لوودوپا/بنسرازید
لوودوپا/بنسرازید ترکیبی از دو دارو برای درمان بیماری پارکینسون است؛ لوودوپا در مغز به دوپامین تبدیل میشود و بنسرازید از شکستهشدن زودهنگام آن در خارج از مغز جلوگیری میکند.
این دارو عمدتاً برای کنترل علائم حرکتیِ بیماری پارکینسون مانند لرزش، سفتیِ عضلانی و کندیِ حرکت تجویز میشود.
قطع ناگهانیِ این دارو یا کاهش خودسرانهٔ دوز آن میتواند علائم پارکینسون را بهشدت تشدید کند؛ هرگونه تغییر در مصرف باید با هماهنگیِ پزشک انجام شود.
اگر توهم، سردرگمیِ شدید، حرکات غیرارادیِ آزاردهنده یا رفتار غیرعادی داشتید، با پزشک خود تماس بگیرید؛ ولی در صورت درد قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس، تپش قلبِ نامنظم، غشِ همراه با آسیب یا علائم واکنش آلرژیک شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
لوودوپا/بنسرازید (که در ایران با نامهای تجاری مادوپار و لواسین نیز شناخته میشود) ترکیبی دارویی از دستهٔ داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی است که بهطور اختصاصی برای درمان بیماری پارکینسون به کار میرود. در پارکینسون، سلولهای تولیدکنندهٔ دوپامین در مغز بهتدریج از بین میروند و کمبود دوپامین باعث لرزش، سفتیِ عضلانی و کندیِ حرکت میشود. چون خودِ دوپامین نمیتواند از سدّ خونیمغزی عبور کند، لوودوپا بهعنوان پیشسازِ آن تجویز میشود تا در مغز به دوپامین تبدیل شود؛ بنسرازید نیز مانع تبدیلِ زودهنگامِ آن در خارج از مغز میشود و به این ترتیب مقدار بیشتری از دارو به مغز میرسد و عوارض گوارشی و قلبیعروقیِ ناخواسته کاهش مییابد. این ترکیب یکی از مؤثرترین و رایجترین درمانهای شناختهشدهٔ پارکینسون در سراسر دنیا از جمله ایران است؛ این متن صرفاً جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک نیست.
موارد مصرف
- کنترل و بهبود علائم حرکتیِ بیماری پارکینسونِ ایدیوپاتیک (اولیه) مانند لرزش، سفتیِ عضلانی و کندیِ حرکت
- درمان پارکینسونیسمِ پس از انسفالیت (التهاب مغزی)
- درمان پارکینسونیسمِ ناشی از برخی مسمومیتها (مانند مسمومیت با منگنز)؛ پاسخ به درمان در این موارد معمولاً محدودتر و متغیرتر از پارکینسونِ ایدیوپاتیک است و تشخیص و پیگیریِ آن بر عهدهٔ پزشک متخصص است.
- کمک به کاهش نوسانات حرکتی (دورههای روشن/خاموشِ علائم) در بیمارانی که پارکینسونشان پیشرفتهتر شده است
روش مصرف
پزشک متخصص مغز و اعصاب، مقدار دارو و برنامهٔ زمانیِ مصرف آن را متناسب با شرایط شما تعیین میکند و معمولاً در ابتدای درمان آن را بهتدریج تنظیم میکند. بهتر است این دارو را هر روز در ساعتهای مشخص و طبق برنامهٔ تجویزشده مصرف کنید تا اثر آن یکنواختتر بماند. مصرف همزمان با کمی غذا میتواند از تهوعِ اولیه بکاهد، اما وعدههای غذاییِ سرشار از پروتئین ممکن است جذب دارو را کم کنند؛ اگر پزشک توصیه کرد آن را با فاصله از غذاهای پرپروتئین مصرف کنید، همین برنامه را رعایت کنید. اگر از کپسولهای آهستهرهش استفاده میکنید، آنها را کامل ببلعید و خرد یا جویده نکنید، مگر پزشک یا داروساز دستور دیگری داده باشد. مقدار مصرف و مدت درمان را فقط پزشک تعیین میکند و هرگز بدون هماهنگیِ او، مصرف این دارو را ناگهان قطع یا مقدارش را تغییر ندهید، چون این کار میتواند علائم پارکینسون را بهشدت تشدید کند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به لوودوپا، بنسرازید یا ترکیبات مشابه حساسیت داشتهاید، به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ آبسیاهِ چشم (گلوکومِ زاویهبسته)، بیماریِ قلبیعروقی یا آریتمی را با پزشک در میان بگذارید.
- اختلالات روانی مانند توهم، هذیان یا سایکوز را حتماً مطرح کنید، چون این دارو میتواند این علائم را تشدید کند.
- اگر ملانومای پوستی (نوعی سرطان پوست) دارید یا خالِ مشکوکی روی پوستتان هست، پیش از شروع دارو به پزشک بگویید.
- سابقهٔ زخم گوارشی یا بیماریِ کبدی و کلیوی را با پزشک در میان بگذارید.
- این دارو میتواند باعث خوابآلودگیِ شدید یا در موارد نادر، حملات ناگهانیِ خواب (حتی بدون علامتِ هشداردهنده) شود؛ تا زمانی که از نحوهٔ واکنش بدنتان به دارو مطمئن نشدهاید، از رانندگی یا کار با ماشینآلاتِ خطرناک خودداری کنید و هرگونه خوابآلودگیِ غیرعادی را به پزشک اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان داروییِ مصرفیتان، و نیز بارداری یا شیردهیِ احتمالی را حتماً به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- تهوع یا کاهش اشتها، بهویژه در روزهای ابتداییِ مصرف
- سرگیجه یا احساس سبکیِ سر، بهویژه هنگام ایستادنِ ناگهانی
- خشکیِ دهان
- تغییر رنگ ادرار یا عرق به قرمز یا تیره (بیخطر)
- خوابآلودگیِ روزانه، اختلال خواب شبانه یا خوابدیدنِ غیرعادی و واضح
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- توهم، سردرگمیِ شدید، هذیان یا تغییرات رفتاری/روانیِ غیرعادی (از جمله رفتارهای تکانشی)؛ در صورت بروز به پزشک اطلاع دهید.
- حرکات غیرارادی و کنترلنشدهٔ بدن (دیسکینزی) که در فعالیتهای روزمره اختلال ایجاد کند؛ در صورت بروز، به پزشک اطلاع دهید تا دوز یا زمانبندیِ مصرف دارو در صورت نیاز تنظیم شود.
- غش، افتادن یا افت شدید فشار خون هنگام ایستادنِ ناگهانی؛ برای پیشگیری، آرام و مرحلهبهمرحله از حالت نشسته یا خوابیده بلند شوید و این موضوع را حتماً با پزشک خود در میان بگذارید؛ در صورت آسیبدیدگی یا غشِ طولانی، به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلبِ نامنظم، درد قفسهٔ سینه یا تنگیِ نفس؛ این علائم میتوانند نشانهٔ مشکلی جدیِ قلبی باشند، پس فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید.
- تب بالا، سفتیِ شدید عضلانی و گیجیِ شدید پس از قطع ناگهانی یا کاهش سریع دوز (نشانههایی نادر اما جدی)؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لوودوپا/بنسرازید میتواند با چند دستهٔ داروییِ مهم تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ غیرانتخابیِ مونوآمیناکسیداز (MAOI) بهدلیل خطر افزایش ناگهانیِ فشار خون معمولاً ممنوع است. برخی داروهای ضدتهوع و ضدروانپریشیِ مسدودکنندهٔ گیرندهٔ دوپامین (مانند متوکلوپرامید یا برخی داروهای ضدسایکوز) میتوانند اثر درمانیِ این دارو را کم کنند و علائم پارکینسون را بدتر نشان دهند. مکملهای آهن نیز میتوانند جذب این دارو را کاهش دهند و وعدههای غذاییِ سرشار از پروتئین ممکن است اثر آن را کمتر کنند. برخی داروهای کاهشدهندهٔ فشار خون هم میتوانند افت فشارِ ناشی از این دارو را تشدید کنند. فهرست کاملِ داروها و مکملهای مصرفیتان را به پزشک و داروساز اطلاع دهید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات محدودی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ این دارو در بارداری وجود دارد و مصرف آن تنها در صورتی توصیه میشود که پزشک متخصص، فایدهٔ آن برای مادر را بیش از خطرِ احتمالی برای جنین بداند. این دارو ممکن است به شیر مادر منتقل شود و بر تولید شیر نیز اثر بگذارد؛ بنابراین مصرف آن در دوران شیردهی باید حتماً با نظر پزشک باشد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg / 50 mg |
| قرص | 100 mg / 25 mg |
| قرص | 250 mg / 25 mg |
| قرص | 100 mg / 10 mg |
| قرص آهستهرهش | 100 mg / 25 mg |
| قرص آهستهرهش | 200 mg / 50 mg |
| قرص زیرزبانی سریعحل | 200 mg / 50 mg |
| کپسول آهستهرهش | 200 mg / 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴۷ برند از ۴۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا لوودوپا بهتنهایی تجویز نمیشود و همیشه با بنسرازید ترکیب میشود؟
۰۲آیا باید این دارو را با معدهٔ خالی یا همراه غذا مصرف کنم؟
۰۳چرا رنگ ادرار یا عرقم بعد از مصرف این دارو تغییر کرده است؟
۰۴اگر احساس کنم علائمم بهتر شده، میتوانم خودم مصرف دارو را کم یا قطع کنم؟
۰۵تفاوت قرص معمولی و کپسول آهستهرهشِ این دارو چیست؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴۷ برند از ۴۵ سازنده، در گروه N04BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.