لئوپرولید استات
لئوپرولید استات آگونیستِ هورمونِ آزادکنندهٔ گنادوتروپین است که با سرکوبِ هورمونهای جنسی، رشدِ بافتهای وابسته به این هورمونها را کند میکند.
این دارو بیشتر در درمانِ سرطانِ پیشرفتهٔ پروستات، آندومتریوز، فیبرومهای رحمی و بلوغِ زودرسِ کودکان به کار میرود.
در هفتههای نخستِ درمان ممکن است برخی علائم موقتاً تشدید شوند؛ تزریقها باید دقیقاً طبقِ زمانبندیِ تعیینشده توسط پزشک انجام شوند.
اگر دردِ استخوانیِ جدید یا شدید، مشکل در ادرارکردن، بیحسی یا ضعفِ ناگهانیِ پا، یا نشانههای افسردگیِ شدید را تجربه کردید، حتماً و هرچه زودتر با پزشکِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لئوپرولید استات آگونیستِ هورمونِ آزادکنندهٔ گنادوتروپین (Gonadotropin-Releasing Hormone Agonist) است؛ دارویی هورمونی که در گروهِ داروهای ضدسرطان و مؤثر بر سیستمِ غدد و ایمنیِ بدن قرار میگیرد. این دارو در آغازِ مصرف، ترشحِ هورمونهای لوتئینهکننده و محرکِ فولیکول را اندکی افزایش میدهد، اما با ادامهٔ تزریقها، گیرندههای هیپوفیز نسبت به آن کمحساس میشوند و درنتیجه ترشحِ تستوسترون در مردان یا استروژن در زنان بهشدت کاهش مییابد. همین افتِ هورمونی، رشدِ سرطانهای وابسته به هورمون و بافتهای حساس به استروژن مانندِ بافتِ آندومتر یا فیبروم رحمی را کند میکند. این دارو بهصورتِ تزریقیِ آهستهرهش (دپو) و توسط کادرِ درمان، در فاصلههای زمانیِ مشخص (۱ تا ۶ ماه یکبار، بسته به قدرتِ محصول) تزریق میشود.
موارد مصرف
- سرطانِ پیشرفتهٔ پروستات، بهعنوانِ بخشی از هورموندرمانی
- آندومتریوز
- فیبرومهای رحمی (لیومیومِ رحم)
- بلوغِ زودرسِ مرکزی در کودکان
روش مصرف
این دارو را خودِ بیمار مصرف نمیکند؛ تزریق توسط پزشک یا پرستار، معمولاً بهصورتِ عضلانی یا زیرِ پوست و در فاصلههای زمانیِ ثابت (هر ۱، ۳، ۴ یا ۶ ماه یکبار، بسته به نوع و قدرتِ محصول) انجام میشود. اثرِ درمان به تزریقهای منظم و بدونِ تأخیر وابسته است؛ دیرکردن یا فراموشکردنِ نوبتِ تزریق میتواند اثرِ سرکوبِ هورمونی را مختل کند، پس هر نوبت را دقیقاً طبقِ برنامهای که پزشک تعیین کرده حفظ کنید. در هفتههای نخستِ شروعِ درمان، بهدلیلِ افزایشِ گذرای هورمونها پیش از سرکوبِ نهایی، برخی علائم (مانندِ دردِ استخوان یا مشکلاتِ ادراری در سرطانِ پروستات) ممکن است موقتاً بدتر شوند که پزشک در صورتِ نیاز برای کاهشِ آن دارویِ کمکی نیز تجویز میکند. در کودکانی که این دارو را برای بلوغِ زودرس دریافت میکنند، پیگیریِ منظمِ رشد، قد و سنِ استخوانی توسط پزشکِ متخصصِ غدد ضروری است. دورهٔ درمان و تعدادِ تزریقها را پزشک بر اساسِ نوعِ بیماری تعیین میکند و نباید بدونِ مشورتِ او درمان را قطع یا برنامهٔ تزریق را تغییر داد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به لئوپرولید یا سایرِ آنالوگهای هورمونِ آزادکنندهٔ گنادوتروپین
- بارداری یا احتمالِ آن؛ پیش از شروعِ درمان باید بارداری رد شود و در طولِ درمان از روشِ پیشگیریِ غیرهورمونی استفاده گردد
- سابقهٔ پوکیِ استخوان یا عواملِ خطرِ کاهشِ تراکمِ استخوان
- بیماریهای قلبیعروقی، دیابت یا اختلالِ ریتمِ قلب
- خونریزیِ واژینالِ بدونِ تشخیصِ مشخص
- هر داروی دیگری که مصرف میکنید، بهویژه داروهای هورمونی یا مؤثر بر ریتمِ قلب
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی و تعریقِ شبانه
- دردِ خفیف، قرمزی یا تورم در محلِ تزریق
- سردرد
- کاهشِ میلِ جنسی
- خستگی
- نوسانِ خلقیِ خفیف
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو و مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ استخوانیِ شدید و جدید، مشکل در ادرارکردن، یا بیحسی و ضعفِ ناگهانیِ پاها، بهویژه در هفتههای نخستِ درمانِ سرطانِ پروستات — با پزشکِ خود تماس بگیرید.
- تشنگیِ شدید و ادرارِ غیرعادی زیاد — به پزشک اطلاع دهید.
- تپشِ نامنظمِ قلب، دردِ قفسهٔ سینه یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- افسردگیِ شدید یا افکارِ آسیب به خود — سریع به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- خونریزیِ شدید یا غیرعادیِ واژینال — به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لئوپرولید استات میتواند بر ریتمِ قلب اثر بگذارد؛ ازاینرو مصرفِ همزمانِ آن با داروهایی که خود نیز بر ریتمِ قلب اثر دارند (مانندِ برخی داروهای ضدآریتمی) باید تنها با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. ترکیب با سایرِ درمانهای هورمونی نیز ممکن است بر اثرِ این دارو تأثیر بگذارد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ این دارو در بارداری ممنوع است، زیرا میتواند به جنین آسیب برساند؛ پیش از شروعِ درمان باید بارداری رد شود و در طولِ درمان از روشِ پیشگیریِ غیرهورمونی استفاده گردد. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر در دست نیست؛ بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی تنها با نظرِ صریحِ پزشک و پس از سنجشِ فایده و خطر انجام شود.
نگهداری
این دارو معمولاً توسط کادرِ درمان در مطب یا درمانگاه تزریق میشود و نیازی به نگهداریِ طولانیمدت توسط بیمار ندارد؛ اما اگر قرار است آن را تا زمانِ تزریق نزدِ خود نگه دارید، دقیقاً طبقِ راهنماییِ داروساز عمل کنید (برخی فرآوردهها به یخچال نیاز دارند و برخی در دمای اتاق نگهداری میشوند)، از یخزدگی و نورِ مستقیم دور نگه دارید، و همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید. دارو را دورازدسترسِ کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی آهستهرهش برای سوسپانسیون | 7.5 mg |
| تزریقی آهستهرهش برای سوسپانسیون | 3.75 mg |
| تزریقی آهستهرهش برای سوسپانسیون | 45 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در هفتههای اولِ درمان، بعضی علائم بدتر میشوند؟
۰۲آیا این دارو باعثِ علائمِ شبیهِ یائسگی در زنان میشود؟
۰۳آیا اثرِ این دارو بر بدن دائمی است؟
۰۴اگر نوبتِ تزریق را فراموش کنم یا دیر برسم چه میشود؟
۰۵آیا مصرفِ طولانیمدتِ این دارو بر استخوانها اثر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۹ سازنده، در گروه L02AE02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.