ بی‌حسیِ قابلِ قبولی ایجاد می‌کند.
۰۳بی‌حسیِ ناشی از این دارو معمولاً چقدر طول می‌کشد؟
مدتِ بی‌حسی بسته به نوعِ روش، محلِ تزریق و شرایطِ فردی متفاوت است. پزشک یا دندانپزشکِ شما پیش یا پس از تزریق می‌تواند تخمینِ دقیق‌تری برای شرایطِ خودتان ارائه دهد.
۰۴بعد از تزریق در دندانپزشکی، چه زمانی می‌توانم غذا بخورم؟
بهتر است تا زمانی که بی‌حسیِ کاملِ لب، گونه یا زبان از بین نرفته، از خوردن یا نوشیدنِ چیزهای داغ خودداری کنید. این کار احتمالِ سوختگی یا گاز گرفتنِ ناخواستهٔ بافتِ دهان را کاهش می‌دهد.
۰۵آیا مصرفِ مپیواکائین برای همه بی‌خطر است؟
برای بیشترِ افراد بی‌خطر است، اما در صورتِ سابقهٔ حساسیت به بی‌حس‌کننده‌های موضعی یا بیماریِ قلبی و کبدیِ شناخته‌شده، پزشک یا دندانپزشک باید پیش از تزریق از این موارد آگاه شود. این آگاهی به انتخابِ ایمن‌ترین گزینه برای شما کمک می‌کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۸ برند از ۸ سازنده، در گروه N01BB03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.