مفناید استات
مفناید استات کرمی ضدباکتریِ موضعی از خانوادهٔ سولفونامیدهاست که برای کنترلِ عفونت در زخمهای سوختگی به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن پیشگیری و درمانِ عفونتِ باکتریایی در سوختگیهای درجهٔ دو و سه، بهویژه در نواحیِ دارای بافتِ مردهٔ ضخیم، است.
این کرم معمولاً هنگامِ مصرف سوزشِ موقت ایجاد میکند و در صورتِ استفادهٔ گسترده میتواند بر تعادلِ اسید و بازِ بدن اثر بگذارد؛ بنابراین باید دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک مصرف شود.
اگر پس از مصرف تنفستان تندتر یا نامنظم شد، بثوراتِ پوستیِ گسترده یا خارشِ شدید ظاهر شد، یا زخم نشانههای بدترشدن مانندِ ترشحِ بدبو و تب نشان داد، باید سریع با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مفناید استات دارویی موضعی از گروهِ سولفونامیدهاست که بهصورتِ کرم روی زخمهای سوختگی مالیده میشود و طیفِ وسیعی از باکتریهای گرممثبت و گرممنفی، از جمله سودوموناس آئروژینوزا، را هدف قرار میدهد. برخلافِ بسیاری از داروهای ضدباکتریِ موضعیِ دیگر، این دارو توانِ نفوذ به داخلِ بافتِ نکروزهٔ سوختگی (بافتِ مردهٔ سفت و خشکشدهٔ روی زخم) را دارد، به همین دلیل در سوختگیهای عمیق یا دارای این نوع بافت گزینهٔ ارزشمندی بهشمار میرود. مکانیسمِ اثرِ آن بر پایهٔ مهارِ رشدِ باکتریهاست و با داروهای سولفونامیدیِ خوراکیِ رایج کاملاً یکسان عمل نمیکند. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ بارِ میکروبیِ زخم و پیشگیری از گسترشِ عفونت تا زمانِ ترمیمِ پوست یا انجامِ پیوند است. در ایران این دارو با نامِ تجاریِ مفناید نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از عفونتِ باکتریایی در سوختگیهای درجهٔ دو و سه
- درمانِ کمکیِ عفونتِ زخمهای سوختگی، بهویژه عفونتهایی که سودوموناس آئروژینوزا در آنها نقش دارد
- کنترلِ عفونت در زخمهایی که بافتِ نکروزهٔ ضخیم (بافتِ مردهٔ سفتشده) دارند و نیاز به نفوذِ دارو تا عمقِ زخم است
- محافظت از غضروفِ گوشِ سوخته در برابرِ عفونت و التهاب (کندریت)
- آمادهسازیِ بسترِ زخم پیش از پیوندِ پوست
روش مصرف
این کرم فقط برای مصرفِ موضعی روی زخمهای سوختگی است و باید با دستِ تمیز و ترجیحاً با دستکشِ استریل، در لایهای نازک روی سطحِ پاکسازیشدهٔ زخم پخش شود، بهگونهای که کل سطحِ سوختگی همیشه زیرِ لایهای از کرم بماند. تعدادِ دفعاتِ مصرف در طولِ روز و اینکه زخم باید باز بماند یا با پانسمان پوشانده شود را تیمِ درمانی بر اساسِ وسعت و عمقِ سوختگی مشخص میکند. پیش از هر بار مصرفِ جدید، معمولاً باقیماندهٔ کرمِ قبلی با شستوشوی ملایمِ زخم پاک میشود، مگر آنکه پزشک روشِ دیگری را توصیه کند. بهتر است درمان تا زمانی که پزشک صلاح میداند ادامه یابد و بدونِ هماهنگی با او قطع یا نامنظم نشود، چون این کار میتواند به بازگشتِ عفونت در زخم بینجامد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از عفونت باکتریایی در سوختگیهای درجهٔ ۲ و ۳
ناحیهٔ سوختگی باید همیشه با کرم پوشیده بماند؛ پس از شستوشو یا پاکشدن کرم، پوشش تجدید شود.
درمان کمکی عفونت زخم سوختگی، بهویژه عفونت مرتبط با سودوموناس آئروژینوزا
در عفونت منتشر، تهاجمی یا همراه با علائم عمومی، درمان سیستمیک و مراقبت تخصصی زخم نیز باید بر اساس ارزیابی پزشک انجام شود.
کنترل عفونت در زخم سوختگی دارای بافت نکروزهٔ ضخیم
دبریدمان و پاکسازی بستر زخم ضروری است؛ در سوختگی وسیع یا وجود اختلال کلیه یا ریه، پایش تعادل اسید ـ باز اهمیت دارد.
محافظت از غضروف گوش سوخته در برابر عفونت و التهاب (کندریت)
این کاربرد برای پیشگیری از کندریت است؛ در صورت بروز درد، قرمزی، تورم یا ترشح گوش، ارزیابی فوری تخصصی لازم است و از تماس کرم با چشم باید جلوگیری شود.
کنترل آلودگی میکروبی بستر زخم سوختگی در دورهٔ پیش از پیوند پوست
آمادگی بستر و زمان قطع یا تغییر درمان پیش از پیوند باید توسط تیم تخصصی سوختگی تعیین شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به مفناید، سایرِ داروهای سولفونامیدی یا هر یک از اجزای این کرم را به پزشک بگویید
- اگر کمبودِ آنزیمِ گلوکز-۶-فسفات-دهیدروژناز (G6PD) دارید یا در خانوادهتان سابقهٔ آن هست، پزشک را مطلع کنید
- در صورتِ داشتنِ نارساییِ کلیوی یا بیماریِ تنفسی، پیش از شروعِ درمان با پزشک مشورت کنید
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را با پزشک در میان بگذارید
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و سایرِ فرآوردههای موضعیِ در حالِ مصرف را به پزشک اطلاع دهید
- اگر سوختگی وسیع است یا سطحِ زیادی از بدن را میپوشاند، به پزشک بگویید تا پایشِ لازم برایتان در نظر گرفته شود
عوارض احتمالی
- سوزش یا دردِ موقتِ محلِ مصرف، معمولاً طیِ چند دقیقه پس از مالیدنِ کرم
- قرمزی یا التهابِ خفیفِ پوستِ اطرافِ زخم
- خارشِ خفیف در محلِ مصرف
- خشکی یا پوستهپوستهشدنِ پوستِ اطرافِ زخم
- تنفسِ سریع، عمیق یا نامنظم که میتواند نشانهٔ برهمخوردنِ تعادلِ اسید و بازِ بدن باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- بثوراتِ گسترده، تاول یا پوستهپوستهشدنِ شدیدِ پوست که میتواند نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ جدی باشد؛ با پزشک تماس بگیرید و مصرف را ادامه ندهید
- تورمِ صورت، لبها یا گلو، یا دشواری در تنفس که نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- بدتر شدنِ زخم، ترشحِ بدبو یا تبِ تازه که میتواند نشانهٔ عفونتِ پیشرونده یا رشدِ قارچی باشد؛ به پزشک مراجعه کنید
- رنگپریدگی، خستگیِ غیرعادی یا زردیِ پوست و چشم که میتواند نشانهٔ مشکلاتِ خونی باشد؛ به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مفناید استات عمدتاً بهصورتِ موضعی اثر میکند، اما بخشی از آن میتواند از سطحِ زخمِ باز جذبِ بدن شود؛ به همین دلیل مصرفِ همزمانِ آن با سایر داروهای سولفونامیدی یا داروهایی که بر تعادلِ اسید و بازِ بدن اثر میگذارند باید با اطلاعِ پزشک باشد. استفادهٔ همزمان از سایر پمادها یا محلولهای ضدعفونیکننده روی همان زخم، جز با نظرِ صریحِ پزشک، توصیه نمیشود چون ممکن است اثرِ دارو را کم یا پوست را بیشتر تحریک کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ مفناید استات در بارداری و شیردهیِ انسانی در دست است. از آنجا که بخشِ کوچکی از دارو میتواند از سطحِ زخمِ باز جذبِ بدن شود، مصرفِ آن در بارداری و شیردهی باید تنها زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک و در شرایطی باشد که فایدهٔ کنترلِ عفونتِ سوختگی برای مادر بر خطرِ احتمالیِ آن برتری داشته باشد. هر خانمِ باردار یا شیردهی که این دارو برایش تجویز شده باید پزشک را از بارداری یا شیردهیِ خود مطلع کند تا پایشِ لازم انجام شود.
نگهداری
کرمِ مفناید استات را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه برچسبِ دارو یا داروساز توصیهٔ دیگری کرده باشد. درِ تیوب را پس از هر بار مصرف کاملاً ببندید و آن را از یخزدگی یا گرمای بیشازحد دور نگه دارید. دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار استفاده تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ کرمِ تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 112 mg / 1g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا این کرم هنگامِ مصرف باعثِ سوزش میشود؟
۰۲چرا گاهی بعد از مصرفِ این کرم تنفسم تغییر میکند؟
۰۳آیا این کرم برای هر نوع سوختگی مناسب است؟
۰۴آیا مصرفِ این کرم نزدیکِ چشم مشکلی دارد؟
۰۵اگر بعد از چند روز زخم بهبود نیافت یا بدتر شد، چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه D06BA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.