لاتانوپروست
لاتانوپروست قطرهٔ چشمی از خانوادهٔ آنالوگهای پروستاگلاندین است که با افزایش خروج مایع داخل چشم، فشار درون چشم را پایین میآورد.
این قطره عمدتاً برای کاهش فشار بالای داخل چشم و درمان گلوکوم زاویهباز به کار میرود.
مصرف طولانیمدت آن میتواند رنگ عنبیهٔ چشم، پوست اطراف چشم و مژهها را بهتدریج و گاهی بهطور دائمی تغییر دهد؛ هر تغییر غیرمنتظره در چشم را با پزشک در میان بگذارید.
اگر درد شدید چشم، افت ناگهانی بینایی یا نشانههای حساسیت شدید مانند تورم و قرمزی زیاد دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لاتانوپروست دارویی از گروه آنالوگهای پروستاگلاندین است که بهصورت قطرهٔ چشمی برای کنترل فشار داخل چشم به کار میرود. این دارو در واقع یک پیشدارو است؛ یعنی پس از چکاندن روی چشم، در بافت قرنیه به شکل فعال خود تبدیل میشود. مکانیسم اثر آن افزایش خروج مایع درون چشم از مسیر طبیعی تخلیه است، نه کاهش تولید آن؛ به همین دلیل فشار داخل چشم بهآرامی و بهطور پایدار پایین میآید. هدف اصلی درمان با این دارو، پیشگیری از آسیب پیشرونده به عصب بینایی در بیماری گلوکوم و کنترل فشار بالای چشم است. در ایران این قطره با نامهای تجاری گوناگونی مانند زالاتان و لاتاپول نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- کاهش فشار بالای داخل چشم (پرفشاری چشمی)
- درمان گلوکوم زاویهباز
- کنترل برخی از انواع گلوکوم ثانویه، طبق تشخیص چشمپزشک
- کنترل فشار چشم در مواردی که پاسخ به داروهای دیگر کافی نبوده یا در ترکیب با آنها استفاده میشود
روش مصرف
این قطره طبق برنامهای که چشمپزشک یا داروساز مشخص میکند، معمولاً یکبار در روز و ترجیحاً در ساعتی ثابت از شب در چشم آسیبدیده چکانده میشود. پیش از استفاده دستها را بشویید و نوک قطرهچکان را به چشم، پلک یا هر سطح دیگری نزنید تا آلوده نشود. اگر از چند نوع قطرهٔ چشمی همزمان استفاده میکنید، بین آنها چند دقیقه فاصله بیندازید تا اثر هرکدام کم نشود. لنز تماسی را پیش از چکاندن دارو دربیاورید و طبق توصیهٔ پزشک، پس از مدتی دوباره بگذارید. نکتهٔ مهم این است که مصرف بیشتر از آنچه تجویز شده یا بیشتر از یکبار در روز، برخلاف تصور رایج، میتواند اثر کاهندگی فشار چشم را کم کند؛ بنابراین مقدار و دفعات مصرف را دقیقاً طبق نظر پزشک یا داروساز رعایت کنید و بدون مشورت با او آن را تغییر ندهید یا قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پرفشاری چشمی (افزایش فشار داخل چشم)
بیش از ۱ بار در شبانهروز مصرف نشود؛ تغییر تدریجی و گاهی دائمی رنگ عنبیه ممکن است رخ دهد. لنز تماسی را پیش از مصرف خارج و ۱۵ دقیقه بعد دوباره قرار دهید.
گلوکوم زاویهباز
درمان معمولاً طولانیمدت است و فشار چشم باید طبق برنامه چشمپزشک پایش شود؛ در صورت فراموشی یک نوبت، نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کنید و دوز اضافی نریزید.
برخی انواع گلوکوم ثانویه
مدت درمان به علت گلوکوم و پاسخ فشار چشم بستگی دارد؛ در التهاب فعال داخل چشم یا سابقه التهاب، مصرف فقط با نظر چشمپزشک انجام شود.
پرفشاری چشمی یا گلوکوم با پاسخ ناکافی به داروهای دیگر، بهعنوان درمان ترکیبی
بین این قطره و قطرههای چشمی دیگر حداقل ۵ دقیقه فاصله بگذارید؛ مصرف همزمان دو داروی مشابه از گروه پروستاگلاندین توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تا بهحال به لاتانوپروست یا هر یک از اجزای این قطره حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- وجود التهاب داخل چشم، سابقهٔ عفونت هرپسی قرنیه یا جراحی چشم را پیش از شروع درمان با پزشک در میان بگذارید.
- اگر لنز تماسی نرم استفاده میکنید یا پیشتر عدسی چشم شما (مثلاً در جراحی آبمروارید) خارج شده یا آسیب دیده، پزشک را مطلع کنید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را حتماً پیش از مصرف با پزشک مطرح کنید.
- فهرست همهٔ داروها، قطرههای چشمی دیگر و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- قرمزی خفیف چشم
- سوزش، خارش یا احساس جسم خارجی در چشم، معمولاً درست پس از چکاندن قطره
- تاری موقت دید
- بلندتر، ضخیمتر و پرپشتتر شدن مژهها
- خشکی یا احساس ناراحتی خفیف در چشم
- تیره و قهوهایتر شدن تدریجی رنگ عنبیه، بهخصوص در چشمهای با رنگ مخلوط، که معمولاً دائمی است؛ هر تغییر رنگ چشم را به چشمپزشک اطلاع دهید.
- تیره شدن پوست اطراف چشم؛ در صورت مشاهده به پزشک بگویید تا ادامهٔ درمان را ارزیابی کند.
- افت ناگهانی دید، درد شدید چشم یا تورم قابلتوجه که میتواند نشانهٔ التهاب داخل چشم یا تجمع مایع در شبکیه باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا بیدرنگ نزد چشمپزشک بروید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم پلکها، صورت یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی شدید و مداوم چشم یا ترشح غیرمعمول که ممکن است نشانهٔ عفونت باشد؛ در این موارد به چشمپزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لاتانوپروست بهصورت موضعی روی چشم اثر میکند و جذب سیستمیک آن بسیار اندک است، به همین دلیل تداخل دارویی جدی و شناختهشدهای با داروهای خوراکی ندارد. بااینحال اگر همزمان از قطرههای چشمی حاوی مادهٔ نگهدارندهٔ تیومرسال استفاده کنید، ممکن است رسوبی در چشم ایجاد شود؛ بنابراین بهتر است مصرف آنها را با فاصلهٔ زمانی انجام دهید. برای پیشگیری از هرگونه تداخل احتمالی، فهرست کامل داروها، قطرههای چشمی دیگر و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی و قطعی دربارهٔ بیخطر بودن کامل لاتانوپروست در بارداری در دست نیست و از آنجا که این گروه دارویی میتواند بر رحم اثر بگذارد، مصرف آن در بارداری معمولاً تنها در صورت ضرورت روشن و زیر نظر مستقیم پزشک انجام میشود. مشخص نیست این دارو چهقدر و آیا به شیر مادر منتقل میشود، بنابراین مادران شیرده پیش از استفاده حتماً باید با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
نگهداری
پیش از باز کردن در بطری، قطره را در یخچال و دور از یخزدگی نگهداری کنید. پس از نخستین بار باز کردن، طبق مدتزمانی که روی برچسب دارو یا بروشور داخل بسته قید شده، میتوان آن را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم نگه داشت و پس از پایان آن مدت، حتی اگر دارو باقی مانده باشد، دورش بریزید. همیشه پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف قطرهٔ لاتانوپروست رنگ چشمم را تغییر میدهد؟
۰۲اگر یک نوبت قطره را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۳آیا مصرف بیشتر قطره در طول روز، فشار چشمم را سریعتر پایین میآورد؟
۰۴آیا میتوانم هنگام استفاده از این قطره لنز تماسی بگذارم؟
۰۵چرا مژههای من بعد از مدتی بلندتر و پرپشتتر شدهاند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۲ سازنده، در گروه S01EE01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.