اینترفرون بتا یک آ
اینترفرون بتا یک آ یک داروی زیستی تزریقی و تعدیلکنندهٔ پاسخ ایمنی از خانوادهٔ اینترفرونهاست. با کاهش بخشی از التهاب خودایمنی در دستگاه عصبی مرکزی، فعالیت اماس عودکننده را کم میکند.
بیشتر برای شکلهای عودکنندهٔ اماس، از جمله اماس عودکنندهفروکشکننده و اماس پیشروندهٔ ثانویهٔ فعال، به کار میرود. هدف اصلی، کاهش عودها و کندکردن افزایش ناتوانی است.
علائم شبهآنفلوانزا و سردرد پس از تزریق شایعاند، اما افسردگی شدید، زردی، کبودی یا خونریزی غیرعادی، تنگی نفس و واکنش شدید محل تزریق هشداردهندهاند. بررسی دورهای خون و عملکرد کبد و توجه به تغییرات خلقی اهمیت دارد.
اگر سابقهٔ افسردگی یا تشنج، بیماری کبد یا قلب، کاهش سلولهای خونی، بیماری خودایمنی، بارداری یا داروهای متعدد دارید، پیش از شروع یا ادامهٔ درمان اطلاع دهید. در صورت افکار خودکشی، تنگی نفس، تشنج یا علائم حساسیت شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اینترفرون بتا یک آ شکل نوترکیب پروتئین طبیعی اینترفرون بتاست و در ردهٔ داروهای ضدسرطان و ایمنی و گروه تعدیلکنندههای پاسخ ایمنی قرار میگیرد. مکانیسم کامل آن در اماس روشن نیست، اما با تغییر فعالیت برخی سلولهای ایمنی، التهاب و آسیب به روکش عصبی در مغز و نخاع را کاهش میدهد. هدف درمان، کمشدن عودهای اماس و بهتأخیرانداختن پیشرفت ناتوانی در شکلهای عودکننده است، نه درمان قطعی بیماری یا رفع فوری حملهٔ حاد. این ماده در ایران با نامهای تجاری آونکس، اکتووکس و سینووکس نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- سندرم منفرد بالینیِ سازگار با اماس، در بیماران منتخب
- اماس عودکنندهفروکشکننده
- اماس پیشروندهٔ ثانویهٔ فعال
- کاهش دفعات عود اماس
- کاهش خطر افزایش ناتوانی در شکلهای عودکنندهٔ اماس
روش مصرف
این دارو تزریقی است و مسیر تزریق، آمادهسازی ویال یا حلال و برنامهٔ زمانی آن باید دقیقاً طبق نسخه، بروشور همان فرآورده و آموزش تیم درمان انجام شود. هر بار محل تزریق را تغییر دهید و از روش تمیز و وسایل یکبارمصرف استفاده کنید؛ ویال یا سرنگ یکبارمصرف را دوباره به کار نبرید. غذا بر جذب تزریقی اثر مستقیمی ندارد. برای کاهش علائم شبهآنفلوانزا، پزشک یا داروساز ممکن است زمان تزریق یا داروی مناسب پیشنهاد کند. اگر یک نوبت فراموش شد یا عارضهای رخ داد، مقدار اضافی تزریق نکنید و قطع یا جابهجایی خودسرانهٔ درمان را انجام ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت قبلی به اینترفرونها یا مواد تشکیلدهنده، بهویژه تنگی نفس، تورم یا کهیر پس از تزریق قبلی.
- سابقهٔ افسردگی، افکار خودکشی، اختلال دوقطبی یا دیگر مشکلات جدی روانپزشکی.
- بیماری کبدی یا هپاتیت، مصرف زیاد الکل، یا استفاده از داروهای آسیبرسان به کبد.
- نارسایی قلب، بیماری عضلهٔ قلب، تنگی نفس، ورم پا، یا سابقهٔ تشنج و صرع.
- کاهش سلولهای خونی، اختلال خونریزی، بیماری کلیه، تیروئید یا بیماری خودایمنی؛ همچنین اگر دارو برای کودک یا سالمند در نظر گرفته شده است.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها، فرآوردههای گیاهی و داروهای بدون نسخه، و نیز بارداری، قصد بارداری یا شیردهی.
عوارض احتمالی
- علائم شبهآنفلوانزا مانند تب، لرز، تعریق، درد عضلانی و بیحالی، بهویژه در آغاز درمان
- سردرد
- درد، قرمزی، کبودی، تورم، سفتی یا سوزش محل تزریق
- خستگی و ضعف
- تهوع، بیاشتهایی یا ناراحتی گوارشی
- درد مفصل یا عضله، اختلال خواب یا تعریق شبانه
- تنگی نفس، خسخس، تورم ناگهانی لب، زبان یا صورت، کهیر منتشر، سرگیجه یا غش: تزریق بعدی را انجام ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افسردگی تازه یا شدید، افکار آسیب به خود، تغییرات شدید رفتاری، گیجی یا توهم: فوراً با پزشک تماس بگیرید؛ در خطر فوری، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت بالای شکم، تهوع شدید یا خستگی غیرمعمول: در اسرع وقت برای بررسی آسیب کبدی مراجعه کنید.
- آبی یا سیاهشدن، زخم، تاول، تورم پیشرونده، گرمی یا ترشح چرکی در محل تزریق: در آن محل دوباره تزریق نکنید و سریع به پزشک مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، لکههای قرمز پوستی، رنگپریدگی شدید، تب یا عفونتهای مکرر: برای بررسی کاهش سلولهای خونی فوراً پیگیری پزشکی کنید.
- تشنج جدید، تنگی نفس روبهافزایش، ورم پا، تپش قلب یا افزایش وزن ناگهانی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. برخی داروهای ضدصرع یا ضدافسردگی خاص ممکن است به احتیاط و پایش بیشتری نیاز داشته باشند؛ در صرع کنترلنشده، خطر تشنج اهمیت بیشتری دارد. همراهی با داروهای آسیبرسان به کبد و مصرف زیاد الکل میتواند فشار بیشتری بر کبد وارد کند. کورتونها ممکن است برای عود اماس همزمان تجویز شوند، اما شروع یا تنظیم آنها باید برنامهریزیشده و زیر نظر پزشک باشد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در طول درمان باردار شدید، پزشک را در جریان بگذارید. دادههای انسانی موجود افزایش واضحی در ناهنجاریهای عمده نشان ندادهاند، اما دربارهٔ ادامهٔ درمان، بهویژه در مراحل بعدی بارداری، اطلاعات محدود است؛ تصمیم به ادامه یا قطع باید فردی و تخصصی باشد. مقدار کمی از دارو ممکن است وارد شیر شود و زیان مشخصی برای شیرخوار انتظار نمیرود، اما نیاز مادر و وضعیت نوزاد باید سنجیده شود.
نگهداری
فرآورده را معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و یخزدگی نگه دارید. مدت مجاز خارجماندن از یخچال بین فرآوردهها متفاوت است؛ فقط طبق بروشور همان برند عمل کنید. داروی یخزده یا محلولی را که کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات است استفاده نکنید و آن را دور از دسترس کودکان و تا پیش از تاریخ انقضا نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اینترفرون بتا یک آ حملهٔ حاد اماس را متوقف میکند؟
۰۲چرا پس از تزریق احساس سرماخوردگی یا تب دارم؟
۰۳اگر یک نوبت تزریق را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا میتوانم تزریق را در خانه انجام دهم؟
۰۵آیا میتوانم آونکس، اکتووکس و سینووکس را خودسرانه جایگزین کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه L03AB07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.