ایندومتاسین
ایندومتاسین دارویی از گروه ضدالتهابهای غیراستروییدی (NSAID) است که با کاهش مادهٔ التهابزای پروستاگلاندین در بدن، درد، تب و التهاب را کاهش میدهد.
بیشترین کاربرد آن در بیماریهای روماتیسمی مانند آرتریت روماتوئید، آرتروز و اسپوندیلیت انکیلوزان، و نیز کنترل سریع حملهٔ حاد نقرس است.
این دارو از قویترین ضدالتهابهای غیراستروییدی است و احتمال ناراحتی یا زخم گوارشی در آن نسبت به بسیاری از داروهای مشابه بیشتر است؛ بهتر است همراه غذا و برای کوتاهترین زمانِ لازم مصرف شود.
اگر سابقهٔ زخم معده، بیماری قلبی یا کلیوی دارید، باردار هستید یا شیر میدهید، یا نشانههایی مانند مدفوع سیاه یا درد شدید شکم دیدید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایندومتاسین (Indomethacin) دارویی خوراکی و شیافی از گروه ضدالتهابهای غیراستروییدی (NSAID) و از دستهٔ مشتقات ایندولاستیکاسید است که در ایران با نامهای تجاری گوناگون از جمله ایندوسید نیز عرضه میشود. این دارو با مهار غیرگزینشیِ آنزیم سیکلواکسیژناز، ساختِ پروستاگلاندینها را در بدن کاهش میدهد؛ پروستاگلاندینها موادی هستند که در ایجاد درد، التهاب و تب نقش دارند. ایندومتاسین از قدیمیترین و در عین حال قویترین داروهای این خانواده به شمار میرود و به همین دلیل اثر ضدالتهابی و ضددردیِ چشمگیری دارد، هرچند بروز عوارض گوارشی و عصبی در آن نیز نسبت به بسیاری از ضدالتهابهای دیگر شایعتر است. هدف اصلی از تجویز آن، کاهش درد و التهاب در بیماریهای روماتیسمی و کنترل سریع حملات حاد التهابی مانند نقرس است، نه استفادهٔ روزمره برای دردهای خفیف.
موارد مصرف
- کنترل درد و التهاب در آرتریت روماتوئید
- کاهش درد و سفتی مفاصل در آرتروز (استئوآرتریت)
- کنترل التهاب و درد در اسپوندیلیت انکیلوزان
- فروکشدادن سریع درد و التهاب در حملهٔ حاد نقرس
- تسکین التهاب موضعی در بورسیت و التهاب تاندون، مانند شانهٔ دردناک حاد
- کاهش درد قاعدگی (دیسمنوره) در برخی موارد
روش مصرف
ایندومتاسین را ترجیحاً همراه غذا، شیر یا با معدهٔ پر و یک لیوان کامل آب بخورید تا خطر تحریک و ناراحتی گوارشی کاهش یابد؛ مصرف آن با معدهٔ خالی احتمال دلدرد و زخم معده را بیشتر میکند. کپسول و قرص آهستهرهش را کامل و بدون خرد کردن، جویدن یا شکستن ببلعید، چون این کار روند رهایش تدریجیِ دارو را بههم میزند و میتواند خطر عوارض را افزایش دهد. برای استفاده از شیاف، پیش از قرار دادن آن در راستروده دستها را بشویید و ترجیحاً پس از اجابت مزاج از آن استفاده کنید. بهتر است این دارو در ساعات مشخص و منظمی از روز مصرف شود، بهویژه در بیماریهای مزمن مانند آرتریت که پایبندی به برنامهٔ درمانی در کنترل پیوستهٔ درد و التهاب اهمیت دارد. طول دورهٔ درمان و زمان قطع آن را پزشک بر پایهٔ نوع و شدت بیماری تعیین میکند؛ در بیماریهای مزمن، قطع خودسرانه و زودهنگام میتواند باعث بازگشت درد و التهاب شود، پس هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف باید با هماهنگی پزشک یا داروساز انجام شود. مقدار دقیق مصرف را فقط پزشک بر اساس نسخه مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آرتریت روماتوئید
فرم خوراکی همراه غذا، شیر یا بلافاصله پس از غذا مصرف شود؛ پس از کنترل التهاب به کمترین دوز مؤثر برگردد. شیاف باید بخشی از مجموع دوز روزانه محسوب شود، نه افزوده بر آن. اطلاعات رسمی اطلاعات رسمی شیاف
آرتروز (استئوآرتریت)
فرم خوراکی همراه غذا، شیر یا بلافاصله پس از غذا مصرف شود؛ در درمان طولانیمدت، نیاز به ادامهٔ دارو و کمترین دوز مؤثر مرتب بازبینی شود. اطلاعات رسمی اطلاعات رسمی شیاف
اسپوندیلیت انکیلوزان
فرم خوراکی همراه غذا، شیر یا بلافاصله پس از غذا مصرف شود؛ پس از کنترل درد و التهاب، مقدار مصرف به کمترین دوز مؤثر کاهش یابد. اطلاعات رسمی اطلاعات رسمی شیاف
حملهٔ حاد نقرس (آرتریت نقرسی حاد)
درمان کوتاهمدت است و پس از کنترل علائم باید قطع شود؛ کپسول را همراه غذا یا شیر مصرف کنید. اطلاعات رسمی
بورسیت و التهاب تاندون حاد، مانند شانهٔ دردناک حاد
پس از کنترل التهاب، درمان فقط چند روز ادامه داده و سپس قطع شود؛ فرم خوراکی همراه غذا یا شیر مصرف شود. اطلاعات رسمی اطلاعات رسمی آهستهرهش
دیسمنورهٔ اولیه (درد قاعدگی)
فقط برای دورهٔ کوتاه همان قاعدگی مصرف شود و با رفع درد قطع گردد؛ فرم خوراکی همراه غذا یا شیر مصرف شود. در بارداری، بهویژه از هفتهٔ ۳۰ به بعد، مصرف نشود. اطلاعات رسمی
پیش از مصرف بدانید
- اگر تابهحال به ایندومتاسین، آسپیرین یا سایر ضدالتهابهای غیراستروییدی حساسیت داشتهاید یا پس از مصرف آنها آسم، کهیر یا ورم صورت تجربه کردهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ زخم معده یا اثنیعشر، خونریزی گوارشی، یا بیماریهای التهابی روده را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماری قلبی، فشار خون بالا، سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا مغزی، و بیماری کلیوی یا کبدی را پیش از مصرف اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، حتماً پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان، بهویژه رقیقکنندههای خون، داروهای فشار خون و ادرارآور، را به پزشک یا داروساز بگویید.
- در سالمندی یا در صورت وجود چند بیماریِ زمینهای همزمان، خطر عوارض این دارو بیشتر است؛ این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سردردی که در برخی افراد از سایر ضدالتهابها شایعتر است
- سرگیجه
- حالت تهوع، سوءهاضمه یا درد خفیف شکم
- خوابآلودگی یا احساس خستگی
- یبوست یا اسهال خفیف
- مدفوع سیاهرنگ و قیری، یا استفراغ خونی یا شبیه به تفالهٔ قهوه؛ نشانهٔ خونریزی گوارشی است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ورم ناگهانی صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است و باید با اورژانس تماس بگیرید.
- درد ناگهانی قفسهٔ سینه، تنگی نفس، یا ضعف و بیحسی ناگهانی یکطرفهٔ بدن؛ میتواند نشانهٔ حملهٔ قلبی یا سکتهٔ مغزی باشد و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش چشمگیر حجم ادرار، ورم پا و مچ پا، یا خستگی غیرعادی؛ ممکن است نشانهٔ آسیب کلیوی باشد و باید همان روز با پزشک تماس بگیرید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، یا خستگی شدید و غیرمعمول؛ ممکن است نشانهٔ آسیب کبدی باشد و باید به پزشک اطلاع دهید.
- بثورات پوستی گسترده همراه با تاول یا پوستهپوستهشدن پوست؛ نشانهٔ یک واکنش پوستی نادر ولی جدی است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایندومتاسین با داروهای گوناگونی تداخل دارد. مصرف همزمان آن با آسپیرین یا سایر ضدالتهابهای غیراستروییدی معمولاً توصیه نمیشود، چون بدون افزودن فایدهٔ چشمگیر، خطر ناراحتی و خونریزی گوارشی را بالا میبرد. مصرف همزمان با داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین، با کورتیکواستروییدها، و با ضدافسردگیهای گروه مهارکنندهٔ بازجذب سروتونین (SSRI) نیز خطر خونریزی گوارشی را بیشتر میکند. این دارو میتواند اثر داروهای فشار خون، بهویژه مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین و ادرارآورها، را کم کند و مصرف همزمان آنها خطر آسیب کلیوی را افزایش میدهد. ایندومتاسین همچنین سطح خونی لیتیوم و متوترکسات را بالا میبرد و میتواند احتمال مسمومیت با این دو دارو را بیشتر کند. مصرف الکل نیز در کنار این دارو خطر تحریک و خونریزی گوارشی را بالا میبرد. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف ایندومتاسین در بارداری، بهویژه در سهماههٔ پایانی، توصیه نمیشود؛ زیرا ضدالتهابهای غیراستروییدی در این دوره میتوانند باعث بستهشدن زودرس مجرای شریانی قلب جنین و کاهش مایع دور جنین شوند. در سهماههٔ نخست و دوم بارداری نیز این دارو تنها در صورتی مصرف میشود که پزشک واقعاً لازم بداند، آنهم با کوتاهترین مدت ممکن. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، حتماً پیش از مصرف پزشک را در جریان بگذارید. مقدار کمی از ایندومتاسین وارد شیر مادر میشود؛ به همین دلیل مصرف آن در دوران شیردهی باید تنها با نظر و صلاحدید پزشک و برای کوتاهترین زمان لازم انجام شود.
نگهداری
ایندومتاسین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. شیاف را در جای خنک نگه دارید، چون در گرما ممکن است نرم یا ذوب شود؛ در صورت نیاز به نگهداری در یخچال، به توصیهٔ روی بستهٔ دارو عمل کنید. همهٔ اشکال این دارو را در بستهٔ اصلی و دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شیاف | 50 mg |
| شیاف | 100 mg |
| کپسول | 25 mg |
| کپسول | 50 mg |
| قرص آهستهرهش | 75 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۳ برند از ۲۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایندومتاسین با مسکنهای معمولی مثل ایبوپروفن فرقی دارد؟
۰۲چرا باید ایندومتاسین را همراه غذا بخورم؟
۰۳شیاف ایندومتاسین چه فرقی با کپسول آن دارد؟
۰۴آیا ایندومتاسین برای حملهٔ نقرس مناسب است؟
۰۵آیا میتوانم قرص آهستهرهش ایندومتاسین را نصف یا خرد کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۳ برند از ۲۰ سازنده، در گروه M01AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.