ایزوسورباید مونونیترات
ایزوسورباید مونونیترات دارویی از خانوادهٔ نیتراتهای آلی است که با گشاد کردن رگهای خونی، فشار کاری روی قلب را کم میکند.
این دارو بیشتر برای پیشگیری بلندمدت از حملات آنژین صدری (دردهای فشارندهٔ قفسهٔ سینه ناشی از تنگی عروق قلب) در بیماران شناختهشدهٔ قلبی-عروقی تجویز میشود.
مصرف همزمان این دارو با داروهای درمان اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل میتواند افت خطرناک فشار خون ایجاد کند و باید کاملاً از آن پرهیز شود.
اگر درد قفسهٔ سینه با وجود مصرف منظم دارو ادامه یا تغییر کرد، یا دچار سرگیجهٔ شدید، غش یا سردرد غیرقابلتحمل شدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایزوسورباید مونونیترات از گروهٔ نیتراتهای آلی طولانیاثر است که در پیشگیری و کنترل بیماری عروق کرونر قلب بهکار میرود. این دارو در بدن به نیتریکاکساید (Nitric Oxide) تبدیل میشود؛ مادهای که دیوارهٔ رگهای خونی—بهویژه وریدها و تا حدی سرخرگها—را شل و گشاد میکند. با این گشادشدگی عروق، بازگشت خون به قلب و فشار داخل آن کاهش مییابد و قلب برای پمپاژ خون به اکسیژن کمتری نیاز پیدا میکند. نتیجهٔ این فرایند، کاهش دفعات و شدت حملات آنژین صدری (درد فشارندهٔ قفسهٔ سینه ناشی از کمخونی عضلهٔ قلب) است. شکل آهستهرهش این دارو برای مصرف منظم و پیشگیرانه طراحی شده، نه برای فرونشاندن سریع یک حملهٔ ناگهانی.
موارد مصرف
- پیشگیری بلندمدت از حملات آنژین صدری (درد قفسهٔ سینه ناشی از تنگی عروق کرونر)
- کاهش دفعات، شدت و مدت حملات آنژین در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب
- افزایش توان تحمل فعالیت بدنی و کاهش محدودیتهای روزمرهٔ ناشی از آنژین پایدار
روش مصرف
پزشک یا داروساز شما زمان دقیق مصرف روزانه و مدت درمان را بر اساس شرایط شما تعیین میکند و لازم است دقیقاً همان برنامه رعایت شود. این دارو معمولاً یکبار در روز و در ساعات اولیهٔ صبح مصرف میشود تا در طول روز اثرگذار باشد و در عین حال یک بازهٔ بدون نیترات در ادامهٔ شبانهروز حفظ شود؛ همین الگو به حفظ اثربخشی دارو در درازمدت کمک میکند. کپسول آهستهرهش را باید کامل و بدون جویدن یا خرد کردن بلعید تا رهایش تدریجی دارو حفظ شود. این شکل دارویی برای مصرف منظم و پیشگیرانه است، نه برای تسکین سریع حملهٔ ناگهانی آنژین؛ در صورت بروز چنین حملهای، پزشک معمولاً داروی نیترات سریعاثر جداگانهای مانند نیترات زیرزبانی تجویز میکند. مصرف منظم و بدون فراموشی دوز برای اثربخشی درمان مهم است و قطع ناگهانی آن بدون نظر پزشک توصیه نمیشود، چون ممکن است علائم آنژین بازگردد. اگر دوزی فراموش شد یا سؤالی دربارهٔ نحوهٔ مصرف داشتید، از داروساز یا پزشک خود بپرسید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری بلندمدت از حملات آنژین صدری (درد قفسهٔ سینه ناشی از تنگی عروق کرونر)
با یا بدون غذا مصرف شود؛ کپسول آهستهرهش را کامل ببلعید و نجوید یا خرد نکنید. برای تسکین حملهٔ حاد آنژین مناسب نیست.
کاهش دفعات، شدت و مدت حملات آنژین در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب
دوز روزانه را در یک نوبت مصرف کنید تا فاصلهٔ بدون نیترات روزانه حفظ شود و تحمل دارویی کاهش یابد؛ قطع ناگهانی نکنید.
افزایش توان تحمل فعالیت بدنی و کاهش محدودیتهای روزمرهٔ ناشی از آنژین پایدار
مصرف منظم برای حفظ اثر لازم است؛ برای درد ناگهانی، از داروی زیرزبانی سریعالاثرِ تجویزشده استفاده کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به نیتراتها یا این دارو حساسیت دارید یا سابقهٔ واکنش آلرژیک به داروهای مشابه دارید
- اگر فشار خون پایین، کمآبی بدن یا کمخونی شدید دارید، یا سن بالایی دارید — چون سالمندان معمولاً به افت فشار خون ناشی از این دارو حساسترند
- اگر بهتازگی ضربهٔ سر یا خونریزی مغزی داشتهاید یا فشار داخل جمجمهتان بالاست
- اگر بیماری قلبی خاصی مانند تنگی شدید دریچهٔ آئورت، کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک یا التهاب محدودکنندهٔ پردهٔ دور قلب دارید
- اگر هرگونه دارو—بهویژه داروهای فشار خون یا داروهای درمان اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل—و نیز مکمل یا داروهای گیاهی مصرف میکنید
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید
عوارض احتمالی
- سردرد، بهویژه در روزهای اول مصرف که معمولاً با ادامهٔ درمان کاهش مییابد
- گرگرفتگی و سرخی صورت
- سرگیجه یا سبکی سر، بهخصوص هنگام برخاستن ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده
- تهوع خفیف
- ضعف یا خستگی
- افت شدید فشار خون همراه با سرگیجهٔ شدید، تاری دید یا احساس نزدیک شدن به غش: بنشینید یا دراز بکشید، پاها را کمی بالا بیاورید و اگر بهبود نیافت با اورژانس تماس بگیرید
- غش یا از حال رفتن: اگر هوشیاری بهسرعت بازنگشت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- ضربان قلب سریع، نامنظم یا تپش شدید قلب: در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- درد قفسهٔ سینهای که با وجود مصرف منظم دارو ادامه یابد، تشدید شود یا الگویش تغییر کند: با پزشک خود تماس بگیرید و در صورت شک به حملهٔ قلبی، با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین و خطرناکترین تداخل این دارو، مصرف همزمان با داروهای گروه مهارکنندهٔ فسفودیاستراز نوع ۵ (PDE5) مانند سیلدنافیل، تادالافیل یا واردنافیل است که برای اختلال نعوظ یا فشار خون ریوی تجویز میشوند؛ این ترکیب میتواند افت شدید و خطرناک فشار خون ایجاد کند و باید کاملاً از آن پرهیز شود. مصرف الکل نیز اثر گشادکنندگی عروق دارو را تشدید میکند و خطر سرگیجه و افت فشار را بالا میبرد. همزمانی با سایر داروهای کاهندهٔ فشار خون یا گشادکنندهٔ عروق نیز میتواند این افت فشار را تشدید کند. فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهیای را که مصرف میکنید، با پزشک و داروساز خود در میان بگذارید تا از تداخلهای ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ بیخطر بودن کامل ایزوسورباید مونونیترات در بارداری در دست نیست و مصرف آن تنها در صورتی که پزشک ضروری تشخیص دهد و با در نظر گرفتن توازن فایده و خطر انجام میشود. دربارهٔ ترشح این دارو در شیر مادر و اثر آن بر نوزاد نیز اطلاعات روشنی وجود ندارد؛ بنابراین مادران شیرده پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگه دارید؛ محیط حمام برای نگهداری آن مناسب نیست. کپسولها را در بستهٔ اصلی خود و دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه از طریق سطل زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول آهستهرهش | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایزوسورباید مونونیترات برای تسکین سریع حملهٔ آنژین مناسب است؟
۰۲چرا این دارو باعث سردرد میشود؟
۰۳چرا مصرف همزمان با داروهای درمان اختلال نعوظ خطرناک است؟
۰۴آیا میتوان مصرف این دارو را بهناگهان قطع کرد؟
۰۵چرا ممکن است پزشک یک بازهٔ مشخص از شبانهروز را بدون دارو توصیه کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه C01DA08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.