ایورمکتین
ایورمکتین دارویی ضدانگل از خانوادهٔ آورمکتینهاست که با فلجکردن و ازبینبردنِ انگلها در بدن اثر میکند.
بیشتر برای درمانِ عفونتهای انگلیِ روده مانندِ استرانگیلوئیدیازیس و نیز درمانِ گال (اسکابیس) بهکار میرود.
این دارو باید دقیقاً طبقِ تجویزِ پزشک، در زمانبندی و دورهٔ مشخصشده مصرف شود؛ خودسرانه تکرار یا قطعش نکنید.
اگر پس از مصرف دچارِ گیجیِ شدید، مشکلِ تعادل یا نشانههای آلرژیک شدید، فوراً با پزشک تماس بگیرید. همچنین اگر باردار هستید، شیر میدهید یا بیماریِ کبدی دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایورمکتین دارویی ضدانگل از دستهٔ آورمکتینها (Avermectins) است که برای مقابله با برخی عفونتهای انگلیِ روده و پوست بهکار میرود. این دارو با اتصال به کانالهای کلریِ وابسته به گلوتامات در سلولهای عصبی و عضلانیِ انگل، سببِ فلجشدن و مرگِ آن میشود؛ تفاوتِ ساختارِ عصبیِ انسان و وجودِ سدِ خونی-مغزی باعث میشود این دارو در دوزهای معمول برای بدنِ انسان کمخطر بماند. در ایران این دارو بهصورتِ قرص با قدرتهای ۳ و ۶ میلیگرم عرضه میشود و معمولاً یک نوبت مصرف یا دورهای کوتاه از آن تجویز میشود. هدفِ اصلیِ درمان، پاکسازیِ بدن از انگل و برطرفکردنِ علائمِ ناشی از آن است.
موارد مصرف
- درمانِ استرانگیلوئیدیازیسِ رودهای (نوعی عفونتِ کرمِ نخی)
- درمانِ گالِ (اسکابیسِ) شدید یا گسترده
- کنترلِ انکوسرکیازیس در مناطقِ آندمیک
- درمانِ برخی عفونتهای دیگرِ انگلیِ روده به تشخیصِ پزشک
- درمانِ شپشِ سرِ مقاوم به درمانِ موضعی، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
ایورمکتین را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و داروساز و در همان زمانِ مشخصشده مصرف کنید. روالِ رایج، مصرفِ آن با معدهٔ خالی و همراه با آب است؛ دربارهٔ فاصلهٔ زمانی با غذا از داروساز خود بپرسید. بسته به نوعِ عفونت، ممکن است تنها یک نوبت یا دورهای کوتاه با فاصلهٔ زمانیِ مشخص تجویز شود؛ حتی اگر علائم زودتر برطرف شد، بدونِ هماهنگی با پزشک دوره را قطع یا تکرار نکنید. مقدارِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک، بر اساسِ وزن و نوعِ عفونتِ شما، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
استرانگیلوئیدیازیس رودهای (عفونت کرم نخی)
ناشتا و با آب مصرف شود؛ آزمایش مدفوع پیگیری برای تأیید ریشهکنی عفونت لازم است.
گال شدید یا گسترده
هر نوبت همراه غذا مصرف شود؛ در گال پوستهدار، درمان موضعی همزمان و نوبتهای بیشتر ممکن است لازم باشد.
کنترل انکوسرکیازیس در مناطق آندمیک
ناشتا و با آب مصرف شود؛ چون دارو کرم بالغ را از بین نمیبرد، پیگیری و تکرار دوره لازم است.
شپش سر مقاوم به درمان موضعی
فقط پس از شکست درمان موضعی و با نظر پزشک مصرف شود؛ در بارداری مصرف نشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت یا واکنشِ آلرژیکِ پیشین به ایورمکتین
- سفرِ اخیر یا اقامت در مناطقِ آفریقاییِ آندمیکِ کرمِ لوا لوا
- بیماریهای کبدی یا هرگونه اختلالِ کبدیِ شناختهشده
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- مصرفِ همزمانِ سایرِ داروها، مکملها یا داروهای گیاهی
- سنِ کم یا وزنِ بسیار پایین در کودکان
عوارض احتمالی
- سردرد
- سرگیجه
- تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ گوارشی
- خستگی یا ضعفِ عمومی
- خارشِ خفیفِ پوست
- لرز یا تبِ خفیف در روزهای نخستِ درمان
- نشانههای آلرژیِ شدید مانندِ کهیرِ گسترده یا تورمِ صورت، لب، زبان و گلو همراه با مشکل در تنفس؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- گیجیِ شدید، مشکل در تعادل یا راهرفتن، یا تشنج؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرمعمول؛ هر چه زودتر به پزشک اطلاع دهید.
- تبِ بالا همراه با تورمِ شدیدِ غدد لنفاوی یا کهیرِ گسترده، بهویژه در درمانِ انکوسرکیازیس؛ سریع به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایورمکتین میتواند با وارفارین (داروی رقیقکنندهٔ خون) تداخل داشته باشد و اثرِ آن را تغییر دهد؛ در صورتِ مصرفِ همزمان، پایشِ دقیقتر لازم است. مصرفِ همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش و خوابآور نیز به دلیلِ احتمالِ افزایشِ خوابآلودگی و اثراتِ عصبی توصیه نمیشود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ ایورمکتین در دورانِ بارداری اطلاعاتِ قطعیِ کافی وجود ندارد، بنابراین معمولاً تنها زمانی تجویز میشود که پزشک فایدهٔ آن را برای مادر بیشتر از خطرِ احتمالی بداند. مقدارِ کمی از این دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود؛ از اینرو مصرف در دورانِ شیردهی، بهویژه با نوزادانِ کموزن، باید فقط با نظرِ پزشک باشد. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرفِ این دارو با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
ایورمکتین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 3 mg |
| قرص | 6 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۲ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایورمکتین برای پیشگیری یا درمانِ کووید-۱۹ مؤثر است؟
۰۲آیا باید ایورمکتین را همراه با غذا مصرف کنم یا با معدهٔ خالی؟
۰۳چرا پس از مصرفِ دارو دچارِ خارش یا تبِ خفیف شدم؟
۰۴آیا یک نوبت مصرف کافی است یا باید تکرار شود؟
۰۵آیا نزدیکانِ من هم باید دارو مصرف کنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۲ برند از ۱۶ سازنده، در گروه P02CF01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.