مکاسرمین
مکاسرمین نسخه نوترکیب فاکتور رشد شبهانسولینی نوع یک (IGF-1) انسانی است که جای این هورمون رشدی طبیعی را در بدن میگیرد.
این دارو عمدتاً برای درمان درازمدت کوتاهی قد ناشی از کمبود شدید و اولیه IGF-1 در کودکان بهکار میرود.
مهمترین خطر این دارو افت قند خون است؛ باید همیشه بلافاصله پیش یا پس از غذا یا میانوعده تزریق شود.
در صورت بروز نشانههای افت شدید قند خون، سردرد شدید همراه با تاری دید، یا لنگیدن و درد ناگهانی لگن یا زانو، حتماً و بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مکاسرمین نسخه نوترکیب فاکتور رشد شبهانسولینی نوع یک (Insulin-like Growth Factor-1) انسانی است که در ایران با نام تجاری اینکرلس شناخته میشود و در رده هورمونهای سیستمیک مؤثر بر رشد قرار میگیرد. این دارو در کودکانی که بدنشان به دلیل نقص ژنتیکی یا مقاومت گیرنده هورمون رشد نمیتواند IGF-1 کافی بسازد یا از آن بهدرستی استفاده کند، جای این فاکتور رشد طبیعی را میگیرد. مکاسرمین با اتصال به گیرنده IGF-1 در سطح سلولها، رشد طولی استخوان و بافت را تحریک میکند؛ همان اثری که هورمون رشد معمولاً از همین مسیر ایجاد میکند. برخلاف هورمون رشد نوترکیب، این دارو برای کودکانی ساخته شده که مشکل اصلیشان در ساخت یا اثرگذاری خود IGF-1 است، نه کمبود ساده هورمون رشد. هدف اصلی درمان، بهبود سرعت رشد قدی در درازمدت و همیشه زیر نظر دقیق متخصص غدد کودکان است.
موارد مصرف
- درمان درازمدت کوتاهی قد در کودکان دارای کمبود شدید و اولیه IGF-1
- درمان کودکانی که بهدلیل نقص ژن هورمون رشد، در برابر هورمون رشد نوترکیب آنتیبادی خنثیکننده ساختهاند و به آن پاسخ نمیدهند
- افزایش سرعت رشد قدی در کودکانی که بدنشان با وجود هورمون رشد کافی، نمیتواند IGF-1 کافی تولید کند
- حمایت از روند رشد کودک در یک دوره درمانی طولانیمدت، همیشه تحت نظارت فوقتخصص غدد اطفال
روش مصرف
مکاسرمین فقط بهصورت زیرجلدی (زیر پوست) تزریق میشود و معمولاً والدین یا مراقب کودک باید تکنیک صحیح تزریق را زیر نظر پزشک یا پرستار یاد بگیرند. نکته کلیدی این است که این دارو باید بلافاصله پیش یا پس از یک وعده غذایی یا میانوعده تزریق شود، چون احتمال افت قند خون دارد و غذا خوردن این خطر را کم میکند؛ هرگز نباید دارو در حالت ناشتا تزریق شود. محل تزریق باید در نقاط مختلف بدن مثل بازو، ران یا شکم چرخانده شود تا از ضخیمشدن بافت زیر پوست در یک نقطه جلوگیری شود. دوز، تعداد دفعات تزریق در روز و مدت درمان را فقط پزشک متخصص غدد بر اساس وزن کودک، پاسخ بدن و آزمایشهای دورهای تعیین میکند؛ هرگونه تغییر یا قطع درمان هم باید فقط با هماهنگی همان پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کوتاهی قد ناشی از کمبود شدید و اولیهٔ فاکتور رشد شبهانسولین-۱
تزریق حدود ۲۰ دقیقه پیش از غذا یا میانوعده، یا حداکثر ۲۰ دقیقه پس از آن انجام شود. در صورت ناتوانی کودک در خوردن یا حذف وعدهٔ غذایی یا میانوعده، آن نوبت تزریق نشود. محل تزریق با هر نوبت تغییر کند.
کوتاهی قد ناشی از حذف ژن هورمون رشد همراه با پادتنهای خنثیکنندهٔ هورمون رشد
درمان باید زیر نظر پزشک متخصص غدد کودکان انجام شود. تزریق حدود ۲۰ دقیقه پیش از غذا یا میانوعده، یا حداکثر ۲۰ دقیقه پس از آن انجام شود؛ در صورت ناتوانی کودک در خوردن، آن نوبت تزریق نشود. دوز فراموششده با دو برابر کردن نوبت بعدی جبران نشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقه حساسیت به مکاسرمین یا اجزای این فرآورده را حتماً به پزشک بگویید.
- وجود هر توده، رشد غیرطبیعی یا سابقه سرطان در کودک را پیش از شروع درمان با پزشک در میان بگذارید.
- سابقه بیماریهای مغزی مثل افزایش فشار داخل جمجمه، تنگی تنفس هنگام خواب یا لوزههای بزرگ را حتماً اطلاع دهید.
- اگر صفحات رشد استخوانی کودک بسته شده و رشد قدی او تمام شده، معمولاً این دارو مناسب نیست.
- فهرست همه داروها، مکملها و بهویژه هر داروی مؤثر بر قند خون که کودک مصرف میکند را به پزشک بگویید.
- اگر کودک دیابت یا هر اختلال شناختهشدهای در تنظیم قند خون دارد، پیش از شروع درمان حتماً به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- افت خفیف قند خون، بهویژه در هفتههای نخست درمان
- قرمزی، درد یا ضخیمشدن پوست در محل تزریق
- سردرد
- بزرگشدن لوزهها یا خروپف
- تهوع یا استفراغ
- عفونت گوش میانی در کودکان خردسال
- نشانههای افت شدید قند خون مثل رنگپریدگی، لرزش، گیجی، تشنج یا بیهوشی؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- سردرد شدید و مداوم همراه با تاری دید، تهوع یا استفراغ که میتواند نشانه افزایش فشار داخل جمجمه باشد؛ باید سریع به پزشک مراجعه شود.
- لنگیدن یا درد ناگهانی در لگن، ران یا زانو که میتواند نشانه لغزش صفحه رشد استخوان ران باشد؛ نیازمند ویزیت فوری پزشک ارتوپد است.
- مشکل تنفسی هنگام خواب یا قطع کوتاه تنفس بهدلیل بزرگشدن لوزهها؛ حتماً به پزشک اطلاع داده شود.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مثل ورم صورت و گلو یا مشکل تنفسی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مکاسرمین میتواند قند خون را پایین بیاورد؛ به همین دلیل مصرف همزمان آن با انسولین یا سایر داروهای کاهنده قند خون، خطر افت قند را بیشتر میکند و ممکن است نیاز به تنظیم دقیقتری داشته باشد. ناشتا بودن طولانی یا نامنظم بودن وعدههای غذایی هم همین خطر را بیشتر میکند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی پیش از شروع یا در طول درمان بررسی و کنترل شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مکاسرمین تقریباً همیشه برای کودکان تجویز میشود و کاربرد آن در بزرگسالان، بهویژه دوران بارداری یا شیردهی، معمول نیست؛ داده مطمئن و کافی درباره اثر آن بر بارداری یا شیر مادر در دست نیست. اگر نوجوانی که این دارو مصرف میکند باردار شود یا قصد بارداری داشته باشد، باید بیدرنگ موضوع را با پزشک متخصص غدد در میان بگذارد تا درباره ادامه یا قطع درمان تصمیم مناسب گرفته شود.
نگهداری
مکاسرمین باید در یخچال و در دمای میان دو تا هشت درجه سلسیوس نگهداری شود و هرگز نباید یخ بزند. ویال دارو را از نور مستقیم دور نگه دارید و پس از اولین بازکردن، طبق توصیه درجشده در بروشور داخل جعبه و راهنمایی داروساز، در بازه زمانی مشخصشده مصرف و سپس دور ریخته شود. دارو، سرنگ و سوزن را همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر تزریق، تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید؛ اگر محلول کدر بود یا ذرات معلق داشت، از مصرف آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱مکاسرمین با هورمون رشد چه فرقی دارد؟
۰۲چرا باید مکاسرمین را حتماً همراه با غذا تزریق کرد؟
۰۳درمان با مکاسرمین معمولاً چقدر طول میکشد؟
۰۴آیا بزرگسالان هم میتوانند از مکاسرمین استفاده کنند؟
۰۵اگر یک نوبت تزریق مکاسرمین فراموش شود چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه H01AC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.