اینترفرون بتا-۱آ
اینترفرون بتا-۱آ یک پروتئین نوترکیب و داروی تعدیلکنندهٔ ایمنی است که التهاب مرتبط با اماس را کاهش میدهد. شکل ارائهشده تزریقی است.
بیشتر برای شکلهای عودکنندهٔ اماس و در بعضی فرآوردهها برای سندرم بالینیِ منفردِ پرخطر تجویز میشود. هدف آن کاهش عودها و فعالیت بیماری است، نه درمان قطعی اماس.
علائم شبهآنفلوانزا و واکنش محل تزریق شایعاند؛ اما زردی، خونریزی یا کبودی غیرعادی، تنگی نفس، زخم محل تزریق، افسردگی شدید یا افکار خودآسیبرسان هشداردهندهاند.
پیش از شروع، بیماری کبدی، اختلالات خونی، افسردگی، تشنج، بیماری قلبی، اختلال تیروئید یا بیماری خودایمنی و همهٔ داروهایتان را مطرح کنید. در صورت تورم صورت یا گلو، دشواری تنفس یا افکار آسیب به خود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اینترفرون بتا-۱آ یک پروتئین نوترکیب شبیه اینترفرون بتای طبیعی بدن و از گروه داروهای تعدیلکنندهٔ ایمنی است. با تنظیم پیامهای سیستم ایمنی، التهاب دستگاه عصبی مرکزی و احتمال عود اماس را کاهش میدهد؛ سازوکار دقیق آن در اماس کاملاً روشن نیست. هدف اصلی، کاهش عود و فعالیت بیماری در شکلهای عودکنندهٔ اماس است، نه درمان قطعی بیماری. این ماده در فرآوردههایی مانند آونکس، ربیف، اکتووکس و سینووکس عرضه میشود و مسیر تزریق و آمادهسازی میتواند بین برندها فرق کند.
موارد مصرف
- درمان اماس عودکنندهـفروکشکننده
- کاهش تعداد و شدت عودها در انواع عودکنندهٔ اماس
- کاهش فعالیت التهابی و ضایعات جدید بیماری در تصویربرداری، در بیماران مناسب
- درمان سندرم بالینیِ منفردِ همراه با التهاب، در افراد پرخطر برای ابتلا به اماس پس از رد تشخیصهای دیگر
- در برخی فرآوردهها، درمان اماس پیشروندهٔ ثانویهٔ فعال، بهویژه در صورت وجود عود
روش مصرف
این دارو را دقیقاً طبق برنامهٔ نسخه و پس از آموزش عملی تزریق مصرف کنید؛ برخی فرآوردهها عضلانی و برخی زیرجلدیاند و این دو روش قابل جایگزینی خودسرانه نیستند. زمان تزریق را منظم نگه دارید، محلها را جابهجا کنید و در محل قرمز، زخمی، کبود، سفت یا عفونی تزریق نکنید. اگر فرآورده به شکل محلول آماده است، پیش از تزریق سالمبودن بسته، تاریخ انقضا و شفافبودن محلول را بررسی کنید و سرنگ یا سوزن یکبارمصرف را دوباره استفاده نکنید. برای علائم شبهآنفلوانزا ممکن است پزشک مصرف تببر یا مسکن مناسب را پیشنهاد کند؛ مقدار یا فاصلهٔ تزریق را تغییر ندهید. در صورت فراموشی یک نوبت، دوز دوبرابر نزنید و زمان نوبت بعدی را از پزشک یا داروساز بپرسید؛ قطع یا وقفهٔ خودسرانه نیز میتواند کنترل بیماری را مختل کند.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به اینترفرون بتا یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را اطلاع دهید؛ اگر به لاتکس حساسیت دارید، وسیلهٔ تزریق همان برند را بررسی کنید.
- بیماری کبدی، سابقهٔ التهاب کبد، غیرطبیعیبودن آزمایشهای کبد یا مصرف زیاد الکل را پیش از شروع درمان مطرح کنید.
- اگر شمارش سلولهای خون پایین است، کمخونی یا اختلال خونریزی دارید، یا بهراحتی کبود میشوید، پزشک را مطلع کنید.
- سابقهٔ افسردگی شدید، افکار خودآسیبرسان، اختلالات روانپزشکی، اضطراب شدید یا تشنج را اطلاع دهید.
- بیماری قلبی، نارسایی قلب، اختلال تیروئید یا بیماری خودایمنی را مطرح کنید؛ پایش دورهای کبد، شمارش سلولهای خون و گاهی تیروئید ممکن است لازم باشد.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه دهید و بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع یا ادامهٔ درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- تب، لرز، بدندرد و بیحالی پس از تزریق
- درد، قرمزی، تورم یا حساسیت در محل تزریق
- سردرد
- خستگی، ضعف یا بیحالی
- درد عضلانی، کمردرد یا درد مفاصل
- تهوع یا ناراحتی شکمی
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت بالای شکم، تهوع پایدار یا خستگی شدید: میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و در صورت بدحالبودن فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر منتشر، خسخس، دشواری تنفس یا غش: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افسردگی شدید، تغییر رفتاری نگرانکننده، توهم، افکار خودآسیبرسان یا تشنج جدید: فوراً به پزشک اطلاع دهید و اگر خطر فوری وجود دارد به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، رنگپریدگی، ضعف شدید، تب یا عفونتهای مکرر: ممکن است با کاهش سلولهای خونی مرتبط باشد؛ سریع برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- درد شدید یا ماندگار در محل تزریق، قرمزی رو به گسترش، گرمی، ترشح، زخم یا سیاهـآبیشدن پوست: در آن محل دوباره تزریق نکنید و فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- تنگی نفس جدید یا رو به بدترشدن، تورم پاها، افزایش سریع وزن، درد قفسهٔ سینه یا تپش قلب: نیازمند ارزیابی فوری است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل غذایی مهمی برای این دارو شناخته نشده است. داروهای آسیبرسان به کبد، برخی داروهای ضدتشنج یا ضدافسردگی و درمانهای دیگر اماس یا تعدیلکنندهٔ ایمنی ممکن است به بررسی و پایش بیشتری نیاز داشته باشند. بهدلیل احتمال آسیب کبدی، مصرف الکل را با پزشک مطرح کنید و از زیادهروی بپرهیزید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی موجود افزایش واضحی در ناهنجاریهای عمدهٔ جنینی با مصرف اینترفرون بتا نشان ندادهاند، اما دربارهٔ برخی پیامدهای بارداری نتایج کاملاً یکسان نیست. اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، ادامه یا تغییر درمان باید بر اساس فعالیت اماس و نظر متخصص انجام شود و قطع خودسرانه مناسب نیست. مقدار کمی از دارو در شیر مادر گزارش شده است؛ در شیردهی نیز تصمیمگیری با پزشک و پایش وضعیت تغذیه و رشد نوزاد انجام شود.
نگهداری
این فرآورده معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجه، دور از نور و بدون یخزدگی نگهداری میشود؛ برخی برندها اجازهٔ نگهداری محدود در دمای اتاق دارند و مدت آن متفاوت است، بنابراین دستور همان بسته را ملاک قرار دهید. دارو را در جعبهٔ اصلی، دور از گرمای زیاد و دور از دسترس کودکان بگذارید. فرآوردهٔ یخزده، تاریخگذشته، آسیبدیده یا محلول کدر و ذرهدار را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اینترفرون بتا-۱آ اماس را درمان قطعی میکند؟
۰۲آیا میتوانم آونکس و ربیف را به جای هم استفاده کنم؟
۰۳چرا بعد از تزریق تب و بدندرد میگیرم؟
۰۴اگر محل تزریق قرمز یا دردناک شد چه کنم؟
۰۵اگر هنگام مصرف اینترفرون بتا-۱آ باردار شوم، باید دارو را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه L03AB07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.