ایزوسورباید دی نیترات
ایزوسورباید دی نیترات دارویی از خانوادهٔ نیتراتها (Nitrates) است که با گشاد کردن عروقِ خونی، بارِ کاریِ قلب را کم میکند.
این دارو بیشتر برای پیشگیری از حملاتِ آنژینِ صدری (دردِ قفسهٔ سینه ناشی از تنگیِ عروقِ کرونر) و در برخی موارد برای فرونشاندنِ حملهٔ حادِ آن به کار میرود.
مصرفِ همزمانِ این دارو با داروهای تقویتِ نعوظ مانندِ سیلدنافیل یا تادالافیل میتواند افتِ شدید و خطرناکِ فشارِ خون ایجاد کند و باید کاملاً از آن پرهیز شود.
اگر دردِ قفسهٔ سینه با مصرفِ دارو برطرف نشد یا شدیدتر شد، یا نشانههای افتِ شدیدِ فشارِ خون مانندِ سرگیجهٔ شدید و غش را تجربه کردید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایزوسورباید دی نیترات از دستهٔ داروهای نیتراته و در ردهٔ درمانیِ قلب و عروق قرار دارد. مکانیسمِ اثرِ آن بر پایهٔ آزادسازیِ اکسیدِ نیتریک در دیوارهٔ عروق است که موجبِ شلشدن و گشادیِ رگهای خونی، بهویژه وریدها، میشود. این گشادیِ عروقی بازگشتِ خون به قلب و در نتیجه بارِ کاریِ آن را کم میکند و نیازِ عضلهٔ قلب به اکسیژن را کاهش میدهد. هدفِ اصلیِ این دارو، کنترل و پیشگیری از دردهای قفسهٔ سینهٔ ناشی از کمخونیِ موقتِ عضلهٔ قلب (آنژینِ صدری) است. بسته به شکلِ دارویی — اسپری، قرصِ معمولی یا قرصِ آهستهرهش — سرعتِ شروعِ اثر و کاربردِ آن با هم فرق دارد.
موارد مصرف
- پیشگیری از حملاتِ آنژینِ صدری (دردِ قفسهٔ سینه ناشی از تنگیِ عروقِ کرونر)
- کنترل و فرونشاندنِ حملهٔ حادِ آنژین، معمولاً با شکلهای اسپری یا قرص
- پیشگیری از آنژینِ ناشی از فعالیتِ بدنی یا استرس، با مصرفِ منظمِ قرصِ آهستهرهش
- کمک به کاهشِ بارِ کاریِ قلب در برخی بیمارانِ مبتلا به نارساییِ قلبی، معمولاً همراه با داروی دیگر
روش مصرف
شکلِ مصرف و برنامهٔ زمانیِ این دارو را پزشک یا داروساز بر اساسِ نوعِ فرآورده — اسپری، قرصِ معمولی یا قرصِ آهستهرهش — و شرایطِ شما تعیین میکند. فرآوردههای اسپری و برخی قرصها معمولاً برای تسکینِ سریعِ حملهٔ حاد بهکار میروند و بهتر است در حالتِ نشسته مصرف شوند تا خطرِ سرگیجه یا افتِ فشار کمتر شود؛ قرصهای آهستهرهش نیز باید کامل بلعیده شوند، نه خرد یا جویده. برای حفظِ اثرِ درمانی، پزشک ممکن است یک بازهٔ کوتاه در طولِ شبانهروز بدونِ دارو (فاصلهٔ عاری از نیترات) در برنامهٔ مصرف بگنجاند تا بدن نسبت به دارو مقاوم نشود؛ این برنامه را بدونِ هماهنگی با پزشک تغییر ندهید. اگر این دارو برای مصرفِ منظم و طولانیمدت تجویز شده، آن را ناگهان قطع نکنید، چون ممکن است علائمِ آنژین بازگردد یا تشدید شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از حملات آنژین صدری با قرص معمولی
با یا بدون غذا مصرف شود و هر شبانهروز حداقل ۱۴ ساعت فاصله بدون نیترات وجود داشته باشد تا تحمل دارویی کاهش یابد.
کنترل حمله حاد آنژین صدری
اسپری استنشاق نشود و در یک نوبت بیش از ۳ پاف مصرف نشود. اگر درد برطرف نشد یا شدیدتر شد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید؛ قرص خوراکی معمولی برای قطع سریع حمله مناسب نیست.
پیشگیری از آنژین ناشی از فعالیت یا استرس با قرص آهستهرهش
قرص آهستهرهش را کامل و با آب ببلعید و آن را نجوید، خرد نکنید یا نشکنید.
نارسایی قلبی، بهعنوان درمان کمکی همراه با هیدرالازین
این کاربرد تخصصی است و بهعلت خطر افت فشار خون، پایش فشار خون و وضعیت حجم بدن لازم دارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به نیتراتها یا هر یک از اجزایِ این دارو حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- اگر اخیراً داروهای تقویتِ نعوظ مانندِ سیلدنافیل، تادالافیل یا واردنافیل مصرف کردهاید یا قرار است مصرف کنید، پزشک را آگاه کنید؛ ترکیبِ این داروها ممنوع است.
- سابقهٔ فشارِ خونِ پایین، کمآبیِ بدن، کمخونیِ شدید یا حملهٔ قلبیِ اخیر را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر بیماریِ خاصِ قلبی مانندِ تنگیِ شدیدِ دریچهٔ آئورت یا ضخیمشدنِ عضلهٔ قلب دارید، پزشک باید مطلع باشد.
- در صورتِ بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ دارویی مصرفیات را به پزشک و داروساز نشان بده.
عوارض احتمالی
- سردرد، بهویژه در روزهای اولِ مصرف
- گرگرفتگی یا سرخیِ صورت
- سرگیجه یا سبکیِ سر، بهخصوص هنگامِ برخاستنِ ناگهانی
- تپشِ قلب
- تهوعِ خفیف
- افتِ شدیدِ فشارِ خون همراه با سرگیجهٔ شدید، تاریِ دید یا غش: بنشینید یا دراز بکشید و با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ قفسهٔ سینهای که با مصرفِ دارو برطرف نمیشود یا شدیدتر میشود: فوراً به اورژانس مراجعه کنید، زیرا میتواند نشانهٔ حملهٔ قلبی باشد.
- ضربانِ قلبِ بسیار سریع یا نامنظم: به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین و خطرناکترین تداخلِ این دارو، مصرفِ همزمان با داروهای تقویتِ نعوظ مانندِ سیلدنافیل، تادالافیل و واردنافیل است؛ این ترکیب میتواند افتِ شدید و خطرناکِ فشارِ خون ایجاد کند و باید کاملاً از آن پرهیز شود. مصرفِ همزمان با سایر داروهای گشادکنندهٔ عروق یا کاهندهٔ فشارِ خون نیز میتواند این اثر را تشدید کند و احتمالِ سرگیجه یا غش را بالا ببرد. نوشیدنِ الکل هنگامِ مصرفِ این دارو توصیه نمیشود، چون افتِ فشار و سرگیجه را محتملتر میکند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ ایزوسورباید دی نیترات در بارداری و شیردهی، اطلاعاتِ محدودی در دست است؛ به همین دلیل مصرفِ آن در این دورهها تنها زمانی توصیه میشود که پزشک آن را ضروری تشخیص دهد. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشکِ خود گفتوگو کنید تا مناسبترین تصمیم برای شما و کودک گرفته شود.
نگهداری
این دارو را در دمایِ اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگهداری کنید و درِ ظرفِ آن را همیشه بسته نگه دارید. فرآوردهٔ اسپری، چون تحتِ فشار است، باید دور از شعله و منابعِ حرارتی نگهداری شود. همهٔ اشکالِ دارویی را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ آن را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 5 mg |
| اسپری | 1.25 mg |
| قرص آهستهرهش | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا با مصرفِ این دارو دچارِ سردرد میشوم؟
۰۲آیا مصرفِ همزمانِ این دارو با قرصهای تقویتِ جنسی خطرناک است؟
۰۳چرا پزشک گفته بخشی از شبانهروز این دارو را مصرف نکنم؟
۰۴اگر با اسپری یا قرص، دردِ قفسهٔ سینهام برطرف نشد، چه کنم؟
۰۵آیا مصرفِ طولانیمدتِ این دارو اعتیادآور است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۴ سازنده، در گروه C01DA08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.