اینترفرون گاما-۱ب
اینترفرون گاما-۱ب یک پروتئین نوترکیب و تعدیلکنندهٔ ایمنی است که فعالیت بخشی از سلولهای دفاعی را تقویت میکند. این فرآورده بهصورت تزریق زیرجلدی و با قدرت ۱۰۰ میکروگرم در ۰٫۵ میلیلیتر عرضه میشود.
بیشتر برای کاهش دفعات و شدت عفونتهای جدی در بیماری ارثی گرانولوماتوز مزمن استفاده میشود. در استئوپتروز بدخیم شدید نیز برای بهتأخیر انداختن پیشرفت بیماری بهکار میرود.
تب، لرز و سردرد شایعاند؛ اما این دارو میتواند شمارش سلولهای خونی و عملکرد کبد یا کلیه را تغییر دهد و بهندرت حساسیت شدید ایجاد کند. انجام آزمایشهای دورهای طبق برنامهٔ درمان اهمیت دارد.
پیش از شروع، حساسیت دارویی یا لاتکس، بیماری قلبی، کبدی، کلیوی، اختلالات خونی یا عصبی و همهٔ داروها و واکسنهای اخیر را مطرح کنید. بارداری، شیردهی یا درمان برای نوزاد و کودک خردسال نیز نیازمند بررسی دقیق است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اینترفرون گاما-۱ب شکل نوترکیب پروتین پیامرسان ایمنی انسان و از داروهای تعدیلکنندهٔ ایمنی است؛ در ردهبندی دارویی در گروه ضدسرطان و ایمنی قرار میگیرد، اما کاربرد آن به معنی درمان همهٔ سرطانها نیست. با اتصال به گیرندههای سلولهای ایمنی، فعالیت ماکروفاژها، سلولهای کشندهٔ طبیعی و ارائهٔ آنتیژن را تقویت میکند و به دفاع در برابر برخی میکروبها کمک میرساند. کاربرد اصلی آن بیماریهای ارثی نادرِ گرانولوماتوز مزمن و استئوپتروز بدخیم شدید، یعنی بیماری استخوانِ مرمری، است. فرآوردهٔ موجود تزریقی و برای تزریق زیرجلدی است و هر ۰٫۵ میلیلیتر آن ۱۰۰ میکروگرم مادهٔ مؤثره دارد. در ایران ممکن است نامهای ایموکین، آمپول ایموکین، گامارک یا گاما-ایمونکس روی بسته دیده شود.
موارد مصرف
- کاهش دفعات عفونتهای جدی در بیماری ارثی گرانولوماتوز مزمن
- کاهش شدت عفونتهای جدی در بیماری ارثی گرانولوماتوز مزمن
- بهتأخیر انداختن پیشرفت استئوپتروز بدخیم شدید، در چارچوب درمان تخصصی
روش مصرف
این دارو فقط زیر پوست تزریق میشود و مقدار، روزهای تزریق و مدت درمان را پزشک بر اساس بیماری و وضعیت بیمار تعیین میکند؛ تزریق عضلانی یا وریدی انجام نشود. چون دارو تزریقی است، به وعدهٔ غذا وابسته نیست. خود بیمار یا مراقب تنها پس از آموزش کامل میتواند تزریق را انجام دهد. ویال تکدوز است؛ محلول باید شفاف و بیرنگ باشد، در صورت کدر شدن یا تغییر رنگ استفاده نشود، با داروی دیگری در یک سرنگ مخلوط نشود و ویال تکان داده نشود؛ باقیمانده نیز نگهداری نشود. برنامهٔ درمان را منظم دنبال کنید و اگر یک نوبت فراموش شد، دوز را دوبرابر نکنید و زمان ادامه را از تیم درمان بپرسید. تغییر مقدار یا توقف درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به اینترفرون گاما، فرآوردههای ساختهشده با ایکولای یا هر جزء دارو حساسیت داشتهاید، حتماً بگویید؛ درپوش برخی ویالها ممکن است لاتکس طبیعی داشته باشد.
- سابقهٔ بیماری قلبی، درد قلبی، نارسایی قلب، ضربان نامنظم، غش، تشنج یا بیماریهای دستگاه عصبی مرکزی را اطلاع دهید؛ علائم قلبی یا عصبی ممکن است تشدید شوند.
- بیماری کبدی، افزایش آنزیمهای کبدی، بیماری یا نارسایی کلیه، کاهش گلبولهای سفید یا پلاکت و هر مشکل مغز استخوان را مطرح کنید؛ پیش از درمان و در طول آن آزمایش لازم است.
- فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه داروهای شیمیدرمانی یا سرکوبکنندهٔ مغز استخوان و داروهای مؤثر بر قلب، مغز و اعصاب، کبد یا کلیه و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده را ارائه دهید.
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ درمان اطلاع دهید.
- سن بیمار را دقیق بگویید؛ در نوزادان و کودکان کمسن، بهویژه زیر یک سال، پایش کبد و شمارش خون اهمیت بیشتری دارد و در سالمندان بیماریهای قلب، کبد و کلیه باید با دقت بیشتری بررسی شود.
عوارض احتمالی
- تب، لرز و احساس شبیه آنفلوآنزا
- سردرد
- خستگی و بیحالی
- درد عضلانی یا مفصلی
- قرمزی، درد یا حساسیت در محل تزریق
- تهوع، استفراغ یا اسهال
- تورم صورت، لبها یا گلو، تنگی نفس، خسخس، کهیر گسترده یا افت هوشیاری: تزریق را ادامه ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاول یا پوستهریزی پوست، زخم دهان یا چشم، یا بثورات گسترده و دردناک: میتواند واکنش پوستی شدید باشد؛ دارو را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب مداوم یا عفونت غیرمعمول، گلودرد شدید، زخم دهان، کبودی یا خونریزی بیدلیل: ممکن است نشانهٔ کاهش گلبولهای سفید یا پلاکت باشد؛ سریع برای معاینه و آزمایش خون مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید شکم، تهوع شدید یا گیجی: احتمال آسیب کبدی مطرح است؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و برای ارزیابی مراجعه کنید.
- کاهش واضح ادرار، ورم غیرمعمول، خون در ادرار یا درد پهلو: میتواند نشانهٔ آسیب کلیه باشد؛ سریع به پزشک مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس، تپش شدید یا نامنظم، غش، گیجی شدید، اختلال راهرفتن یا تشنج: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این فرآوردهٔ تزریقی تداخل غذایی مشخصی ندارد و تداخل مستقیمِ ثابتشدهای با الکل گزارش نشده است؛ در بیماری کبدی یا بالا بودن آنزیمهای کبدی، دربارهٔ پرهیز از الکل با پزشک هماهنگ کنید. همزمانی با داروهای شیمیدرمانی یا دیگر داروهای سرکوبکنندهٔ مغز استخوان میتواند خطر کاهش گلبولهای سفید و پلاکت را بیشتر کند؛ داروهای سمی برای دستگاه عصبی، قلب، کبد یا کلیه نیز ممکن است سمیت را افزایش دهند. زمانبندی واکسنها و سایر فرآوردههای ایمنی باید با تیم درمان هماهنگ شود، چون پاسخ ایمنی غیرمنتظره یا شدیدتر ممکن است رخ دهد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی و کنترلشدهای دربارهٔ مصرف در بارداری وجود ندارد و احتمال آسیب به جنین بهطور کامل منتفی نیست؛ اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، ادامهٔ درمان باید با ارزیابی دقیق پزشک انجام شود. مشخص نیست این دارو وارد شیر انسان میشود یا نه و دربارهٔ شیردهی باید اهمیت درمان در برابر خطر احتمالی برای نوزاد سنجیده شود؛ تصمیم به قطع دارو یا شیردهی را خودسرانه نگیرید.
نگهداری
ویال را در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد نگه دارید؛ آن را یخ نزنید و تکان شدید ندهید. از گرمای زیاد و دسترس کودکان دور باشد، تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر محلول کدر، ذرهدار یا تغییررنگداده بود مصرف نکنید. ویال تکدوز است و باقیمانده را طبق دستور داروساز دور بیندازید؛ دستور ماندن خارج از یخچال ممکن است بین فرآوردهها متفاوت باشد، پس بروشور همان برند را ملاک قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 0.5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اینترفرون گاما-۱ب برای هر نوع عفونت یا پوکی استخوان معمولی است؟
۰۲چرا باید برای این دارو آزمایش خون، کبد و کلیه انجام شود؟
۰۳آیا میتوانم تزریق را در خانه انجام دهم؟
۰۴تب و لرز بعد از تزریق چه زمانی نگرانکننده است؟
۰۵اگر محلول داخل ویال کدر شد، میتوانم آن را تزریق کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۵ سازنده، در گروه L03AB03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.