اینوتوزوماب اوزوگامایسین
اینوتوزوماب اوزوگامایسین یک داروی ضدسرطان هدفمند و تزریقی است که به سلولهای بدخیمِ پیشساز سلول بی متصل میشود و مادهٔ ضدسرطان را داخل آنها آزاد میکند.
بیشتر برای درمان لوسمی لنفوبلاستیک حادِ پیشساز سلول بیِ دارای نشانگر سیدی ۲۲ بهکار میرود؛ بهویژه وقتی بیماری در بزرگسالان عود کرده یا به درمان قبلی پاسخ نداده باشد. در برخی کودکان یکسالبهبالا نیز، طبق شرایط تخصصی، استفاده میشود.
مهمترین خطرهای آن آسیب شدید کبدی، بهویژه بیماری انسداد وریدی کبد، و کاهش سلولهای خونی و عفونت است. زردی، افزایش سریع وزن، ورم شکم، تب، خونریزی غیرعادی یا تنگی نفس را فوراً گزارش کنید.
اگر بیماری کبدی، سابقه یا برنامهٔ پیوند سلولهای بنیادی، اختلال قلبی، عفونت یا داروهای دیگر دارید، پیش از درمان اطلاع دهید. واکنش حین تزریق، تب یا خونریزی نیازمند تماس سریع با مرکز درمانی است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اینوتوزوماب اوزوگامایسین یک داروی ضدسرطان هدفمند از نوع پادتنِ متصل به مادهٔ کشندهٔ سلولهای سرطانی است. این دارو به نشانگر سیدی ۲۲ روی برخی سلولهای لوسمیِ پیشساز سلول بی میچسبد و پس از ورود به سلول، با آسیبزدن به مادهٔ ژنتیکی آن را از بین میبرد. فرآورده به صورت پودر لیوفیلیزه در ویال است و پس از آمادهسازی، به شکل تزریق وریدی در مرکز تخصصی داده میشود؛ پایش خون، کبد و گاهی قلب لازم است. این دارو در ایران با نامهای تجاری بسپونزا و اینونزا نیز دیده میشود.
موارد مصرف
- لوسمی لنفوبلاستیک حادِ پیشساز سلول بیِ دارای نشانگر سیدی ۲۲ در بزرگسالان، پس از عود بیماری
- همین بیماری در بزرگسالانی که به درمان قبلی پاسخ ندادهاند
- موارد عودکرده یا مقاومِ همین بیماری در کودکان یکسالبهبالا، بر اساس شرایط تخصصی درمان
روش مصرف
این دارو فقط به صورت انفوزیون وریدی در مرکز درمانی و توسط کارکنان آموزشدیده تزریق میشود و برای تزریق در منزل مناسب نیست. پیش از هر نوبت ممکن است کورتون، تببر و داروی ضدحساسیت داده شود و در مدت تزریق و مدتی پس از آن از نظر واکنش حساسیتی زیر نظر بمانید. زمانبندی، مقدار هر نوبت و تعداد دورهها بر اساس پاسخ بیماری، آزمایش خون و کبد و برنامهٔ احتمالی پیوند تعیین میشود؛ در طول درمان ممکن است نوار قلب و املاح خون نیز بررسی شود. اگر نوبتی انجام نشد، خودتان آن را جبران نکنید و با مرکز درمانی هماهنگ کنید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به اینوتوزوماب اوزوگامایسین، اجزای آن یا واکنش شدید به تزریقهای قبلی
- بیماری کبدی، هپاتیت فعال، سیروز، افزایش آنزیمهای کبدی یا بیلیروبین، و سابقهٔ بیماری انسداد وریدی کبد
- سابقهٔ پیوند سلولهای بنیادی خونساز یا برنامهریزی برای آن؛ زمانبندی پیوند در ارزیابی خطر اهمیت دارد
- سابقهٔ اختلال ریتم یا طولانیشدن فعالیت الکتریکی قلب، غش نامشخص، بیماری قلبی یا پایین بودن پتاسیم و منیزیم
- تب، عفونت فعال، خونریزی، شمارش پایین سلولهای خونی، بیماری کلیوی شدید یا دیالیز
- همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی، و نیز بارداری، احتمال بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- کاهش پلاکت و ایجاد کبودی یا خوندماغ
- کاهش گلبولهای سفید، بهویژه نوتروفیلها، و افزایش استعداد عفونت
- کمخونی، خستگی و ضعف
- تهوع و استفراغ
- تب، لرز یا سردرد
- افزایش آنزیمهای کبدی یا بیلیروبین و گاهی درد شکم
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، افزایش سریع وزن، ورم یا درد شکم، بهویژه در قسمت راست بالای شکم: میتواند نشانهٔ آسیب شدید کبدی یا بیماری انسداد وریدی کبد باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و در صورت شدت علائم فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز شدید، گلودرد، سرفه، تنگی نفس یا بدحالشدن: میتواند نشانهٔ عفونت جدی باشد؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در علائم شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی غیرعادی، خون در ادرار یا مدفوع، استفراغ خونی، خوندماغ بندنیامدنی یا کبودی گسترده: فوراً به مرکز درمانی اطلاع دهید؛ در خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، دانههای پوستی، تورم صورت یا گلو، خسخس یا مشکل تنفسی هنگام تزریق یا پس از آن: همان لحظه به پرستار اطلاع دهید و در تنگی نفس یا تورم گلو فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب، ضربان نامنظم، سرگیجه شدید، احساس سبکی سر یا غش: نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است؛ در غش یا تنگی نفس فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل شناختهشده، همراهی با داروهایی است که فعالیت الکتریکی قلب را طولانی میکنند و خطر ضربان نامنظم را بالا میبرند؛ بعضی داروهای قلبی، ضدعفونت، ضدتهوع و روانپزشکی در این گروه قرار میگیرند. پایین بودن پتاسیم یا منیزیم نیز این خطر را بیشتر میکند. داروهای آسیبزننده به کبد یا سرکوبکنندهٔ مغز استخوان ممکن است خطر عوارض را افزایش دهند و باید جداگانه بررسی شوند. چون دارو وریدی است، تداخل غذایی مشخصی برای جذب آن مطرح نیست؛ با این حال بهدلیل خطر آسیب کبدی از مصرف الکل پرهیز کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ دارویی را بدون هماهنگی شروع یا قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو میتواند به جنین آسیب بزند و اطلاعات کافی از مصرف آن در بارداری وجود ندارد؛ بارداری یا احتمال آن را پیش از شروع درمان اطلاع دهید. زنان دارای امکان بارداری باید در طول درمان و هشت ماه پس از آخرین نوبت از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند و مردانی که شریکشان امکان بارداری دارد، باید این کار را در طول درمان و پنج ماه پس از آخرین نوبت انجام دهند. شیردهی در طول درمان و تا دو ماه پس از آخرین نوبت نباید انجام شود.
نگهداری
ویال دارو را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل بستهبندی اصلی و دور از نور نگهداری کنید و هرگز آن را منجمد نکنید. آمادهسازی و نگهداری محلول پس از حلکردن باید فقط طبق دستور مرکز درمانی انجام شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید؛ ویال یا محلول کدر، تغییررنگداده یا آسیبدیده نباید استفاده شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 0.9 mg |
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اینوتوزوماب اوزوگامایسین برای چه نوع سرطان خونی بهکار میرود؟
۰۲چرا زمانبندی این دارو با پیوند سلولهای بنیادی اهمیت دارد؟
۰۳چرا بعد از دریافت این دارو، آزمایش کبد و وزن بدن مهم است؟
۰۴آیا میتوان این دارو را در خانه تزریق کرد؟
۰۵اگر بعد از تزریق تب یا لرز داشته باشم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.